30/09/2025
#แมงคาม (ด้วงกวาง)
ด้วงกว่าง (Dynastinae) หรือที่คนไทยนิยมเรียกว่า แมงกว่าง หรือ แมงคาม จัดเป็นแมลงในวงศ์ย่อยของด้วงมูลสัตว์ (Scarabaeidae) ในอันดับแมลงปีกแข็ง (Coleoptera) ซึ่งเป็นที่รู้จักและมีความผูกพันกับวัฒนธรรมของมนุษย์มาอย่างยาวนาน
ประวัติและข้อมูลเบื้องต้นของด้วงกว่าง
ลักษณะทางกายภาพ
• เป็นแมลงปีกแข็ง ที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่ ลำตัวแข็งและนูน มีรูปร่างคล้ายไข่ สีดำคล้ำหรือน้ำตาลเข้ม มีความมันวาว
• ลักษณะเด่น ที่สุดคือ เขา ซึ่งมีเฉพาะใน ตัวผู้ เท่านั้น โดยจะมีอวัยวะที่งอกยาวออกมาจากส่วนหัวและ/หรือส่วนอกคล้ายเขาอย่างน้อย 1 คู่ ซึ่งใช้ในการต่อสู้เพื่อแย่งชิงตัวเมีย
• ตัวเมีย จะมีขนาดเล็กกว่าและไม่มีเขา
• มีปีกคู่หน้าพัฒนาเป็นเปลือกแข็ง (Elytra) หุ้มลำตัวด้านบน
การดำรงชีวิตและวงจรชีวิต
• ช่วงเวลาที่พบ โดยทั่วไปในประเทศไทย โดยเฉพาะภาคเหนือ คือช่วง ฤดูฝน ประมาณเดือนกรกฎาคม-ตุลาคม ซึ่งเป็นช่วงที่ตัวเต็มวัยจะดันดินขึ้นมาจากใต้ดินเพื่อหาอาหารและผสมพันธุ์
• อาหาร ของด้วงกว่างตัวเต็มวัยคือ ยางไม้ ที่มีรสหวาน น้ำหวานจากอ้อย และผลไม้สุก
• วงจรชีวิต โดยส่วนใหญ่ของด้วงกว่างไทยที่เราพบค่อนข้างสม่ำเสมอจะมีอายุประมาณ หนึ่งปี โดยส่วนใหญ่อยู่ในระยะตัวอ่อน (หนอน) ใต้ดิน
ความผูกพันกับมนุษย์และวัฒนธรรม
• นักสู้แห่งขุนเขา: ด้วงกว่างเป็นที่รู้จักกันในฐานะยอดนักสู้ เนื่องจากตัวผู้ใช้เขาในการต่อสู้กันอย่างดุเดือด
• ประเพณีชนกว่าง: เป็นกิจกรรมและเทศกาลท้องถิ่นที่สำคัญในหลายพื้นที่ เช่น ภาคเหนือของไทย (โดยเฉพาะในช่วงเดือนกันยายน) และ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งมีการนำด้วงกว่างมาเลี้ยงและฝึกฝนเพื่อประลองการต่อสู้กัน
• การเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง: ด้วงกว่างเป็นที่นิยมในการเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย เนื่องจากรูปลักษณ์ที่น่าสนใจและพฤติกรรมการต่อสู้
• สื่อวัฒนธรรม: ด้วงกว่างมักถูกอ้างอิงในสื่อร่วมสมัย เช่น การ์ตูน มังงะ หรือภาพยนตร์แอนิเมชันหลายเรื่อง (เช่น A Bug's Life หรือ Mushiking: Battle of the Beetles)
ตัวอย่างชนิดที่รู้จัก
• กว่างโซ้ง หรือ ด้วงกว่างชน (Xylotrupes gideon): เป็นชนิดที่นิยมนำมาชนกันมากที่สุด มีเขาที่แข็งแรง
• กว่างซาง (Eupatorus gracilicornis): มีขนาดใหญ่ มี 5 เขา แต่ไม่นิยมนำมาชนเพราะอืดอาด