16/01/2026
ඔබේ ගෙදර නිදහස අසල්වැසියාගේ කැමරා කාචයට හිරවෙලාද? (නීතිය සහ විසඳුම්)
අපි දවසම වැඩ කරලා මහන්සි වෙලා ගෙදර එන්නේ නිදහසේ හුස්මක් ගන්න. ගෙදර සාලේ ටීවී එක බලන වෙලාවට හරි, දරුවෝ එක්ක මිදුලේ සෙල්ලම් කරන වෙලාවට හරි කවුරුහරි බලාගෙන ඉන්නවා කියලා දැනුනොත් ඒක කොච්චර අපහසු හැඟීමක්ද? දැන් කාලේ ගොඩක් අය තමන්ගේ ආරක්ෂාවට CCTV කැමරා සවි කරගත්තත්, ඒ කැමරාවලින් අසල්වැසියාගේ නිදහස සොරා කන එක අලුත් වසංගතයක් වෙලා. විශේෂයෙන්ම ඔබේ අසල්වැසියාගේ කැමරාව ඔබේ නිදන කාමරයට එල්ල වෙලා නම්, ඒක නිකම්ම ප්රශ්නයක් නෙවෙයි; ඔබේ ජීවිතයට එල්ල වුණ "ඩිජිටල් තර්ජනයක්".
"මගේ කැමරාව - මගේ තාප්පේ" කියන තර්කය හරිද? ගොඩක් වෙලාවට මේ ගැන අහන්න ගියාම අසල්වැසියෝ කියන කතාවක් තමයි, "මේක මගේ සල්ලිවලින් මගේ ගෙදර ආරක්ෂාවට හයි කළේ... මට ඕන පැත්තට හරවන්න මට අයිතියක් තියෙනවා" කියන එක. හැබැයි ඒක හරියට "මගේ සද්දේ නිසා මට කැමති සිංදුවක් මුළු පළාතටම ඇහෙන්න දාන්න මට පුළුවන්" කියනවා වගේ වැරදි මතයක්. ලංකාවේ නීතියට අනුව ඔබේ තාප්පයෙන් එහා පැත්තේ තියෙන අනුන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට (Privacy) එබී බලන්න කිසිම කෙනෙක්ට "ලයිසන්" එකක් ලැබෙන්නේ නැහැ.
360° කැමරා: ආරක්ෂකයෙක්ද? ඔත්තුකාරයෙක්ද? දැන් එන අලුත්ම කැමරා (PTZ) හරියට රොබෝ ඇසක් වගේ වටේටම කරකවන්න පුළුවන්. මේවායේ භයානකම දේ තමයි මේවාට පුළුවන් වීම මනුස්සයෙක් යන එන දිහා බලාගෙන කැරකෙන්න. හිතන්න, ඔබ මිදුලට බහිනකොටම අසල්වැසියාගේ කැමරාව ඔබ දෙසටම කැරකෙනවා නම්? ඒක ආරක්ෂාව ඉක්මවා ගිය "ලුහුබැඳීමක්" (Stalking). නීතියේදී මේක හඳුන්වන්නේ "සමානුපාතිකභාවය" (Proportionality) ඉක්මවා යාමක් විදිහටයි. ඒ කියන්නේ ගෙදරට එන සොරා අල්ලන්න දාපු කැමරාව, අල්ලපු ගෙදර අහිංසක මිනිස්සුන්ව ට්රැක් කරනවා නම් එතැන ලොකු නීතිමය වරදක් තියෙනවා.
නීතියේ රැකවරණය ඔබට ලැබෙන්නේ කොහොමද? ඔබේ පෞද්ගලිකත්වය කියන්නේ ඔබ සතු අයිතියක්. එය උල්ලංඝනය වුණොත් ඔබට පිහිට වෙන්න ප්රධාන නීතිමය පලිහවල් දෙකක් තියෙනවා.
1. පෞද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණ පනත (PDPA): ඔබේ රූපය හෝ වීඩියෝ කියන්නේ ඔබේ දත්තයක්. ඔබේ අවසරයක් නැතිව අසල්වැසියෙක්ට ඒවා රෙකෝඩ් කරගන්න බැහැ. එය "අසාධාරණ නිරීක්ෂණයක්" (Unreasonable Surveillance) නම් ඔබට නීතියේ පිහිට පතන්න පුළුවන්.
2. සිවිල් නීතියේ ප්රතිපාදන: යම් කෙනෙක් ඔබේ ගෞරවයට හෝ සාමයට හානි කරනවා නම් (Actio Iniuriarum), සිවිල් නඩුවක් පවරලා වන්දි ගන්න හෝ ඒ ක්රියාව නවත්වන්න නියෝග ගන්න ඔබට පුළුවන්.
රණ්ඩු නොවී විසඳුමකට යමු මේ වගේ ප්රශ්නයකදී පොලු මුගුරු අරගෙන රණ්ඩු වෙනවාට වඩා බුද්ධිමත්ව වැඩ කරන එක තමයි වැදගත්.
• පළමු පියවර (සුහදතාව): සමහර විට අසල්වැසියා මේක දන්නෙවත් නැතුව ඇති. ඒ නිසා මුලින්ම ගිහින් කියන්න "ඔයාගේ කැමරාව අපේ ගෙදර ඇතුළට ෆෝකස් වෙලා, අපිට ඒක ලොකු අපහසුවක්, පොඩ්ඩක් කෝණය වෙනස් කරන්න පුළුවන්ද?" කියලා.
• දෙවන පියවර (සමථ මණ්ඩලය): ඔහු ඒක අහන්නේ නැත්නම්, පොලිසියට හෝ උසාවි යන්න කලින් ඔබේ ප්රදේශයේ "සමථ මණ්ඩලයට" පැමිණිල්ලක් දාන්න. ලංකාවේ නීතියට අනුව අසල්වැසි ආරවුල්වලදී මුලින්ම යන්න ඕන එතැනට. එතැනදී දෙගොල්ලොම එකතු කරලා ප්රශ්නය ගොඩින් බේරගන්න බලධාරීන් මැදිහත් වෙනවා.
• තෙවන පියවර (නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම): මේ කිසිම දේකින් හරියන්නේ නැත්නම්, මෙය "හිංසනයක්" (Harassment) විදිහට පොලිසියට පැමිණිලි කරන්න පුළුවන්. අවශ්යම නම් උසාවියෙන් "වාරණ නියෝගයක්" අරගෙන කැමරාව ගලවන්න හෝ දිශාව වෙනස් කරන්න නියෝගයක් ගන්නත් පුළුවන්.
තාක්ෂණයෙන්ම ගේම ඉල්ලමු (Smart Solution) රණ්ඩු වෙන්න අකමැති සාමකාමී අසල්වැසියෙක්ට යෝජනා කරන්න පුළුවන් හොඳම විසඳුමක් තියෙනවා. ඒ තමයි "Privacy Masking" තාක්ෂණය. අද එන ඕනෑම කැමරාවක සෙටින්ග්ස් වලින් පුළුවන් අනවශ්ය කොටස් (ඒ කියන්නේ ඔබේ ගෙදර පෙනෙන කොටස) කළු පාටින් මකා දමන්න (Block කරන්න). එතකොට කැමරාව කොච්චර කැරකුවත්, ඔබේ ගෙදර පැත්ත රෙකෝඩ් වෙන්නේ නිකම්ම කළු තිරයක් විදිහට විතරයි.
පුංචි උපදෙසක්: ඔබට නීතිමය පියවරක් ගන්න වෙනවා නම්, නිකම්ම වචනවලින් කියල වැඩක් නැහැ. කැමරාව ඔබ දෙසට හැරී ඇති බවටත්, ඔබ එළියට බහිනකොට එය ක්රියාත්මක වන බවටත් වීඩියෝ සාක්ෂි (Evidence) එකතු කරගන්න අමතක කරන්න එපා.
