02/11/2026
“ Ο ΞΕΝΟΣ ” - 1/22
Στην εποχή που προηγήθηκε της τηλεόρασης και του διαδικτύου οι πλανώμενοι ταξιδιώτες εκόμιζαν συχνά στις μικρές, κλειστές κοινότητες την εμπειρία του νέου, την αύρα της διαφορετικότητας, τα καινούργια ήθη. Ο ΞΕΝΟΣ του Γιώργου Δεπόλλα είναι μια ανέκδοτη σειρά έργων στην οποία πρωταγωνιστεί κάποιος που μοιάζει να έρχεται από αδιευκρίνιστα μακριά σε μια επίσης σχετικά αδιευκρίνιστη εποχή. Στην πρώτη φωτογραφία αναδύεται ντυμένος μέσα από τη θάλασσα, μια παραπομπή στην ταινία Ο Θίασος του Θόδωρου Αγγελόπουλου (1975), σε μια εμβληματική σκηνή της οποίας ένας άντρας, αντιμέτωπος με το απόσπασμα των Ναζί ερωτά με αφοπλιστική αμεσότητα τους δήμιούς του: «εγώ ήρθα από τη θάλασσα, από την Ιωνία. Εσείς από πού ήρθατε;» Καθώς ο φωτογράφος διαθέτει προσφυγική ρίζα από την Ιωνία, ένα αυτοβιογραφικό νήμα λανθάνει εδώ εξαρχής.
Στα έργα της σειράς ο Δεπόλλας αυτοσκηνοθετείται, με μια αόριστα στρατιωτική αμφίεση που συνιστά νύξη για παρελθόντες ή τωρινούς πολέμους, σε τόπους απροσδιόριστους που δηλώνουν εγκατάλειψη, ερήμωση, καταστροφή. Ο ΞΕΝΟΣ μοιάζει να διασχίζει τους καιρούς, τους τόπους, τη χώρα σε μια περίοδο κρίσης που υπονοείται: παρακολουθεί αμήχανος, υπομένει, επιβιώνει, επιχειρεί να αλλάξει πράγματα, αποτυγχάνει. Εμφανίζεται να φυλάσσει στενά (άλλη ιστορική παραπομπή), να ουρλιάζει σε απόγνωση, να προσπαθεί να βάλει σε τάξη πράγματα ή να ισιώσει το λυγισμένο δέντρο, να στέκει αποσβολωμένος στο καμένο τοπίο. Οι απόπειρες κατανόησης ή εμπλοκής μοιάζουν ατελέσφορες, χωρίς να διαφαίνεται λύση ή δυνατότητα διαφυγής, καθώς στο τέλος εμφανίζεται σε ένα αδιέξοδο: πάνω σε μια ακινητοποιημένη σχεδία. Παρ’ όλα αυτά αρνείται να αφομοιωθεί, να συμβιβαστεί. Επιλέγει να παραμείνει Ξένος σε πρακτικές ενάντιες στις αρχές του. Στην αλληγορική αυτή σειρά ο Δεπόλλας ταλαντεύεται επιδέξια ανάμεσα σε δημόσια και ιδιωτικά βιώματα, σε χώρους άλλοτε φυσικούς και άλλοτε φορτισμένους με ανθρώπινα έργα ή ίχνη, ανάμεσα στην ιστορική και τη σύγχρονη κατάσταση. Παράλληλα, υποδεικνύει τη σημασία της προσωπικής στάσης απέναντι στις συνήθως αντίξοες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες, και του αγώνα να καθορίζει κανείς την πορεία του χωρίς να προσμετρά το συνεπαγόμενο κόστος ή τα ενδεχόμενα εμπόδια.
Ακόμα κι αν η διαφορετικότητα έχει ως συνέπεια να μένει κανείς μόνος, κάτι που επίσης υπονοείται από τη διαρκώς μοναχική φιγούρα, ανακαλώντας τους γνωστούς στίχους:
How does it feel?
How does it feel?
To be on your own
With no direction home
A complete unknown
Like a rolling stone. 1.
Ηρακλής Παπαϊωάννου
1. Στίχου από το τραγούδι του Bob Dylan “Like a rolling stone”, 1965.
