نقش حکومت محلی بامیان در صنعت گردشگری

21/02/2026

4 season

17/02/2026

11/02/2026

تصویر بامیان از نظر AI

03/02/2026

هوتل چهار برج‌های لند بامیان است

01/02/2026

این عکس در سال ۱۹۷۴ میلادی در افغانستان در جریان تولید فیلم «دارماتما» که فیلم تاریخی به زبان هندی به کارگردانی فیروز خان است، گرفته شده است. این فلم جایگاه خاصی در تاریخ سینما به عنوان اولین تولید بزرگ بالیوودی دارد که به طور گسترده در افغانستان فلمبرداری می شود و از شهرها و زمین های ناهموار آن به عنوان پس زمینه های دراماتیک استفاده می شود.

در این تصویر هما مالینی هنرپیشه سینمای هندی در لباس سنتی در حال تعامل با باشندگان محلی افغانستان دیده می شود. لباس او منعکس کننده ترکیب زیبایی شناسی سینمای جنوب آسیا با عناصر فرهنگی افغانستان است و لحظه نادری از تبادل هنری بین دو منطقه را در طول دهه هفتاد برجسته می کند.

در آن زمان، افغانستان به روی سینماگران، مسافران و هنرمندان بین‌المللی باز بود. تولیدات مانند دارماتما مناظر افغانستان را به مخاطبان جهانی معرفی کرد و همچنان یک ریکارد بصری از یک دوره باقی مانده است که همکاری های فرهنگی در آنسوی مرزها رونق یافت.

فراتر از اهمیت سینمایی اش، این عکس زندگی روزمره افغان ها را در اطراف یک فلمبرداری بین المللی مستند میسازد—که لباس، معماری، و تجمعات عامه را که بخشی از میراث بصری کشور را قبل از دهه ها درگیری منطقه را تغییر دهد، ثبت میکند.

28/01/2026

عکس زمستانی بندامیر یکاولنگ بامیان
هر فصل زیبایی خود را دارد

24/01/2026

کوته سنگی و لیسه مریم چرا به این اسم‌ها مسما گردیدند؟
بی‌بی سنگی؛ زنی که نامش بر تاریخ و جغرافیای کابل ماند

نام «کوته‌سنگی» در کابل، تنها یک نشانی جغرافیایی نیست؛ این نام به یاد زنی بر زبان مانده است که در یکی از تاریک‌ترین دوره‌های استبداد سیاسی افغانستان، بی‌هراس سخن گفت و ایستاد. بی‌بی سنگی، که در منابع با نام‌های مریم و بی‌بی سیده نیز شناخته می‌شود، از چهره‌های کم‌نظیر ادبی و اجتماعی افغانستان در نیمهٔ نخست سدهٔ بیستم میلادی بود؛ زنی سخنور، آگاه و استبدادستیز که صدایش از مرزهای دربار عبور کرد و به حافظهٔ جمعی شهر راه یافت.
بی‌بی سنگی در سال ۱۲۴۳ خورشیدی (۱۸۶۴ میلادی) در کابل زاده شد. پدرش، سنگی محمد مشهور به «سنگی بابای غازی»، از سادات کنر، عالم دینی و از سرکردگان مبارزات ضد استعمار بریتانیا در جنگ‌های اول و دوم افغان–انگلیس بود. چنین پیشینه‌ای، زمینه‌ساز پرورش زنی شد که هم به ادبیات عرفانی روی آورد و هم به کنش اجتماعی و سیاسی.
در دوران امیر عبدالرحمن خان، که استبداد سیاسی بر کشور سایه انداخته بود، بی‌بی سنگی با سرودن اشعاری انتقادی، خشونت و سرکوب دربار را به چالش کشید. همین اشعار سبب شد او به زندان سیاسی فرستاده شود. به روایت‌های تاریخی، امیر بیم آن داشت که آگاهی و نفوذ فکری این زن تحصیل‌کرده، به بیداری زنان زندانی و گسترش نارضایتی سیاسی بینجامد. پافشاری او بر مواضعش چنان زبانزد بود که در میان اهل دربار، به نماد سرسختی در برابر معامله‌گری سیاسی بدل شده بود.
به دستور امیر، سلولی تجریدی از سنگ در دشتی دورافتاده در غرب کابل ساخته شد؛ جایی میان چند قلعهٔ قدیمی. این زندان در اسناد کوتوالی کابل به نام «کوتهٔ بی‌بی سنگی» ثبت گردید. با گذشت زمان، نام این محل در گفتار مردم به «کوته‌سنگی» کوتاه شد؛ نامی که تا امروز باقی مانده، هرچند خود زندان در دورهٔ امان‌الله خان ویران شد و بعدها تلاش‌هایی برای تغییر نام منطقه صورت گرفت.
نقش بی‌بی سنگی تنها به اعتراض ادبی محدود نماند. او در حلقه‌های جوانان استقلال‌طلب نیز حضور داشت و بنا بر روایت‌ها، در نخستین لحظات جلوس امان‌الله خان بر تخت سلطنت، او را به پی‌گیری استقلال سیاسی افغانستان تشویق کرد. این حضور، بی‌بی سنگی را به یکی از معدود زنان اثرگذار در روند فکری و سیاسی آن دوره بدل ساخت.
سرانجام، با وساطت بزرگان و متنفذان دربار و به‌ویژه به دلیل جایگاه خانوادگی و سیادتش، فرمان عفو او صادر شد و پس از چند ماه از زندان آزاد گردید. اما میراث او فراتر از آزادی شخصی بود. امروز، هم نام کوته‌سنگی در کابل و هم لیسهٔ مریم در خیرخانه—نخستین مکتب مدرن دخترانه در افغانستان—یادآور زنی است که در زمانهٔ خاموشی، سخن گفت.
بی‌بی سنگی در تاریخ رسمی کمتر دیده می‌شود، اما نامش همچنان در جغرافیای شهر و در حافظهٔ فرهنگی کابل زنده است؛ نمادی از پیوند شعر، مقاومت و آگاهی در تاریخ معاصر افغانستان.
#سروش‌مهرنوش‌نیکزاد
منبع:
فرید یونس، مقاله منتشر شده در ویب
ویکی‌پدیای فارسی – مدخل کوته‌سنگی
تأیید وجه تسمیه و زندانی شدن بی‌بی سنگی.
آرشیو مطبوعات و اسناد تاریخی افغانستان (دورهٔ امیر عبدالرحمن خان و امان‌الله خان).
پژوهش‌های منتشرشده در مجلات تاریخی و فرهنگی افغانستان دربارهٔ نام‌گذاری‌های شهری کابل و تاریخ کوته‌سنگی.

22/01/2026

21/01/2026

قلعهٔ تاریخی بَربَرِ یکاولنگ
معرفی کلی
قلعهٔ بَربَر یکی از آثار تاریخی و باستانی برجستهٔ ولسوالی یکاولنگ ولایت بامیان است. این قلعه در گذشته نقش دفاعی، نظامی، اداری و مسکونی داشته و از جمله بناهایی است که نشان‌دهندهٔ تمدن کهن منطقهٔ بامیان می‌باشد.
موقعیت جغرافیایی
کشور: افغانستان
ولایت: بامیان
ولسوالی: یکاولنگ
منطقه: بَربَر
قلعه در محل نسبتاً مرتفع و استراتژیک ساخته شده است. این موقعیت باعث می‌شد که
دید وسیع به اطراف داشته باشد
از حملات دشمن محافظت گردد
کنترل مسیرهای رفت‌وآمد امکان‌پذیر باشد
پیشینهٔ تاریخی
قدمت قلعه به دوره‌های پیش از اسلام نسبت داده می‌شود
احتمال داده می‌شود که در دوره‌های
کوشانی‌ها
یفتلی‌ها (هفتالیان)
و اوایل دورهٔ اسلامی مورد استفاده قرار گرفته باشد
در دوره‌های مختلف تاریخی، قلعه به‌عنوان پایگاه حاکمان محلی، نیروهای نظامی و مرکز قدرت منطقه‌ای عمل می‌کرده است
معماری و ساختار قلعه
مصالح ساختمانی
قلعه با استفاده از مواد بومی ساخته شده است:
سنگ
خشت خام
گل و خاک
بخش‌های اصلی
قلعه شامل بخش‌های زیر بوده است:
دیوارهای بلند و ضخیم دفاعی
برج‌های دیده‌بانی برای مراقبت از اطراف
اتاق‌های مسکونی برای نگهبانان و ساکنان
انبارها برای ذخیرهٔ مواد غذایی و تجهیزات
احتمال وجود راه‌های مخفی یا دروازه‌های فرعی
هدف معماری
تمرکز اصلی بر دفاع و امنیت
طراحی متناسب با شرایط اقلیمی سرد و کوهستانی یکاولنگ
استفادهٔ هوشمندانه از بلندی زمین برای برتری نظامی
نقش و اهمیت تاریخی
قلعه بربر در گذشته نقش‌های مهمی داشته است:
دفاع از منطقه در برابر دشمنان
کنترول مسیرهای تجارتی و ارتباطی
مرکز قدرت محلی
نماد اقتدار سیاسی و نظامی در منطقه
اهمیت فرهنگی و هویتی
قلعه بربر بخشی از هویت تاریخی مردم یکاولنگ است
نشان‌دهندهٔ زندگی، مقاومت و سازمان اجتماعی مردم در گذشته
یادگاری از دوران شکوفایی تمدن‌های کهن بامیان
وضعیت کنونی قلعه
چالش‌ها
تخریب تدریجی به‌دلیل:
گذشت زمان
بارندگی و برف
زلزله
نبود حفاظت و مرمت
برخی دیوارها و برج‌ها نیمه‌ویران شده‌اند
نیازها
ثبت و مستندسازی دقیق
حفاظت قانونی
مرمت اصولی با حفظ شکل اصلی
جلوگیری از تخریب بیشتر
ارزش گردشگری
اگر قلعه بربر
مرمت شود
معرفی علمی و فرهنگی گردد
راه دسترسی مناسب ایجاد شود
می‌تواند
به یک جاذبهٔ مهم گردشگری تاریخی تبدیل شود
باعث رشد اقتصاد محلی
افزایش آگاهی مردم نسبت به میراث فرهنگی گردد

قلعهٔ تاریخی بربر یکاولنگ
نماد تمدن، قدرت و تاریخ کهن بامیان
میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده
نیازمند توجه جدی برای حفاظت و احیا

21/01/2026

عکس‌های زیبا و دلپزیر از گوشه های قریه زارین ولسوالی یکاولنگ ولایت بامیان باستان
تاریخ عکاسی سال ۲۰۱۲
زارین جای زیبا سرشاراز معدنیات میباشد
میتوانید از آنجا دیدن نماید