24/07/2026
✋🏻🏎️💨
"Self-control (การควบคุมตัวเอง)"
เบรกที่เด็กๆ ควรมีติดตัว
⚠️
"หยุดเมื่อต้องหยุด"
"ทำสิ่งที่จำเป็นก่อนสิ่งที่อยากทำ"
"ไม่ทำให้ตัวเองหรือผู้อื่นเดือดร้อน"
จำเป็นต้องปลูกฝังและฝึกฝนตั้งแต่วัยเยาว์
เริ่มจาก...
❤️ (1) ทำสิ่งจำเป็น (Need) ก่อน
สิ่งที่อยากทำ (Want) เสมอ
แม้สิ่งนั้นเด็กๆ จะ...
"ไม่ชอบ"
"ไม่อยากทำ"
"ไม่เคยทำ"
แต่ถ้าสิ่งนั้นเป็นสิ่งที่จำเป็น
และต้องทำเดี๋ยวนั้น
เด็กๆ ก็จำเป็นต้องทำทันที
ก่อนไปทำสิ่งที่เขาอยากทำ
เช่น
- กินข้าวก่อนกินขนม
- ทำการบ้าน/งานบ้านให้เสร็จก่อนไปเล่น
- อาบน้ำและแปรงฟัน ก่อนเข้านอนเสมอ
⦿ ข้อควรระวังอย่าสร้างเงื่อนไขให้เด็กๆ…
‣"ตอนนี้เขาไม่อยากทำ รอเขาพร้อมก่อน"
กรณีนี้เรารับมือด้วยการตกลงกันก่อน
ว่าเราจะให้เวลาเขาถึงเมื่อไหร่
แนะนำว่า "ไม่ควรรอเกิน 5 นาที"
เช่น
-ให้เวลาอีก 5 นาทีต้องเก็บของเล่น
-อีก 5 นาทีเราต้องกลับบ้านกัน
เพราะยิ่งยื้อกันนาน อารมณ์ยิ่งมา
สุดท้ายพาลจะไม่ยอมทำอะไรเลย
‣"เขาทำได้ แต่จะทำเมื่อมีอารมณ์เท่านั้น"
เด็กๆ ควรรู้ว่าสิ่งที่จำเป็นต้องทำ
ไม่ต้องรออารมณ์ดีอยากทำถึงทำ
ขอให้สอนเด็กๆ ผ่านการพาเขาไปทำ
เด็กๆ เรียนรู้จากการกระทำ
ใจแข็งเข้าไว้ "ใจดี แต่เราไม่ใจอ่อน"
⦿ "ตารางเวลา" = ตัวช่วยสำคัญ
ตารางเวลาช่วยให้เด็กๆ รู้ว่า
ต้องทำอะไรในเวลานี้
และมีเวลาในการทำสิ่งนี้นานเท่าไหร่
การใช้ตารางเวลาต้องฝึกฝนเป็นประจำ
สม่ำเสมอทุกวัน
จะช่วยให้เด็กๆ คุ้นเคย
และจดจำว่าต้องทำอะไรโดยอัตโนมัติ
ในท้ายที่สุด เด็กๆ จะเรียนรู้ว่า
เขาทำสิ่งที่จำเป็นก่อนสิ่งที่อยากทำ
ทำหน้าที่และงานที่รับผิดชอบ
จนเสร็จสิ้นจนครบ
แม้จะไม่ชอบ ไม่อยากทำ และเบื่อมาก
แต่ก็ทำได้ด้วยตัวเอง
เราเรียกสิ่งที่เกิดขึ้นในตัวเด็กๆ ว่า "วินัย"
เพราะสิ่งสำคัญที่สุดคือ
เด็กๆ ต้องทำตามหน้าที่
และทำในสิ่งที่จำเป็นต่อคุณภาพชีวิตที่ดี
สิ่งนั้นไม่จำเป็นต้องสนุกหรือเด็กต้องชอบ
***
❤️ (2) ให้เด็กๆ ได้ฝึกการรอคอยตามวัย
เพื่อให้เด็กๆ มีความอดทนต่อสิ่งเร้า
(Delayed gratification)
เช่น
- อยากเล่นชิงช้า
แต่ต้องต่อแถวรอถึงตาตัวเองถึงจะได้เล่น
- อยากได้ของเล่น
แต่ต้องเก็บเงินซื้อด้วยตนเอง
- เล่นบอร์ดเกม
ก็ต้องรอให้ถึงตาตัวเองจึงจะเล่นได้
- รออาหารที่สั่งไว้มาเสิร์ฟ
- รอแม่ทำธุระเสร็จ แล้วพาไปเล่น
⦿ การรอคอยในเด็กแต่ละวัย
เด็กเล็กอาจจะเริ่มต้นจาก
1-2-3 นาที และนานสุด 5-10 นาที
เด็กประถมเริ่มรอได้นาน 15-30 นาที
⦿ "ระหว่างรอ"
แน่นอนว่าเด็กๆ จะ “เบื่อ"
แต่ความเบื่อนั้นทำให้เด็กๆ
หาวิธีสร้างความบันเทิงด้วยตัวเอง
โดยที่ความบันเทิงนั้นต้องไม่ทำให้ใครเดือดร้อน
ซึ่งเป็นทักษะสำคัญทำให้เด็กๆ มีความคิดสร้างสรรค์
เช่น
ระหว่างนั่งรถนานๆ
เด็กๆ อาจจะใช้นิ้วมือของเขา
เดินไปตามขอบหน้าต่าง
ทำนองว่าเป็นคนวิ่งไปตามทาง
หรือ
เด็กๆ อาจจะมองออกไปนอกหน้าต่าง
และคิดเกมในหัว
-เกมนับรถที่มีสีดำว่ามีกี่คันที่ผ่านเขาไป
-เกมบวกเลขจากป้ายทะเบียนรถ
-เกมอ่านป้ายบอกทาง
-เกมหาของ
-และอีกสารพัดเกม
***
❤️ (3) ให้เด็กๆ ได้เผชิญสิ่งท้าทายที่เหมาะสมตามวัย
และให้พวกเขาได้ฝึกแก้ปัญหาด้วยตนเอง
เมื่อเด็กๆ เจอปัญหาและอุปสรรค
ผู้ใหญ่อย่าเพิ่งรีบเร่งเข้าไปช่วยพวกเขาทันที
เพราะเด็กๆ จะขาดโอกาส
ในการจัดการอารมณ์และ
เผชิญปัญหาด้วยตนเอง
แต่เมื่อพวกเขาพยายามอย่างเต็มที่แล้ว
ผู้ใหญ่สามารถเข้าไปแนะนำ
และสอนวิธีการให้พวกเขาได้
เช่น
- เด็กทำน้ำหกเลอะ
ผู้ใหญ่ไม่ควรเข้าไปเช็ด
แต่ให้แนะนำว่าผ้าอยู่ที่ไหน
แล้วให้เด็กเช็ดเอง
จากนั้นก็ไปตากผ้าผืนนั้นเอง
- เด็กซองขนมไม่ออก
แล้วบอกให้เราเปิดให้
ผู้ใหญ่แนะนำได้ว่า
ให้เขาไปหยิบกรรไกรมาตัดด้วยตัวเอง
- เด็กเหนื่อยและอยากยอมแพ้
ไม่อยากวิ่งต่อไปแล้ว
พ่อแม่อาจจะวิ่งเคียงข้างไปกับเขา
จนถึงเส้นชัยด้วยกัน
แม้ว่าการที่ผู้ใหญ่ให้ความช่วยเหลือ
จะเร็ว สะดวก สบาย และง่ายกว่ามาก
แต่ด้วยการสอนในวันนี้
เด็กจะเรียนรู้และพึ่งพาตัวเองได้
ในวันที่ไม่มีเรา…
⦿ ข้อควรระวัง
ถ้าเด็กอยากได้รับความช่วยเหลือจากเรา
และเรียกเราให้ไปหา
ขอให้สอนเด็กๆ ว่า
"ถ้าลูกอยากได้ความช่วยเหลือ
ให้ตัวเองเดินไปหาคนนั้นและ
ขอให้เขาช่วย
ไม่ใช่เรียกให้ใครไปหาตัวเอง"
***
❤️ (4) ให้เด็กๆ รับผิดชอบต่อการเลือก
และการกระทำของตนเองเสมอ
⦿ แต่การเลือกนั้นต้องไม่ผิดกฎ 3 ข้อ
1. ไม่ทำร้ายตัวเอง
2. ไม่ทำร้ายผู้อื่น
3. ไม่ทำลายข้าวของ
⦿ "เมื่อเด็กๆ ทำผิด"
พวกเขาต้องรับผิดชอบต่อผลที่เกิดขึ้น
โดยมีผู้ใหญ่ให้การสอนและเคียงข้าง
เผชิญกับปัญหาที่เกิดขึ้น
เช่น
- เด็กโมโห
แล้วตะโกนใส่ผู้อื่น
ผู้ใหญ่ควรพาเขาไปขอโทษ
และรับผิดชอบต่อความรู้สึกของอีกฝ่าย
ด้วยการให้เขาทำสิ่งดีๆ ให้
ไม่ว่าจะเป็นช่วยเหลืองาน
หรือ
เขียนจดหมายเพื่อขอโทษอย่างจริงใจ
⦿ "เมื่อเด็กๆ ตัดสินใจเลือกแล้ว"
ให้เขารับผิดชอบต่อสิ่งที่เขาเลือก
เด็กเลือกแล้วว่าเขาจะได้ของเล่นที่ร้านแรก
แม้เราจะบอกแล้วว่ามีอีกหลายร้านรออยู่
สุดท้ายเมื่อเขาเดินไปอีกร้านแล้วพบว่า
มีของเล่นที่เขาอยากได้มากกว่า
เขาจึงขอร้องให้เราซื้อให้เขา
ผู้ใหญ่มีหน้าที่ "ปฏิเสธคำขอ"
และ "สอนเขาให้รับผิดชอบ"
ต่อสิ่งที่เขาเลือก
แม้ว่าจะไม่ได้ใช่สิ่งที่ชอบที่สุดในวันนี้
แต่เด็กจะได้เรียนรู้ว่าครั้งหน้า
เขาไม่ควรรีบซื้อของเล่นทันที
และควรสำรวจให้ทั่วก่อนจะตัดสินใจ
***
❤️ (5) ให้เด็กๆ รู้ว่าความผิดพลาด
เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ แต่เราควรระวังให้ดีที่สุด
และเพื่อไม่ทำผิดพลาดซ้ำครั้งต่อไป
⦿ แม้เราจะพยายามอย่างเต็มที่แล้ว
และพยายามระวังอย่างดีที่สุดแล้ว
แต่บางครั้งความผิดพลาดก็เกิดขึ้นได้
ไม่เป็นไรที่จะผิดพลาด
อย่ากลัวที่จะผิดพลาด
เพราะอย่างน้อยเราได้
"ลงมือทำ" แล้ว
⦿ สิ่งสำคัญคือให้เรียนรู้
นำความผิดพลาดนั้น
มาเป็นบทเรียนและ
"ไม่ทำผิดซ้ำสองในอนาคต"
**********
🚧🚦
เด็กๆ ค่อยๆ เรียนรู้
การควบคุมตัวเองทีละน้อยๆ
เพื่อวันหนึ่งข้างหน้า
เมื่อเข้าต้องตัดสินใจเลือก
หรือ ทำสิ่งใด
เขาจะสามารถรับผิดชอบ
ต่อการเลือกนั้นได้
โดยที่ไม่ทำให้ตัวเองหรือ
ผู้อื่นเดือดร้อนในภายหลัง
🏎️💨
ด้วยรักจากใจ
เม
เพจตามนักจิตวิทยา
