26/12/2025
ميرپور ساڪرو: سنڌ جي تاريخ جو زنده باب
سنڌ جي تاريخي شهرن ۾ ميرپور ساڪرو هڪ اهڙو نالو آهي، جيڪو پنهنجي قدامت، روحانيت ۽ ثقافتي اهميت سبب نمايان حيثيت رکي ٿو. ضلعي ٺٽي ۾ واقع هي شهر رڳو جاگرافيائي لحاظ کان ئي اهم ناهي، پر تاريخي، مذهبي ۽ سماجي پس منظر ۾ به سنڌ جي سڃاڻپ جو هڪ اهم حوالو آهي.
ميرپور ساڪرو سڪار لفظ مان نڪتل آهي، جڏهن ته “ساڪرو” بابت مختلف تاريخي رايا ملن ٿا. ڪجهه مؤرخن جو خيال آهي ته ساڪرو ڪنهن قديم قبيلي يا علائقي جي نالي سان جڙيل آهي، جڏهن ته ٻيا ان کي مذهبي نسبت سان جوڙين ٿا. بهرحال، هي نالو وقت سان گڏ سنڌ جي تاريخ ۾ پنهنجو الڳ مقام ماڻي چڪو آهي.
تاريخي حوالن موجب ميرپور ساڪرو جو علائقو قديم سنڌو تهذيب جي اثر هيٺ رهيو آهي. سنڌو درياهه جي وهڪرن ۽ زرخيز زمينن سبب هي علائقو زرعي ۽ واپاري مرڪز طور سڃاتو ويندو هو. قديم زماني ۾ هتان واپاري قافلا گذرندا هئا، جيڪي ٺٽي ۽ ٻين بندرگاهن سان ڳنڍيل هئا.
اسلامي دور ۾ ميرپور ساڪرو علم ۽ روحانيت جو مرڪز بڻيو. هتي ڪيترائي عالم، فقيه ۽ صوفي بزرگ آيا، جن پنهنجي تبليغ ۽ تعليم وسيلي علائقي ۾ اخلاقي ۽ مذهبي شعور کي هٿي ڏني. مسجدون، مدرسه ۽ خانقاهون هن شهر جي سڃاڻپ بڻيون، جن جا آثار اڄ به تاريخ جي شاهدي ڏين ٿا.
سمن جي دور ۾، جڏهن ٺٽو سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ هو، ميرپور ساڪرو کي خاص اهميت حاصل رهي. ان دور ۾ هي شهر سياسي ۽ انتظامي سرگرمين جو حصو رهيو. بعد ۾ ارغون ۽ ترخانن جي دور ۾ به ميرپور ساڪرو واپاري ۽ فوجي لحاظ کان اهم رهيو. ٽالپر حڪمرانن جي دور ۾ شهر جي انتظامي حيثيت وڌيڪ مضبوط ٿي.
برطانوي راڄ دوران ميرپور ساڪرو ۾ جديد نظام متعارف ٿيو. اسڪولن، روڊن ۽ سرڪاري ادارن جي قيام سان شهر آهستي آهستي جديد دور ڏانهن وڌڻ لڳو. ان دور ۾ تعليم جي واڌ ويجهه ۽ سماجي تبديليون به نظر آيون، جن جو اثر اڄ تائين موجود آهي.
ميرپور ساڪرو جو ثقافتي ۽ مذهبي ورثو به انتهائي اهم آهي. هتي صوفياڻيون روايتون، ميلن، عرسن ۽ لوڪ ثقافت جا رنگ نمايان نظر اچن ٿا. شهر جا ماڻهو پنهنجي مهمان نوازي، سادگي ۽ ثقافتي قدرن سبب سڃاتا وڃن ٿا.
اڄ ميرپور ساڪرو ضلعي ٺٽي جو هڪ اهم شهر آهي، جتي زراعت، واپار ۽ تعليم بنيادي حيثيت رکن ٿا. اگرچه وقت سان گڏ ڪيتريون تبديليون آيون آهن، پر ميرپور ساڪرو اڄ به پنهنجي تاريخي سڃاڻپ ۽ ثقافتي ورثي کي سنڀالي بيٺو آهي.
مختصر لفظن ۾، ميرپور ساڪرو سنڌ جي تاريخ جو اهو زنده باب آهي، جيڪو ماضي جي عظمت، روحانيت ۽ ثقافت کي حال سان ڳنڍي مستقبل ڏانهن راهه ڏيکاري ٿو.
ساڪري جي وڻجھ واپار ۾ اسمائيلي ڪميونٽي جو اهم ڪردار رهيو آهي، قديم زماني کان وٺي اسمائيلي ڪميونٽي ميرپورساڪري ۾ ڪاروباري ڪميونٽي جي حيثيت سان سڃاتي وڃي ٿي، هن ڪميونٽي کي ٻيو ڪميونٽيون به عزت ۽ احترام جي نگهاھ سان ڏسن ٿيو، انهن مان هڪ روشن خيال اڳوڻو نيشنل بئنڪ مينيجر ماما ذوالفقار علي خواجه به آهي، ساڪري ۾ ڪيترائي اديب ليکڪ شاعر ۽ مفقر رهيا آهن، پيرل پياسي، لهر ڪيٽوي، شمشاد ساڪرائي، رشيد احمد رشيد ساڪرائي، جمال مراد گبول، نيڪ محمد نيڪ لاشاري، عبدالرشيد گبول، سرور ڳورائي، سليمان شيخ(هيرو نمبر ون) رشيد مسرور چانڊيو، حسين شيخ، موسو بجلي، ڪارو پارهڙي، عقيلي ڪوڏڻ، جمن پانڌياڻي، حاجي نبي بخش پانڌياڻي، راڄن شاه ماٽائي، پنجايو
پانڌياڻي وغيره،
KB Lashari جي وال تان ڪاپي
