04/07/2026
W dniach 12–15 lipca 2026 r. w Kazimierzu Dolnym odbędzie się ogólnopolska konferencja naukowo-dydaktyczna „Historia w kontekstach (nie)oczywistych”, poświęcona teorii i historii historiografii oraz metodologii historii. Miejscem obrad będzie Albrechtówka — Ośrodek Szkoleniowy UMCS.
Konferencja została pomyślana jako forum spotkania badaczek i badaczy zajmujących się refleksją nad sposobami poznawania, interpretowania i przedstawiania przeszłości. W świecie podlegającym intensywnym przemianom społecznym, technologicznym, środowiskowym i kulturowym historia wymaga dziś nowych pytań, nowych narzędzi oraz nowych form współpracy. Celem wydarzenia jest stworzenie przestrzeni do krytycznej refleksji nad zmieniającym się miejscem wiedzy historycznej we współczesnym świecie.
W centrum zainteresowania konferencji znajdą się zarówno klasyczne problemy epistemologiczne i metodologiczne, jak i nowe formy historyczności ujawniające się w kulturze wizualnej, mediach cyfrowych, praktykach pamięciowych, historii środowiskowej, historii publicznej oraz badaniach nad relacjami między ludźmi i światem więcej-niż-ludzkim.
Szczególne znaczenie organizatorzy przypisują wspieraniu młodego pokolenia historyczek i historyków. Konferencja będzie przestrzenią prezentacji projektów studenckich i doktorskich, rozwijania warsztatu badawczego, doskonalenia kompetencji metodologicznych oraz budowania ogólnopolskiej sieci współpracy naukowej. Jej założeniem jest dialog między doświadczeniem mistrzyń i mistrzów a intelektualną odwagą nowych pokoleń badaczy.
Ambicją wydarzenia jest wzmacnianie środowiska teorii i historii historiografii oraz metodologii historii jako przestrzeni otwartej na pluralizm perspektyw, eksperymentowanie z nowymi sposobami myślenia o przeszłości oraz odpowiedzialne projektowanie przyszłości badań historycznych. Historia pojawia się tu nie jako zamknięty przedmiot badań, lecz jako dynamiczne pole spotkania różnych form wiedzy, doświadczenia i wyobraźni.
Organizatorzy konferencji
prof. dr hab. Ewa Domańska — Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
dr hab. Ewa Solska — Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
dr hab. Piotr Witek, prof. UMCS — Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Instytucje organizujące i sponsorzy
Sekcja Teorii i Historii Historiografii oraz Metodologii Historii Komitetu Nauk Historycznych PAN
Towarzystwo Historiograficzne
Wydział Historii i Archeologii UMCS
Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych i Sztuki UMCS
Instytut Historii UMCS
Jednostki patronujące
Centrum Historii Wizualnej i Kultury Cyfrowej IH UMCS
„Historyka. Studia Metodologiczne”
Portal ohistorie.eu
Materiał wideo o konferencji
Zapraszamy również do obejrzenia materiału wideo poświęconego konferencji „Historia w kontekstach (nie)oczywistych”, w którym przedstawiono ideę wydarzenia, jego założenia programowe oraz znaczenie spotkania dla środowiska badaczek i badaczy teorii i historii historiografii oraz metodologii historii.
Materiał dostępny jest w serwisie YouTube:
https://youtu.be/GfXQgUlJAmg?si=xMgyWAIPPfvj9aoZ.
Program konferencji
Niedziela, 12 lipca 2026 r.
17.00–19.00 — posiedzenie Sekcji Teorii i Historii Historiografii oraz Metodologii Historii
Poniedziałek, 13 lipca 2026 r.
Dzień 1 — Diagnoza i inspiracja
8.00–9.15 — śniadanie
9.30–10.00 — otwarcie konferencji
10.00–11.00 — Wykład mistrzowski I
prof. dr hab. Ewa Domańska (UAM), Historia antycypacyjna. O przyszłości wiedzy o przeszłości
11.15–12.30 — Sesja plenarna
dr hab. Piotr Witek, prof. UMCS, Historyczność filmu historycznego w perspektywie refleksji teoretyczno-metodologicznej. „Pokłosie” Władysława Pasikowskiego jako film (nie)historyczny
dr Anna Brzezińska (UŁ), Parę osób, mały czas. Perspektywa egodokumentalna w historiografii
12.45–14.30 — Warsztat szkoleniowy
dr hab. Beata Jarosz-Mazur (UMCS), Nowoczesne narzędzia i zasoby w praktyce badawczej humanisty — rekonesans
14.45–15.45 — obiad
16.00–19.20 — Sesja seminaryjna dla studentów i doktorantów — runda I
Michał Kępski (UAM), Głosy rzeki w narracjach wystawienniczych
Anna Szostak (UMCS), Edukacja historyczna w perspektywie humanistyki prewencyjnej. Ustalenia wstępne
Maciej Ogiński (UW), Metodologiczne wyzwania badania tożsamości społecznych pierwszej połowy XIX wieku. Przypadek Leona Drewnickiego
Aleksander Dąbrowicz (UW), Metoda prozopograficzna i jej wykorzystanie w badaniach nad polską służbą dyplomatyczną w czasach Zygmunta I Starego (1506–1548)
Michał Chudecki (UAM), Kontekstualizm Quentina Skinnera jako narzędzie metodologiczne w badaniu filozofii historii Herberta Spencera
Filip Mikulski (UMCS), Gra niebyła. Strategie symulacyjne i uhistoryczniające w grze UFO 50
Wtorek, 14 lipca 2026 r.
Dzień 2 — Praktyka i rozwijanie warsztatu
8.00–9.00 — śniadanie
9.30–10.30 — Wykład mistrzowski II
prof. dr hab. Jan Pomorski (WSEI, prof. em. UMCS), O etyce i myśleniu historycznym. Dlaczego warto być historykiem jutra
10.45–14.20 — Sesja seminaryjna dla studentów i doktorantów — runda II
Jan Grzybowski (UW), Możliwość wiedzy o przeszłości — nastawienie naturalne, refleksja historiograficzna, perspektywa transcendentalna
Antoni Kubiak (UW), Hayden White i Mołdawia? Założenia zwrotu narratywistycznego w badaniach nad mołdawską historiografią XX wieku
Julia Gertner-Hryniewiecka (UŁ), Ludwika i Zdzisław Bibrowscy (1910–2003). Komunistyczne małżeństwo na drugim planie historii
Idalia Puzdrakiewicz (UAM), Od pamięci rodzinnej do pamięci kulturowej — działalność Federacji Rodzin Katyńskich w Polsce
Zuzanna Snoch (UMCS), Terminologia rekonstrukcji historycznej w Polsce. Stan badań i propozycje definicyjne
Karolina Kruźlak (UW), Wertepy Leopolda Buczkowskiego. Z dziejów dyskursu o modernizacji II Rzeczypospolitej i jego krytyki
Stanisław Grabarczyk (UW), Oblicza militaryzmu w II Rzeczypospolitej. Studium porównawcze województw wschodnich i województwa wielkopolskiego (1918–1939)
14.30–15.30 — obiad
15.45–18.15 — Sesja plenarna
dr Tomasz Wiśniewski (UAM), Teoria historii i cywilizacji Jana Kieniewicza. Wprowadzenie
prof. dr hab. Krzysztof Brzechczyn (UAM/IPN), Ideowe dziedzictwo „Solidarności” a trauma transformacji. Próba rekonstrukcji praktyk upamiętniania solidarnościowego ruchu społecznego
dr Jakub Muchowski (UJ), Prezentyzm i praktyki czytelnicze w pisarstwie historycznym
dr hab. Ewa Solska (UMCS), O nowych trendach w biografistyce Marii Skłodowskiej-Curie — i co z tego wynika dla dyskursu historii nauki
18.15 — podsumowanie konferencji
