17/08/2026
අලුත්ගම කන්දේ විහාරයේ චිත්ර සහ පිලිම සම්ප්රදාය
==========================
මෙහි ඇති චිත්ර ප්රධාන වශයෙන් මහනුවර යුගයේ අවසාන භාගයේ චිත්ර සම්ප්රදාය සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දක්ෂිණ ලංකාවේ චිත්ර කලා ශෛලිය නිරූපණය කරයි.
පැරණි විහාරගෙය තුළ ඇති චිත්ර මහනුවර යුගයේ දක්ෂිණ ලංකාවේ පැවති චිත්ර සම්ප්රදායට (Low Country Style) අයත් වන අතර, 20 වන සියවසේ ආරම්භයේදී එම්. සාලිස් සහ අල්විස් වැනි දක්ෂිණ ලංකාවේ ප්රකට චිත්ර ශිල්පීන් අතින් ප්රතිසංස්කරණයට හා නව චිත්ර ඇඳීමට ලක් වි තිබේ.
පැරණි චිත්ර සඳහා මැටි, ගොම, දහයියා සහ කහඹිලියා යුෂ මුසු කර සකස් කළ කපරාදුව මත 'ටෙම්පරා' (Tempera) තාක්ෂණය භාවිත කර ඇත. පසුව සිදු කළ සංස්කරණවලදී තෙල් සායම් (Oil Paints) සහ එනමල් සායම් භාවිත කර ඇති බව පෙනේ.
මහනුවර යුගයේ සාම්ප්රදායික ශෛලියට අනුව රතු, කහ, සුදු සහ කළු (මැදින් දාර ඉස්මතු කිරීමට) වර්ණ ප්රමුඛව භාවිතා කර ඇති අතර දක්ෂිණ ලංකාවේ චිත්ර ශෛලියේ බලපෑම නිසා නිල්, කොළ සහ රෝස වර්ණය ද පසුකාලීනව චිත්ර වලට භාවිතා වී ඇත.
චිත්ර පැතලි ස්වභාවයක් සහිතවන අතර 20 වන සියවසේ චිත්රවල යුරෝපීය ආභාෂය හේතුවෙන් ත්රිමාන ස්වභාවයක් චිත්ර වලට එක්ව් ඇත.
මෙලෙස චිත්ර වලට නගා ඇත්තේ බුද්ධ චරිතයේ ප්රධාන අවස්ථා (අභිනිෂ්ක්රමණය, මාර පරාජය, පරිනිර්වාණය), අටවිසි බුද්ධ වන්දනාව, දහඅටමහ ස්ථාන, වෙස්සන්තර හා තෙලපත්ත ජාතක වැනි ප්රකට ජාතක කථාය.
අලුත්ගම කන්දේ විහාරයේ ඇති පිළිම සහ මූර්ති එකතුවද දීර්ඝ ඓතිහාසික විකාශනයක් සහ එකිනෙකට වෙනස් යුගයන් දෙකකට අයත් ශිල්පීය ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි.
1734 දී කරපාගල දේවමිත්ත හිමියන් විසින් විහාරය ආරම්භ කළ වකවානුවේ සහ කීර්ති ශ්රී රාජසිංහ රජ සමයේ නිර්මාණය වූ පැරණි ප්රතිමා ගෘහය තුල හිඳි, හිටි සහ සැතපෙන ඉරියව්වලින් යුතු සාම්ප්රදායික මහනුවර යුගයේ බුද්ධ ප්රතිමා පිහිටුවා ඇති අතර මේවා දක්ෂිණ ලංකා ශෛලීකෘත මූර්ති කලාවට (Stylized Art) හොඳම නිදසුනක් ලෙස සැලකේ.
බුදුපිළිමවලට අමතරව අග්රශ්රාවකයන් වහන්සේලාගේ මූර්ති මෙන්ම, විහාරගෙයට අනුබද්ධ දේවාල කොටසේ විශාල විෂ්ණු, නාථ, ඊශ්වර , සමන් සහ අනංග යන දෙවිවරුන්ගේ පිළිම ද දැකගත හැකිය. විශේෂයෙන් හිඳි ඉරියව්වෙන් යුතු විෂ්ණු දේව ප්රතිමාව දුර්ලභ ගණයේ නිර්මාණයකි.
අලුත්ගම කන්දේ විහාරයේ බිත්ති අතර සැඟවුණු දක්ෂිණ ලංකා චිත්ර කලාවේ ශාස්ත්රීය රහස් මහනුවර යුගයේ සිට යුරෝපීය ආභාෂය දක්වා පැතිරෙන හෙයින් කන්දේ විහාරයට යද්දී මේවා ද අධ්යයනය කිරීමෙන් මනා දැනුමක් එක් කර ගත හැකිය.
