Mohan Kumar Rajtharu Dhimal

28/07/2026

दुई छोरीलाई चाइनिज पोशाक लगाउने इच्छा
छोरीहरूलाई विभिन्न देशका संस्कृति र परम्परागत पोशाकसँग परिचित गराउने उद्देश्यले उनीहरूलाई चाइनिज पोशाक लगाइयो। गुलाबी रंगको आकर्षक पोशाकमा दुवै छोरी निकै रमाइला, आत्मविश्वासी र मनमोहक देखिएका छन्। बालबालिकामा विभिन्न संस्कृतिप्रति सम्मान, जिज्ञासा र सिर्जनशीलता विकास गर्न यस्ता अवसरहरू उपयोगी हुन्छन्। उनीहरूको मुस्कान र खुसीले यो क्षणलाई अझ विशेष बनाएको छ।

"हाम्रा प्यारा छोरीहरू चाइनिज परम्परागत पोशाकमा"

"संस्कृतिको सम्मान, बालपनको मुस्कान।" 🌸

26/07/2026

23/07/2026

बाबुकाे दाेश्राे बर्षकाे स्मृतिमा........ अालेख ।

स्वर्गीय जय कर्ण राजथारू धिमाल :
श्रम, इमान्दारिता र समाजसेवाको प्रेरणादायी जीवन ।

मिति : २०८३/०४/०७ गते, बुधबार
आलेख – मोहन राजथारू धिमाल

झापा जिल्ला, दमक नगरपालिका–९, सानो अर्नाखाडी निवासी स्वर्गीय जयकरण राजथारू धिमाल श्रम, इमान्दारिता, आत्मनिर्भरता र समाजसेवाका पर्याय हुनुहुन्थ्यो। उहाँको जीवन एक साधारण किसानको मात्र नभई आफ्नो परिवार, समाज र समुदायप्रति समर्पित जिम्मेवार व्यक्तित्वको जीवनगाथा हो। वि.सं. २००३ साल मंसिर महिनामा मोरङ जिल्लाको कोसेनी गाउँमा उहाँको जन्म भएको थियो। उहाँका पिता पुड्के राजथारू धिमाल र माता सामिनी धिमाल हुनुहुन्थ्यो। चार दाजुभाइ र तीन दिदीबहिनीमध्ये उहाँ परिवारका जेठा सन्तान हुनुहुन्थ्यो।

उहाँको बाल्यकाल मोरङको कोसेनीमा बित्यो। त्यसपछि परिवार किर्तिपुर–हसन्दह बसाइँ सरेको थियो। केही समयपछि झापाको टोपगाछीमा बसोबास गर्नुभयो। अन्ततः वि.सं. २०२६ साल वैशाख २२ गते, दमक–९, सानो अर्नाखाडी निवासी जात्रा सिंहका नातिनी तथा श्री बुद्धिमान धिमाल योङयाङकी सुपुत्री मनमाया धिमालसँग विवाह सम्पन्न भएपछि उहाँ स्थायी रूपमा सानो अर्नाखाडीमै बसोबास गर्न थाल्नुभयो। त्यसपछि आफ्नो सम्पूर्ण जीवन त्यही गाउँको विकास, कृषि कर्म र सामाजिक सेवामा समर्पित गर्नुभयो।

औपचारिक विद्यालय शिक्षा हासिल गर्न नपाए पनि कायष्ठ मास्टरबाट उहाँले घरमै अध्ययन गरी गणित विषयमा उल्लेखनीय ज्ञान हासिल गर्नुभएको थियो। कठिन हिसाब–किताब सहज रूपमा मिलाउने उहाँको क्षमता गाउँभरि प्रशंसित थियो। व्यवहारिक ज्ञान, तार्किक सोच र सत्यनिष्ठ स्वभावका कारण गाउँलेहरूले उहाँलाई सम्मानपूर्वक सल्लाह लिने व्यक्तिका रूपमा चिन्थे।

केवल १३ वर्षको उमेरदेखि हलो जोत्न सुरु गर्नुभएका उहाँले ६८ वर्षसम्म निरन्तर किसान जीवन बिताउनुभयो। धानखेती, काटा तथा धान व्यवसाय, चौपाया पालन र कृषि उत्पादनमार्फत उहाँले आत्मनिर्भर जीवनको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो। सेतो घोडा पाल्ने र त्यसमा सवार गर्ने उहाँको विशेष रुचि थियो, जसले उहाँलाई गाउँ समाजमा छुट्टै परिचय दिलाएको थियो।

स्वर्गीय जयकरण राजथारू धिमाल समाजसेवामा पनि उत्तिकै सक्रिय हुनुहुन्थ्यो। उहाँ राजथारू धिमाल वंशावली समितिमा करिब ४५–५० वर्षसम्म सदस्यका रूपमा निरन्तर सक्रिय रहनुभयो। वंशावली संरक्षण, समुदायको एकता र सामाजिक जागरणका कार्यमा उहाँको योगदान महत्वपूर्ण रहेको छ। त्यसैगरी, सानो अर्नाखाडी टोल सुधार समितिको सदस्य तथा सल्लाहकारका रूपमा गाउँको विकास, सामाजिक सद्भाव र सामुदायिक हितका कार्यहरूमा उहाँले उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गर्नुभयो।

उहाँ पाँच छोरा, पाँच बुहारी, तीन छोरी र तीन ज्वाइँका अभिभावक हुनुहुन्थ्यो। परिवारमा इमान्दारिता, अनुशासन, श्रमको सम्मान, नैतिक आचरण र पारिवारिक एकतालाई उहाँले सधैँ उच्च प्राथमिकता दिनुभयो। आफ्ना सन्तानलाई परिश्रमी, आत्मनिर्भर र समाजप्रति उत्तरदायी नागरिक बन्न प्रेरित गर्नु उहाँको जीवनको अमूल्य योगदान हो।

वि.सं. २०८१ साल साउन ७ गते उहाँको देहावसान भए पनि उहाँका आदर्श, श्रमशीलता, सामाजिक योगदान र मानवीय मूल्यहरू आज पनि परिवार र समाजका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेका छन्। उहाँको दोस्रो स्मृति वर्षका अवसरमा उहाँप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै उहाँले देखाउनुभएको कर्म, त्याग र सेवाको मार्गलाई भावी पुस्ताले अनुकरण गर्न सकून् भन्ने कामना गर्दछौँ। उहाँको आत्माले चिरशान्ति प्राप्त गरोस्।

09/07/2026

चिन्डो :
धिमाल समुदायको वैवाहिक संस्कारको सांस्कृतिक प्रतीक ।

चिन्डो धिमाल समुदायको परम्परागत र अत्यन्तै महत्वपूर्ण सांस्कृतिक सामग्री हो। यो सामान्य भाँडो वा बोतल मात्र नभई धिमाल समुदायको सामाजिक, सांस्कृतिक र वैवाहिक संस्कारसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको पहिचान हो। परम्परागत रूपमा सुकाइएको लौकाबाट बनाइने चिन्डोमा विशेष गरी रक्सी तथा सगुन राखिन्छ। धिमाल समुदायमा विवाहसम्बन्धी कर्मकाण्डमा चिन्डोको प्रयोग अनिवार्य मानिन्छ, त्यसैले यसलाई शुभता, सम्मान र सम्बन्धको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।

धिमाल समाजमा विवाह सम्पन्न भएपछि रीत बुझाउने (रित फुकाउने) परम्परामा छोरी–ज्वाइँले सासूआमालाई एक चिन्डो रक्सी, नगद रकम तथा बोन्हा (परम्परागत कपडा) प्रदान गर्ने चलन रहिआएको छ। यसले ज्वाइँको सम्मान, छोरीको कर्तव्य तथा दुई परिवारबीचको आत्मीय सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ। यस संस्कारमा चिन्डोले केवल रक्सी राख्ने भाँडाको काम मात्र गर्दैन, यसले सम्मान, प्रेम, कृतज्ञता र सामाजिक उत्तरदायित्वको सन्देश पनि बोकेको हुन्छ।

सांस्कृतिक दृष्टिले चिन्डो धिमाल समुदायको मौलिक सभ्यता र जीवनशैलीको महत्वपूर्ण प्रतीक हो। आधुनिक समयमा काँच वा प्लास्टिकका बोतल सजिलै उपलब्ध भए पनि परम्परागत वैवाहिक संस्कारमा चिन्डोकै प्रयोग गर्ने चलन अझै जीवित छ। यसले धिमाल समुदाय आफ्नो मौलिक संस्कृति, परम्परा र पहिचानप्रति कति सचेत छ भन्ने कुरा स्पष्ट गर्दछ।

यसरी चिन्डो धिमाल समुदायको सांस्कृतिक सम्पदा, सामाजिक मूल्य र वैवाहिक परम्पराको अमूल्य धरोहर हो। यसको संरक्षण, प्रवर्द्धन र पुस्तान्तरण गर्नु सम्पूर्ण धिमाल समुदायको साझा दायित्व हो, ताकि भावी पुस्ताले पनि आफ्ना मौलिक संस्कार र सांस्कृतिक पहिचानलाई गर्वका साथ निरन्तरता दिन सकून्।

– मोहन राजथारू धिमाल

01/05/2026

Workshop on Dhimal Indigenous Community Management Committee and Dhimal Act Concluded

Urlabari, Morang —
A workshop on the Dhimal Indigenous Community Management Committee and Dhimal Act was successfully held on Baisakh 18, 2083 (May 1, 2026) at the Urlabari Municipality Assembly Hall.

The program was conducted by Ajit Kumar Dhimal, while the session was chaired by Shanti Devi Dhimal, Vice-Chairperson of the Dhimal Ethnic Development Center. Mina Kumari Khatriwada Poudel attended as the Chief Guest. Ward Chairpersons Tilak Pandey (Ward No. 1), Kalyan Rai (Ward No. 4), and Kul Bahadur Karki (Ward No. 8) were present as guests. Advocate Bhim Rai facilitated the workshop.

Representatives from various areas also participated on behalf of the First Citizens. Mohan Dhimal (Vice-Chairperson) from Damak, Narayan Dhimal (Chairperson) from Urlabari, Bhuvan Kumar Dhimal (Chairperson) from Pathari, and Rukmani Dhimal (Chairperson) from Belbari were in attendance.

The program commenced with the national anthem and was formally inaugurated by Urlabari Deputy Mayor Mina Khatriwada Poudel through banner reading. Matrika Dhimal, General Secretary, highlighted the objectives of the program.

During the workshop, Advocate Bhim Rai shared that local governments have the authority to formulate special laws. He cited examples from Itahari, Ramdhuni, Sandakpur, Kailari, and Badhghar regarding legal provisions for the Tharu community, as well as similar practices for the Newar community in Kirtipur.

Discussions also covered key provisions of the Constitution of Nepal 2072 (2015), including Article 18 (Right to Equality), Article 51 (b)(3), Article 51 (j)(8), Articles 221 and 226, along with Schedules 8 and 9, and Clauses 9(3), 11, and 12. Provisions under the Local Government Operation Act 2074, particularly Section 102, were also discussed.

On the occasion, a draft of the “Dhimal First Citizens/Indigenous Community Act–2083” was prepared and formally handed over to Deputy Mayor Mina Khatriwada Poudel.

The program witnessed significant participation from office bearers, secretariat members, central committee members, and district chairpersons of the Dhimal Ethnic Development Center.

29/04/2026

पथरीशनिश्चरेमा मुसलधारे वर्षा, जनजीवन प्रभावित ।

मोरङको पथरीशनिश्चरे नगरपालिका–१ क्षेत्रमा बुधबार साँझ ठीक ६:१७ बजेबाट भव्य मुसलधारे वर्षा सुरु भएको छ। मेघ गर्जनसहित परेको अविरल वर्षाले स्थानीय जनजीवन अस्तव्यस्त बनाएको छ।

अचानक सुरु भएको तीव्र वर्षाका कारण सडकहरू जलमग्न भएका छन् भने आवतजावतमा कठिनाइ उत्पन्न भएको छ। विशेष गरी पैदलयात्री, साना सवारीसाधन चालक तथा दैनिक कामकाजमा निस्किएका स्थानीय बासिन्दा बढी प्रभावित भएका छन्।

मेघ गर्जनसहितको वर्षाका कारण केही स्थानमा विद्युत् आपूर्तिमा समेत आंशिक अवरोध आएको जनाइएको छ।
@

23/04/2026

30-Day Bonha (Petani) Weaving Training Concluded

Urlabari, Morang —
A 30-day Bonha (Petani) weaving training program, organized by the Dhimal Indigenous Development Center (Central Committee) with support from the National Foundation for Development of Indigenous Nationalities, Lalitpur, has been successfully concluded. The training was conducted at the Dhimal Project Site in Urlabari–3, Mangalbare.

The program was chaired by Kedar Dhimal, while Province Assembly Member Nambar Lal Dhimal attended as the chief guest. Special guest Tej Bahadur Dhimal and other distinguished guests including Mohan Suryadonge Dhimal, Mohan Rajtharu Dhimal, Narayan Dhimal, Prasad Dhimal, Sabita Dhimal, and Pampha Dhimal were also present. The welcome speech was delivered by program coordinator Romansi Dhimal, and the event was hosted by Ajit Kumar Dhimal.

Trainer Shanti Devi Dhimal provided participants with skills in Bonha weaving using modern techniques. The training is expected to contribute to skill development and promote self-reliance among women.
Certificates were distributed to the participants by the guests during the closing ceremony.

The trainees included Sabina Dhimal, Pavimaya, Nikita, Bhagawati Dhimal, Anusha Dhimal, Shiksha Dhimal, Srijana, Usha, Sushmita Magar Dhimal, Samira, Sarita, Punima, Kavita, Navina Dhimal, Anita, Anju, Janita, Jharana, Bishar Dhimal, Krishna, Amisha, Elisha, Riya Dhimal, Sarita Dhimal, and Sasita Dhimal.

Among the participants, Sasita Dhimal, Bishar Dhimal, and Bhagawati Dhimal were awarded for their discipline and active participation throughout the training. Trainer Shanti Devi Dhimal was also honored with a certificate of appreciation by Chief Guest Nambar Lal Dhimal.

Speaking on the occasion, trainees Navina Dhimal and Sabina Dhimal expressed that the one-month duration was short and suggested that such training programs should be extended to at least three months for better outcomes. Participants were encouraged to continue practicing the skills and turn them into a source of income.

Reporter: Mohan Rajtharu Dhimal

20/04/2026

The Justice of Karma and the Beauty of Patience

“I have no desire to take revenge on anyone, because bad fruit falls from the tree on its own—there is no need to shake it down.”

— Mohan Rajtharu Dhimal

In human life, we often face injustice, insult, or pain. In such moments, the feeling of revenge may naturally arise in many hearts. However, true maturity is shown when a person remains calm and trusts in time and the justice of one’s actions.

If we observe nature, any fruit on a tree falls on its own when it ripens. There is no need to force it down. In the same way, the results of good or bad deeds eventually reveal themselves. This reflects the law of karma, which teaches that everyone experiences the consequences of their own actions.

Revenge offers only temporary satisfaction, but it also brings negativity and unrest into the mind. On the other hand, patience, forgiveness, and positive thinking provide inner peace. When we focus not on revenge but on self-improvement, growth, and doing good, we become truly strong and wise.

This statement teaches us that injustice should not be answered with more injustice, but with tolerance and faith. Time is the greatest judge, and it never allows wrongdoing to prevail forever.

Ultimately, true victory in life lies not in taking revenge, but in rising above it. So let the bad fruit fall on its own—while we strive to remain like a tree that is always green and fruitful.

15/04/2026

जातिरी & सिरिजात : आस्था, परम्परा र प्रकृतिसँगको सम्बन्ध
लेखक – मोहन राजथारू धिमाल
मिति – २०८३ साल बैशाख २ गते, बुधवार

धिमाल जातिको मौलिक तथा ऐतिहासिक पर्व “जातिरी & सिरिजात” हरेक वर्ष नयाँ वर्षसँगै सुरु भई विशेष उत्साहका साथ मनाइन्छ। २०८३ साल बैशाख २ गते राजारानी, लेटाङ–१ (मोरङ) स्थित धिमाल जातिको उद्गम स्थलबाट यस पर्वको शुभारम्भ हुँदैछ। यो पर्व केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई प्रकृतिसँगको सम्बन्ध, सामाजिक एकता र सांस्कृतिक निरन्तरताको जीवन्त प्रतीक हो।

यस पर्वमा राज धामी, हनुवा, माझिबाराङ लगायतका पुजारीहरूको विशेष भूमिका रहन्छ भने स्थानीय गाउँघरका सदस्यहरूको सक्रिय सहभागिता रहन्छ। पूजा तथा प्रार्थना तीन दिनसम्म निरन्तर गरिन्छ। पहिलो दिन सामूहिक रूपमा “जिउरी मुठि” संकलन गरिन्छ। ढोल बजाउँदै घरदैलो गरिने यस प्रक्रियामा प्रत्येक घरबाट चामल, चिउरा, भुजा, रक्सी तथा नगद संकलन गरिन्छ। यसले समुदायमा सहयोग, सद्भाव र एकताको भावना झल्काउँछ। सोही दिन “नारिया” र “ओह्या” सृरजाईका कार्यहरू पनि सम्पन्न गरिन्छन्।

दोस्रो दिन मुख्य पूजा गरिन्छ। ग्राम थानमा धिमाल जातिले सत्ययुगदेखि मान्दै आएका इष्टदेवताहरूलाई विशेष स्थानमा राखी पूजा–अर्चना गरिन्छ। धिमाली मुन्धुमि भाषामा देव-देवताका नाम उच्चारण गर्दै पुजाअाजा (दियो) बालिन्छ र फलफूल, केला, अक्षेता तथा प्रसाद अर्पण गरिन्छ। साथै, परम्पराअनुसार सुगुर, बोका, भाले, हाँस, परेवा आदि बली दिइन्छ। यो दिन श्रद्धा, भक्ति र सांस्कृतिक गरिमाले भरिएको हुन्छ।

तेस्रो दिन प्रसाद ग्रहण, सामूहिक खानपिन, सरसफाइ तथा बिदाइ कार्यक्रम गरिन्छ। मुख्य पुजारीहरू—राजधामी, हनुवा र माझिबाराङलाई सम्मानपूर्वक सलामी चढाई विदा गरिन्छ। यससँगै पर्वको औपचारिक समापन हुन्छ र सहभागीहरू आफ्ना घर फर्किन्छन्।

यस पर्वको मूल उद्देश्य केवल पूजा मात्र नभई समग्र मानव जीवन र प्रकृतिको कल्याणको कामना गर्नु पनि हो। धिमाल जातिका परिवारहरूका साथै सम्पूर्ण नेपालीजनमा रोगव्याधि नलागोस्, बाली बिरुवा लगाउने समयमा पर्याप्त वर्षात होस्, जंगली जनावरबाट दुःख नपरोस्, र कुनै पनि प्रकारका प्राकृतिक विपत्तिका घटनाहरू नहुन् भन्ने हार्दिक कामना गरिन्छ। यसले प्रकृतिप्रतिको सम्मान र सहअस्तित्वको सन्देश दिन्छ।

अन्त्यमा, धिमाल जातिको उद्गम स्थल लेटाङ–१, राजारानी (मोरङ) मा हुने “जातिरी” पूजामा सम्पूर्ण धर्मावलम्बी तथा श्रद्धालु महानुभावहरूलाई हार्दिक स्वागत तथा निमन्त्रणा व्यक्त गर्दछु। यो पर्वले हामी सबैलाई एकताबद्ध बनाउँदै हाम्रो मौलिक पहिचानलाई अझ सुदृढ बनाओस् भन्ने अपेक्षा राखिएको छ। 🙏

14/04/2026

सुनखरी फुल र धिमाल समुदायको “जातिरी & सिरिजात” पर्व

लेखक – मोहन राजथारू धिमाल

प्रकृतिको सुन्दर उपहारमध्ये एक हो—सुनखरी फूल। वनजंगलको रुखका हाँगामा टाँसिएर झुन्डिएका गुलाबी–सेता फुलका गुच्छाहरूले वातावरणलाई अनुपम सौन्दर्यले भरिदिन्छन्। विशेषगरी चैत्र महिनाको अन्तिम हप्तादेखि बैशाख महिनासम्म मात्र फुल्ने यो सुनखरी फूल केवल प्राकृतिक आकर्षण मात्र नभई सांस्कृतिक संकेत पनि हो। यसको फुल्ने समयसँगै धिमाल समुदायमा “जातिरी & सिरिजात” जस्तो महान राष्ट्रिय पर्वको आगमनको सूचना मिल्छ।

धिमाल समुदाय प्रकृतिसँग नजिक रहेर जीवनयापन गर्ने आदिवासी समुदाय हो। यहाँका परम्परा, संस्कार र चाडपर्वहरू सधैं ऋतु परिवर्तन र प्राकृतिक संकेतसँग जोडिएका छन्। सुनखरी फूल फुल्नु पनि त्यस्तै एउटा संकेत हो, जसले नयाँ वर्षको आगमन र सामूहिक उत्सवको समय आएको जनाउँछ। जब जंगलभरि सुनखरी फुल्न थाल्छ, तब गाउँघरमा उत्साह, उमंग र धार्मिक आस्थाको वातावरण फैलिन्छ।

“जातिरी & सिरिजात” पर्व धिमाल समुदायको मौलिक पहिचान बोकेको महत्वपूर्ण चाड हो। यस अवसरमा समुदायका मानिसहरू आफ्नो परम्परागत वेशभूषामा सजिएर ग्राम थानमा भेला हुन्छन्। पूजापाठ, नाचगान, सामूहिक भोजन र आपसी सद्भाव आदान–प्रदान यस पर्वका प्रमुख विशेषता हुन्। विशेषगरी माझी बाराङ, राजधामी, हनुवाहरू तथा स्थानिय धिमाल समुदायका अगुवाहरूको नेतृत्वमा विधिपूर्वक पूजा सम्पन्न गरिन्छ, जसले समुदायको एकता र सांस्कृतिक निरन्तरतालाई बलियो बनाउँछ।

सुनखरी फूल यहाँ केवल फूल मात्र होइन, यो शुभ संकेतको प्रतीक हो। यसले नयाँ सुरुवात, समृद्धि र प्राकृतिक सन्तुलनको सन्देश दिन्छ। पुराना पुस्ताहरूले सुनखरी फुल्ने समयलाई हेरेर नै पर्वको तयारी सुरु गर्ने चलन अझै जीवित छ। यसले देखाउँछ कि आधुनिकताको प्रभावका बीच पनि धिमाल समुदायले आफ्नो मौलिक परम्परा र प्रकृतिप्रतिको सम्बन्धलाई जोगाइरहेको छ।

आजको समयमा वन विनाश, जलवायु परिवर्तनजस्ता चुनौतीहरूका कारण सुनखरी जस्ता बहुमूल्य वनस्पतिहरू जोखिममा पर्न थालेका छन्। त्यसैले, यस फूलको संरक्षण गर्नु केवल जैविक विविधताको लागि मात्र होइन, सांस्कृतिक अस्तित्वको लागि पनि आवश्यक छ। यदि सुनखरी हरायो भने, यससँग जोडिएको सांस्कृतिक चेतना र पर्वको मौलिकता पनि कमजोर हुन सक्छ।

अतः सुनखरी फूल र “जातिरी & सिरिजात” पर्वबीचको सम्बन्ध धिमाल समुदायको प्रकृति र संस्कृतिको गहिरो समन्वयको उत्कृष्ट उदाहरण हो। यसले हामीलाई हाम्रो पहिचान, परम्परा र प्रकृतिको सम्मान गर्न प्रेरित गर्दछ।
fans