09/02/2026
અમારી આગલી પેઢીની જાન માટે મુખ્ય સાધન ગાડું જહતુ. અમારા જમાનામાં દૂરનું ગામ હોય તો જાન બસ કે મેટાડોરમાં જતી, પણ જાન પરણીને આવે પછી ગામના પાધરથી કન્યા તથા વરરાજા આ શાહી ગાડામાં બેસીને જ ઘર સુધી આવતા. વચ્ચે રામમંદિરે હોલ્ટ રહેતો. જાન પરણીને આવે ત્યારે આખું ગામ જાન જોવા ઉમટી પડતુ.
બળદોને ભાતભાતનો શણગાર કરવામાં આવતો. ઝાલર, ભાતીગળ ભરત ભરેલી ઝુલ, માથાના મખિયાડા અથવા લેલાવટી, શીંગરોટીયા, જોતર, મોરફડા, મોઇડો, મથરાવટી, મોરી, રાસ, ડોકે ખંભાતી ઘુઘરા, પિત્તળની સાંકળી, ઘંટડી, ટોકરિયુ, ગળાનો ગલપટો વગેરે. બળદોને મોતીભરત અને હીરખાપુના ભારતથી શણગારવામાં આવતા. એ જમાનામાં ગાડું જ અવર જવરનુ મુખ્ય સાધન હતું. બળદને લોકસંસ્કૃતિનો છડીદાર મનાય છે. બળદને પ્રેમથી રાંગડો, કાબરો, ભૂરિયો, રોઝો, મૂંઝડો, માંકડો, બાવળો, લીલકો જેવા નામથી બોલાવતા. આજે પણ સીત્તેર વર્ષની ઉપરની ઉમરવાળા કાકાઓ બળદને યાદ કરે છે.
આજની પેઢી ટ્રેકટરના પાપે બળદને વીસરી રહી છે. પરંતુ ગોવંશ વિના કદાપિ ખેતી સફળ થવાની નથી.
- પ્રાણજીવન કાલરિયા, મોરબી
