22/08/2026
آمي ڪڙمون هڪ تاريخي ڪردرار
سنڌ ڌرتي ڪيترن ئي اهڙن املهه ڪردارن کي جنم ڏنو آهي جن پنهنجي زندگي قوم ۽ عوام کي ارپي ڇڏي. انهن، جاکوڙي ڪردارن نه صرف قوم پر انسان ذات جي خدمتن ۾ وسان نه گهٽايو. پنهنجي گهر سان گڏ تر سنوارڻ کي عمر ڏني. انھن جاکوڙي ڪردار ۽ عوام کي زندگي ارپيندڙ محنت ڪش امڙ آمي جو امر ڪردار پڻ آهي. ساحلي پٽي جي تعلقي ڪيٽي بندر جي مرڪزي شھر ٻگھاڻ محمد جمن ڪڙمون جي گھر 1956 ۾ جنم ورتو، امڙ آمي ڪڙمون جو نالو تاريخ ڪڏهن به فراموش ڪري نه سگهندي جنهن جي جدوجهد ۽ لازوال سياسي سماجي خدمتون تاريخ جي ورقن ۾ محفوظ آهن. مرداڻي معاشري ۾ هڪ عورت جو ڪردار نه صرف عورت جي عظمت کي ظاهر ڪري ٿو پر اهو پيغام به آهي ته عورت مرد سان ڪلهو ڪلهي ۾ ملائي پنهنجو اهم ڪردار ادا ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿي.
امڙ آمي ڪڙمون جو جنم ٻگھاڻ شھر ۾ ھڪ غريب گھراڻي ۾ ٿيو سندس والد محمد جمن صاحب ھڪ سياسي سماجي ڪارڪن هو. پوري ڄمار سماج سڌارڪ ڪمن ۾ گهاريائين. هن جون سدائين اٻوجھ، بي پھچ ۽ بي سھارا ماڻهن لاءِ ڪاوشون ھونديون ھيون. امڙ آمي ڪڙمون سان سندس والد جو رَوَيو ۽ساٿ تمام سٺو ۽ بھترين رھيو. سندس ڀرپور سکيا ڪيائين. جڏهن امڙ آمي ڪڙمون جو والد صاحب ڪنهن سماجي ڪمن ۾ الجھيل نظر ايندو هو تڏهن امڙ آمي کان صلاح مشورو ڪرڻ مناسب سمجھندو ھو. امڙ آمي ننڍپڻ کان ھڪ ذھين بااخلاق عورت ۽ اوڙي پاڙي جو لحاظ ڪندڙ ھئي. سندس والد پنهنجي نياڻي ۾ انساني ھمدري، ٻين لاءِ جيئڻ جھڙو جذبو ڏسي سماج ۽ سماجي خدمتن جون واڳون سنڀالڻ لاءِ کيس رضامند ڪيو. امڙ آمي پنهنجي والد صاحب جي ان فيصلي کي لبيڪ ڪندي عوام خدمت جو جذبو کڻي سماجي ڪمن سان گڏوگڏ سياسي سرگرمين کي به اوليت ڏني. پنهنجي شھرن، ڳوٺن، ۽ ساحلي پٽي جي پٺتي پيل غريب عوام جي مسئلن تي لکڻ ۽ ڳالهائڻ شروع ڪيو. سندس رات ڏينهن جي محنتن ۽ ڪاوشن سان کيس سٺي موٽ ملي ۽ عزت، مان مرتبو ۽ شھريت ماڻيائين. ھڪ عورت ٿي ڪري ايترو ته سياسي سرگرمين کي اڳتي کڻي آئي جو ائين کڻي چئجي ته ساحلي پٽي جو ڪو مرد به نه کڻي آيو ھوندو. سندس سماجي ڪمن ۾ ادا ڪيل ڪردار بي مثال رهيو. اگر سندس سماجي ڪمن جا انگ اکر گڏ ڪجن ته شايد ھڪ ڪتاب جيترو مواد گڏ ٿي يندو . سندس سياسي سرگرمين ۾ ساحلي پٽي ڪيٽي بندرٻگھاڻ جي ڪافي حد تائين عوام کي سڄاڳي فراهم ڪئي. جڏهن سندس در تي آڌي مانجھي ڪو به مسئلو ايندو ھو ته ھو بنا لالچ لوڀ جي ان مسئلي کي پنھنجو مسئلو سمجهي پيرين اگھاڙي به نڪري پوندي هئي. بي پھچ مسڪين ماڻهن لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ ھڪ انساني جذبو رکندڙ هئي. جڏهن ڪنهن مجبوري سبب کيس مالي مدد لاءِ چيو ويندو هو تڏهن به پنهنجي هڙان وڙان ۽ وس آھر مالي مدد به ڪندي هئي، بي واھن عورتن جي مدد انھن جي اولاد لاءِ ڪجهه سھائتا ڪرڻ ۾ به سندس امر ڪردار جو نصب العين رھيو. اڄ ڪلھ ڪيٽي بندر ٻگھاڻ جي حالت ڏسجي ٿي ته ماضيءَ واري ڪيٽي بندر ٻگھاڻ ۾ امڙ آمي ڪڙمون جون خدمتون ياد اچن ٿيون، ھڪ عورت ٿي ڪري، مردن جي ڀيٽ ۾ چونڊيل نمائندن کان به پنھنجي حق گھرڻ جي جرئت رکندڙ بيباڪ ڪردار هئي. هر ڪاموري ڪڙي آڏو بي خوف بلندر ڪندڙ بهادر عورت هئي. سندس بهادري آڏو خائف رهندا هئا. هن امر.۽ لازوال ڪردار 21 آگسٽ 2018ع تي دم ڌڻي حوالي ڪري پنهنجو نالو تاريخ ۾ درج ته ڪيو پر سندس وڇوڙو هڪ خال پيدا ڪري ويو آهي جيڪو ڪڏهن به ڀرڻو ناهي. اسان جي امڙ آمي ڪڙمون ته لوڪ پڌاريو پر اڄ به سندس خدمتون مرڻيون ناھن. پنهنجي اعلي ڪردار وسيلي تاريخ جي دل ۾ ڌڙڪندي رهندي.
