20/10/2026
रित्तिँदै गरेका गाउँहरू र समृद्धिको वास्तविक चित्र
गाउँका भित्ताहरू खोल्दा र बाँझिएका खेतबारीहरू नियाल्दा मात्र देशको वास्तविक पीडा बोध हुन्छ। एकातिर गुणस्तरीय स्वास्थ्य, शिक्षा र रोजगारका अवसरको अभावले गाउँ रित्तिँदै गएको छ भने अर्कातिर अलिकति बाँकी रहेका किसानलाई पनि बाँदर, दुम्सी र बँदेलजस्ता जङ्गली जनावरको आतङ्कले उब्जनी भित्र्याउन दिएको छैन। पसिना बगाएर रोपेको बाली थन्क्याउन नपाउँदा किसानहरू निरुपाय बनेका छन्।
काठमाडौँ वा सहरका केही मुख्य सडकमा हालिएका चिल्ला कालोपत्रे र साइकल लेनका लागि पोतिएका रङहरूले मात्र देशको विकास मापन हुन सक्दैन। जबसम्म गाउँमा चुलो बल्दैन, स्वास्थ्य चौकीमा औषधि र विद्यालयमा गुणस्तरीय शिक्षा पुग्दैन, तबसम्म देखिने यस्ता भौतिक संरचनाहरू केवल देखावटी समृद्धिका उदाहरण मात्र हुन्। गाउँ रित्तिँदै जानु र सहरमा मानिसहरूको चाप थुप्रिनुले देशलाई आत्मनिर्भर होइन, परनिर्भर र असन्तुलित बनाउँछ।
गाउँको भविष्य बचाउन र मानिसहरूलाई पुनः आफ्नै माटोमा फर्काउन अब सरकारले केवल भाषणमा होइन, ठोस कदमहरू चाल्नुपर्छ:
* कृषि सुरक्षा र जङ्गली जनावर नियन्त्रण: किसानको बाली जोगाउन जङ्गली जनावर प्रभावित क्षेत्रमा तारबार, आधुनिक प्रविधि तथा बाली बीमाको व्यवस्था गरिनुपर्छ। बाली क्षति हुँदा तत्काल उचित क्षतिपूर्तिको सुनिश्चितता हुनुपर्छ।
* गाउँमै अवसरको सिर्जना: कृषिमा आधारित उद्योग, स्थानीय पर्यटन, र साना/मझौला उद्यमलाई अनुदान र सहुलियतपूर्ण ऋण दिएर गाउँमै आम्दानीको स्रोत बनाउनुपर्छ।
* आधारभूत सेवामा पहुँच: गुणस्तरीय शिक्षा र भरपर्दो स्वास्थ्य सेवा गाउँ-गाउँमा पुर्याई मानिसहरूलाई न्यूनतम जीवनस्तरको प्रत्याभूति दिलाउनुपर्छ।
* फर्कनेहरूका लागि प्रोत्साहन: सहर वा विदेशबाट गाउँ फर्केर कृषि वा उद्यम गर्न चाहने युवाहरूलाई विशेष प्याकेज र प्राविधिक सहयोग दिने नीति ल्याउनुपर्छ।
गाउँ केवल भूगोल मात्र होइन, यो देशको अर्थतन्त्र र मौलिकताको मेरुदण्ड हो। जबसम्म हाम्रा गाउँहरू हराभरा र आत्मनिर्भर बन्दैनन्, तबसम्म देशको वास्तविक विकास असम्भव छ। गाउँ बचाउनु नै देश बचाउनु हो।
