5.HAMZABEY KÖYÜ
Köy Yeniçağa ilçe merkezinin kuzeybatısında, Çağa Kazası’nın güney-batısındadır. uzaklıktadır. İlçenin en büyük köyüdür. Köyün bugün 4 mahallesi vardır. Bunlar; Yayalar, Sağırlar, Karabeyler, Dumanlar mahalleleridir. Köyün çevresindeki yüzey malzemesinden Bizans tarihine ait kalıntıları görmek mümkündür. Köy mezarlığının bulunduğu yerin güneyindeki tepeye “Manastır” adı verilir. Bu
rada yakın zamanda izinli define kazısı yapılmış, hiçbir buluntuya rastlanmamıştır. Bu tepe höyük görüntüsü vermekle birlikte yüzey malzemesi yoktur. Köyün batısındaki arazide bol miktarda yüzey malzemesi vardır. Bunlar çanak-çömlek ve pişmiş topraktan çatı malzemesidir. Bu alan Hamzabey Köyü ile Örenköy yol ayrımının kuzey kısmıdır. Bizans dönemine ait bir köyün kalıntıları olmalıdır. Yine bu köy civarında, üzerinde Grekçe yazılı taşlar bulunmuştur. Taşın üzerinde haç, haçın içinde yazı vardır. Haçın içindeki yazı yukarıdan aşağıya ve yan olarak yazılmıştır. Bu köyde de diğer köylerde oldğu gibi musalla taşı olarak kullanılan sütun parçaları vardır. Hamzabey Köyü, 1340 yıllarında Türkler tarafından iskan edilmiştir. Buraya yerleşen ahali Türktür. Çağa ve köyleri ile birlikte Hamzabey Köyü’de önce Candaroğlu Beyliği sonrada Osmanolu Beyliği’nin egemenlik sınırları içinde kalmışlardır. Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid, Kastamonu seferine giderken Çağa’ya ve Hamzabey’e de uğramıştır. Hamzabey Köyü’nün Yayalar Mahallesi’nde Yıldırım Bayezid zamanında bir çeşme yapılmıştır. Çeşme, Çağa’daki Camii ve hamamla aynı zamanda 1398 tarihinde yapılmıştır. Bugün çeşmeden geriye çok fazla bir şey kalmamıştır. Çeşmenin olduğu yer aynı zamanda çamaşırhane olarakta kullanılmaktadır.
1530 tarihli Vilayet-i Anadolu Defteri’nde, Hamzabey Köyü 51 hane ile Çağa’nın en kalabalık köylerinden bir tanesidir. Köyün nüfusu 250 kişi civarındadır. Ne yazık ki bu dönem ile ilgili Hamzabey Köyü’nde kişi ya da aile ismine rastlamıyoruz.
1706 Bolu Livası Tahrir Defteri kayıtlarında Çağa’nın köyleri arasında Hamzabey Köyü’de kaydedilmektedir. Köy hakkında ayrıntılı bilgi verilmemektedir. Hamzabey Köyü’nün bu dönemde de Çağa’nın en önemli köylerinden birisi olduğuna şüphe yoktur.