Co to jest strona internetowa?

Cuda krowskie

Strona główna
Polska
Wroclaw
Cuda krowskie

Ochrona dziedzictwa zaczyna się od jego popularyzacji. Fotografiami pokazuję architekturę, w szczególności tą modernistyczną.

W budynkach odnajduję ich wyjątkowe cechy, dzięki którym są warte naszej uwagi. Jestem pasjonatem architektury, prowadząc Cuda krowskie opowiadam o architekturze fotografiami i produktami. Wszystkie produkty, które znajdziesz na stronie są wykonuję ręcznie przy użyciu niezawodnej maszyny do szycia Singer 518. Możesz zamówić je u mnie online, ale znajdziesz je również stacjonarnie w wybranych sklepach. W razie pytań, skontaktuj się ze mną: [email protected].

04/06/2026

Zakład Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych (ZUPU) był jedną z pierwszych instytucji, która po I wojnie światowej inwestowała w budowę nowych, przestronnych i higienicznych mieszkań dla swoich pracowników.

Dom czynszowy przy krakowskim Placu Inwalidów był drugą inwestycją ZUPU w tym mieście. Podobnie jak w przypadku domu przy ul. Słowackiego, instytucja zaprosiła do projektu architekta Wacława Nowakowskiego, który w kolejnych latach stał się ich stałym współpracownikiem.

Nowakowski zaproponował budynek mieszczący 50 mieszkań oraz lokale usługowe w parterze. Był to jego pierwszy projekt bez wyraźnych odniesień do architektury historycznej. Elewacje ozdobił brunatno-pstrym klinkierem katowickim. Choć można go wpisać w nurt Szkoły Krakowskiej, estetycznie zbliża się on do niemieckiego ekspresjonizmu.

Warto dodać, że charakterystyczny parter z witrynami został opracowany w ten sam sposób, co parter powstającego równolegle dworca kolejowego w Wannsee w Berlinie.

Nowa estetyka budynku była szeroko komentowana i uznawana za chwilową modę. Henryk Jasieński pisał o nim w 1929 roku:

"Mojem zdaniem architekt w użyciu nowych , a choćby i modnych form i zestawień materjałów, wykazał, dużo śmiałości i pomysłowości, a zarazem dużo kultury i umiaru. Gdyby poziom artystyczny wszystkich współcześnie wznoszonych domów był równie wysoki, moglibyśmy być doprawdy zupełnie zadowoleni".
__________________________________________

◾️ Dom czynszowy Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych

◾️ Plac Inwalidów 6, Kraków

◾️ proj. Wacław Nowakowski

◾️ 1927-1929 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

03/06/2026

"Styl gotycki wyklucza się!" – tak brzmiał ostatni zapis w warunkach konkursu na projekt siedziby dla władz Autonomicznego Województwa Śląskiego, który ogłoszono w 1923 roku, zaledwie rok po przyłączeniu części Śląska do Polski.

W konkursie, w którym mogli wziąć udział wyłącznie polscy architekci, nadesłano aż 67 prac. Pierwszą nagrodę przyznano zespołowi architektów z Krakowa: Ludwikowi Wojtyczce, Piotrowi Jurkiewiczowi, Kazimierzowi Wyczyńskiemu i Stefanowi Żeleńskiemu.

Stworzyli oni monumentalny gmach, który stał się największa budowlą przedwojennej Polski, a łączna długość korytarzy w nim to ponad 6 km.

W detalach architektonicznych gmachu pojawiają się symbole podkreślające więź autonomicznego województwa z władzą centralną, takie jak: rózgi liktorskie (rzymski symbol władzy wykonawczej), orły legionów czy monogramy RP.

Kiedy w maju 1929 roku, po pięciu latach budowy, otwarto gmach, wojewoda Michał Grażyński określił go "materialnym symbolem polskiej kultury i jej potęgi".

Potęgę i moc dostrzegł w nim również pisarz Jarosław Iwaszkiewicz, który po wizycie w Katowicach w 1936 roku pisał:

"Gmach województwa w Katowicach jest jednym z najpotężniejszych gmachów, jakie kiedykolwiek widziałem. (...) Jeżeli kiedy na serio widziałem obraz potęgi i siły utajonej w Polsce, myślę, że moce te uwidoczniły się w tym nowym gmachu jak najwyraźniej. I dobrze, że się tak stało. Gdzież szukać mocy i woli mocy, jak nie na Śląsku?"
__________________________________________

◾️ Gmach Sejmu Śląskiego

◾️ Plac Sejmu Śląskiego 1, Katowice

◾️ proj. Ludwik Wojtyczko, Piotr Jurkiewicz, Kazimierz Wyczyński i Stefan Żeleński

◾️ 1925–1929 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

02/06/2026

Gwiazda Zaranna - tak architekt Oskar Sosnowski określał kościół im. Rocha w Białymstoku. Świątynia ta miała stanowić wotum za wolność ojczyzny i być pierwszym z 55 kościołów tworzących jego koncepcję "Kamiennej litanii", odpowiadającej 55 wezwaniom z litanii loretańskiej.

W 1926 roku rozpisano konkurs architektoniczny na nową świątynię. Wpłynęło aż 76 prac. Cechą łączącą nadesłane projekty było całkowite odejście od form historycznych i dominacja propozycji modernistycznych - co stanowiło wówczas w Polsce nowość. Jest to o tyle ciekawe, że zaledwie dwa lata wcześniej, podczas konkursu na katedrę w Katowicach, dominował konserwatywny akademicki klasycyzm, a tylko nieliczni projektanci zaproponowali coś nowego.

Laureatami konkursu zostali architekci: Władysław Schwarzenberg-Czerny, Jan Karżewski i Jerzy Woyzbun, którzy zaprojektowali bazylikę z asymetryczną fasadą i wysoką, wolnostojącą wieżą.

Lokalna prasa z entuzjazmem komentowała zwycięski projekt, pisząc: "W Białymstoku ma stanąć świątynia Pańska w stylu europejskim. Białystok posiądzie jedną z najpiękniejszych świątyń w Polsce w stylu nowożytnym".

Entuzjazmu tego nie podzielał ksiądz Adam Abramowicz, przewodniczący Komitetu Budowy, który skwitował wyniki konkursu: „Śmiało można rzec, iż pośród 76 nadesłanych projektów najwyżej 10 miało charakter kościoła. Reszta — dziwolągi (...)”

Ostatecznie Komitet Budowy nie był zainteresowany realizacją żadnego z zaproponowanych projektów. W trybie pozakonkursowym zaproszono do współpracy Oskara Sosnowskiego.

Nie bez powodu wspomniałem wcześniej o konkursie na katedrę w Katowicach. Jedną z wyróżniających się prac był projekt Sosnowskiego. To właśnie tę koncepcję świątyni - o identycznym rzucie i analogicznym rozwiązaniu wnętrz, choć w mniejszej skali - zrealizowano w Białymstoku.

Ostatecznie powstała świątynia o wyjątkowej wartości artystycznej i unikatowym charakterze, która jest uznawana za najważniejsze dzieło Sosnowskiego.
__________________________________________

◾️ Kościół im. Rocha

◾️ ul. Abramowicza 1, Białystok

◾️ proj. Oskar Sosnowski

◾️ 1927-1946 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

01/06/2026

Budynek Miejskiej Kasy Oszczędności we Wrocławiu to jedyny zrealizowany fragment ambitnego, planu przebudowy Starego Miasta, który powstał w latach 20. XX wieku.

Głównym orędownikiem tych zmian był architekt Max Berg. Śmiała koncepcja zakładała przekształcenie Wrocławia w nowoczesną metropolię poprzez podwyższenie zabudowy wokół Rynku oraz wytyczenie nowego układu komunikacyjnego w mieście. Plany te przewidywały m.in. zastąpienie części historycznej dzielnicy nowoczesnymi biurowcami.

Konkurs na siedzibę Miejskiej Kasy Oszczędności ogłoszono w 1929 roku. Laureatem został Heinrich Rump, który zaproponował 36-metrowy wieżowiec. Do wzniesienia budynku wykorzystano nowoczesną konstrukcję żelbetową, a elewacje wykończono okładziną z wapienia muszlowego.

Na szczególną uwagę zasługują płaskorzeźby zdobiące portal wejściowy, wykonane przez Gustava Schmidta. Artysta zilustrował w nich ideę oszczędzania, posługując się charakterystyczną dla sztuki egipskiej perspektywą pasową. Przedstawienia te ukazują obieg pieniądza, różnorodne profesje oraz wpływ finansów na codzienne życie.
__________________________________________

◾️ Städtische Sparkasse

◾️ Rynek 9-11, Wrocław

◾️ proj. Henrich Rump

◾️ 1929-1931 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

29/05/2026

Zespół mieszkaniowy przy Placu Grunwaldzkim jest śmiałą realizacją architektoniczną Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak. Kompleks ten, składający się z sześciu wież mieszkalnych połączonych platformą z pawilonami handlowymi, powstał na rozległej, pustej działce wzdłuż placu.

Przedwojenna zabudowa w tym miejscu została wyburzona przez Niemców w trakcie przygotowań miasta do oblężenia przez Armię Czerwoną. Kamienice ustąpiły wówczas miejsca pasowi startowemu, który miał pełnić funkcję prowizorycznego lotniska zaopatrującego w zapasy oblężone miasto.

Kompleks zaprojektowany przez Grabowską-Hawrylak wyróżnia się we Wrocławiu nie tylko skalą i układem przestrzennym, lecz także niepowtarzalną formą. Elewacje budynków wykonano z charakterystycznych betonowych prefabrykatów o obłych kształtach, co nadało budynkom wyjątkowy wyraz plastyczny i stało się ich znakiem rozpoznawczym.
__________________________________________

◾️ Osiedle Plac Grunwaldzki

◾️ Plac Grunwaldzki 4-20, Wrocław

◾️ proj. Jadwiga Grabowska-Hawrylak

◾️ 1963-1973 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

28/05/2026

Historia gliwickiej palmiarni rozpoczęła się w 1924 roku, kiedy to Richard Riedel, dyrektor ogrodów miejskich, zorganizował w Gliwicach Wystawę Palmową z okazami botanicznymi sprowadzonymi z krajów śródziemnomorskich.

O rozbudowie przedwojennych szklarni myślano już w latach 60. Do realizacji tego zadania zaproszono architekta Andrzeja Musialika, który zaprojektował siedem pawilonów o niezwykle śmiałej konstrukcji kratownicowej, wyłożonej od wewnątrz płytami z poliwęglanu.

Inspiracją dla projektu Musialika była słynna kalifornijska „Kryształowa Katedra” autorstwa Philipa Johnsona, którą architekt zwiedzał w latach 70. podczas swojej pracy w Stanach Zjednoczonych.
__________________________________________

◾️ Palmiarnia w Gliwicach

◾️ ul. Fredry 6, Gliwice

◾️ proj. Andrzej Musialik

◾️ 1982–1998 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

27/05/2026

Kamienica Holzerów została zaprojektowana dla potentatów zajmujących się hurtowym handlem węglem i koksem. Za jej projekt odpowiada duet architektów: Alfred Düntuch i Stefan Landsberger, którzy specjalizowali się w realizacji luksusowych kamienic.

Charakterystycznym elementem zdobiącym budynek są reliefy przedstawiające splecione jaszczurki, które znajdziemy przy oknach parteru. Motyw jaszczurek pierwotnie miał pojawić się również w godle nad wejściem, jednak ten element ostatecznie nie został zrealizowany.
__________________________________________

◾️ Kamienica Holzerów z jaszczurkami

◾️ al. Słowackiego 58, Kraków

◾️ proj. Alfred Düntuch i Stefan Landsberger

◾️ 1936-1937 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

26/05/2026

Świątynia w mysłowickich Brzęczkowicach to przykład architektury, charakterystycznej dla twórczości Henryka Gambca. Budynek łączy w sobie modernistyczną estetykę z rozwiązaniami znanymi z kościołów historycznych, tworząc w ten sposób kościół raczej tradycyjny.

Przy realizacji tego projektu Gambiec nawiązał współpracę z rzeźbiarzem Henrykiem Burzcem, uczniem Xawerego Dunikowskiego. To właśnie Burzec jest autorem niezwykle bogatej w symbolikę dekoracji wnętrza, która nadaje świątyni jej wyjątkowy, artystyczny wyraz.
__________________________________________

◾️ Kościół im. Matki Boskiej Bolesnej

◾️ ul. gen. J. Ziętka 25, Mysłowice

◾️ proj. Henryk Gambiec

◾️ proj. wnętrz Henryk Burzec

◾️ 1945-1949 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

25/05/2026

W latach 30. XX wieku przemysłowe dotąd Powiśle stopniowo przeobrażało się w luksusową dzielnicę mieszkalną. W tej części miasta zainwestował Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych Izby Lekarskiej Warszawsko-Białostockiej, wznosząc swoją kamienicę na rogu ulic Tamka i Smulikowskiego.

Projekt kamienicy stworzył Bohdan Pniewski, jeden z najlepszych architektów tego okresu. Zaprojektował on kamienicę w nurcie funkcjonalizmu romantycznego – stylu, który bazuje na subtelnościach i artystycznych detalach, podkreślających indywidualność oraz emocjonalny charakter obiektu.

Mimo zniszczeń wojennych i uproszczonej powojennej odbudowy, na elewacji zachowała się płaskorzeźba daniela autorstwa Józefa Klukowskiego. Warto dodać, że odlew z brązu tej płaskorzeźby był pokazywany w pawilonie polskim na Wystawie Światowej w Nowym Jorku w 1939 roku, a obecnie znajduje się on w zbiorach Muzeum Polskiego w Chicago.
__________________________________________

◾️ Kamienica Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych Izby Lekarskiej Warszawsko-Białostockiej

◾️ ul. Tamka 5, Warszawa

◾️ proj. Bohdan Pniewski

◾️ 1937-1938 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

24/05/2026

Władysław Pieńkowski był jednym z niewielu architektów w powojennej Polsce, który w pełni skupił się na projektowaniu architektury sakralnej.

W swoich projektach eksponował żelbetowe konstrukcje i elementy prefabrykowane, które z niezwykłym wyczuciem łączył z tradycyjnymi materiałami, takimi jak kamień i cegła. Kluczowym, choć mniej namacalnym materiałem w jego projektach było światło.

Wszystkie te składniki odnajdziemy w kościele dominikanów na warszawskim Służewie. Po wejściu do świątyni, światło i architektura prowadzą nas prosto do jednego punktu: krucyfiksu autorstwa Jerzego Nowosielskiego, na który pada snop światła przez świetlik ukryty w sklepieniu.
_________________________________________

◾️ Kościół dominikanów w Warszawie

◾️ ul. Dominikańska 2, Warszawa

◾️ proj. Władysław Pieńkowski

◾️ 1981-1994 r.
__________________________________________

fot. Artur Wosz
__________________________________________

Adres

Wroclaw

Strona Internetowa

http://cudakrowskie.pl/

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Cuda krowskie umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.