28/06/2026
පොසොන් පෝය සහ මිහිඳු හිමියන්ගේ වැඩමවීම
පොසොන් පොහොය කියන්නේ ලංකාවේ අපිට ඉතාම වැදගත් දවසක්. ඒකට හේතුව තමයි අපේ රටට බුදුදහම ලැබුණේ මේ වගේ පොසොන් පෝය දවසක වීම.
1. මිහිඳු හිමියන් ලංකාවට වැඩම කිරීම
මීට අවුරුදු දහස් ගණනකට කලින්, ඉන්දියාවේ හිටපු ධර්මාශෝක රජතුමාගේ පුත් රත්නයක් වුනු මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ඇතුළු දූත පිරිස ලංකාවට වැඩම කළා. ඒ ආවේ අහසින් (සෘද්ධියෙන්).
2. මිහින්තලා හමුවීම
ඒ වෙනකොට ලංකාවේ පාලකයා වුනේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා. පොසොන් පෝය දවසේ රජතුමා මුවෙක් දඩයම් කරන්න මිහින්තලාවට ගිහින් හිටියේ.
එතනදී මිහිඳු හිමියන් රජතුමාට "තිස්ස... තිස්ස..." කියලා නමෙන් කතා කළා. රජ්ජුරුවෝ පුදුම වුණා තමන්ගේ නම කියලා කතා කරන්න තරම් මේ කැලේ ඉන්න කෙනා කවුද කියලා.
3. රජතුමාගේ බුද්ධිය පරීක්ෂා කිරීම
මිහිඳු හිමියන් කෙළින්ම බුදු දහම දේශනා කළේ නැහැ. රජතුමාට බුදු දහම තේරුම් ගන්න තරම් බුද්ධියක් තියෙනවාද කියලා බලන්න උන්වහන්සේ ප්රශ්න කිහිපයක් ඇහුවා. ඒක ප්රසිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ "අඹ ප්රශ්නය" සහ "ඥාති ප්රශ්නය" කියලා. (ගස් අතරින් මේ අඹ ගස මොන වගේද, ඔයාගේ නෑයෝ කවුද වගේ සරල ඒත් ගැඹුරු ප්රශ්න කිහිපයක්).
4. ධර්මය දේශනා කිරීම සහ රටම බෞද්ධ වීම
රජතුමා ඉතාම බුද්ධිමත් විදිහට ඒ හැම ප්රශ්නයකටම උත්තර දුන්නා. රජතුමාගේ බුද්ධිය ගැන පැහැදුණු මිහිඳු හිමියන්, එතනදීම රජතුමාට සහ පිරිසට "චුල්ලහත්ථිපදෝපම සූත්රය" දේශනා කළා.
ඒ දේශනාව අහලා රජතුමා ඇතුළු පිරිස බුදු දහම වැළඳගත්තා. එදා ඉඳන් ලංකාව බෞද්ධ රටක් බවට පත්වුණා.
කෙටියෙන්ම කිව්වොත්: මිහිඳු හිමියන් ලංකාවට ඇවිත් දේවානම්පියතිස්ස රජතුමාව හමුවෙලා, ලංකාවට බුදු දහම හඳුන්වා දුන් ඓතිහාසික දවස තමයි පොසොන් පොහොය කියන්නේ.