13/02/2021
“Cô đơn, đi về nhà”
Giao thừa năm nay, trong khi mọi người đăng thật nhiều hình ảnh ấm áp, thật nhiều lời chúc hạnh phúc cho nhau, thật nhiều lời cảm ơn cuộc sống rằng mình đã đạt được điều này điều kia, thì tôi lại cảm thấy không vui vẻ gì cho lắm để biết ơn anh bạn Cuộc Sống thoát vị này. Tôi nhận ra thời khắc chuyển giao năm cũ - mới đâu chỉ toàn hi vọng. Nếu cố cảm ơn mà vẫn tức tối thì sáo rỗng quá. Bởi thế tôi quyết định sẽ nói thật lòng. Tôi muốn viết về nỗi cô đơn.
Có lẽ vì năm vừa rồi, tôi đã một mình đi cách xa nhà tới 1300km, đã đặt niềm tin nhầm chỗ, đã thất bại trong công việc, đã đánh mất rất nhiều người quan trọng, nên bỗng tôi hiểu rõ cảm giác trống rỗng và “muốn về nhà” mà mọi người hay nhắc mỗi dịp cuối năm. Không phải tự nhiên mà những lời anh Đen Vâu hát, “Cô đơn, đi về nhà / Thành công, đi về nhà / Thất bại, đi về nhà / Mệt quá, đi về nhà” lại chạm tới trái tim đến thế. Khi đã rất mệt rồi, chúng ta chỉ mong có một nơi nào đó chào đón mình.
Nhưng đâu phải ai cũng may mắn có một tổ ấm như vậy để trở về. Không phải ai cũng có người đợi mình ở đâu đó, sẵn sàng lắng nghe khi mình khóc, không phải ai cũng có thể khoe niềm vui bước sang một năm mới. Đôi khi, vào khoảnh khắc mà sự đoàn tụ được đón chờ nhất, cũng là khoảnh khắc có những người trong chúng ta đau lòng nhận ra mình chẳng có ai phía sau. Một người bạn của tôi từng chứng kiến cảnh mâm cơm cúng vỡ tan trên sàn nhà, khóc và bất lực trong đêm 30 Tết. Một người bạn khác của tôi giao thừa nào cũng mong ngóng bố, và năm nào cũng thất vọng vì không được bố hỏi một lời.
Và không phải tự dưng mà chứng Trầm cảm mùa lễ hội (Holiday Depression) hoặc Trầm cảm vào cuối tuần (Weekend Depression) lại phổ biến đến thế - nhất là ở các nước phát triển như Mỹ. Cứ tới mùa nghỉ lễ và lễ hội, đặc biệt là những dịp để quay về bên gia đình như Giáng Sinh, sẽ có rất nhiều người chia sẻ về sự cô đơn và những cảm xúc tiêu cực của họ. Bởi đó là lúc họ nhận ra không có ai chờ đợi mình. Những ngày bình thường, chúng ta tất bật với công việc và không có thời gian để nghĩ tới sự cô đơn bên trong. Nhưng những ngày nghỉ chính là lúc chiếc hố đen bên trong mỗi người sẽ bắt đầu ầm ỹ lên tiếng và cào xé. Nó đòi nhận được sự quan tâm như một đứa trẻ khóc đòi được bố mẹ dỗ, nhưng những người vốn lớn lên mà thiếu thốn tình yêu thương, thì làm sao họ biết cách để vỗ về đứa trẻ này bên trong mình?
Khi ở hai thành phố lớn là Hà Nội lẫn Sài Gòn, tôi đã gặp những người nếu có thời gian trống trong ngày sẽ cảm thấy cực kì bồn chồn. Họ hẹn cả danh sách bạn bè của mình đi ăn, họ nhận thêm việc trên công ty, họ cố hẹn hò với một người mới. Để bản thân bận rộn đến không thở được, nhưng họ nói như vậy nhẹ nhõm hơn việc phải ở một mình. Tôi cũng không khác họ là bao, bản thân tôi cũng bị nghiện việc. Ba tháng thử chuyển lên sống ở Đà Lạt, tôi bị “sốc văn hóa” vì có quá nhiều thời gian rảnh. Tôi mất một thời gian để làm quen với việc được ở một mình, với việc được thảnh thơi ngắm hoàng hôn mỗi ngày.
Trong cuốn sách tôi đang đọc, Trong cõi giới của lòng tham (In the realm of hungry ghosts), bác sĩ Gabor Maté có viết,
“Một người cô đơn mãn tính sẽ tìm mọi cách để thoát khỏi ngục tù của sự cô độc đó. Nỗi cô đơn này không nên bị nhầm với sự nhút nhát. Sự cô đơn của họ tới từ một cảm giác tâm lý sâu xa hơn nhiều - nó là kết quả của thời thơ ấu bị bỏ rơi bởi tất cả những người xung quanh, mà đầu tiên, là bởi cha mẹ.”
/
“We shouldn’t underestimate how desperate a chronically lonely person is to escape the prison of solitude. It’s not a matter here of common shyness, but of a deep psychological sense of isolation experienced from early childhood by people who felt rejected by everyone, beginning with their caregivers.”
Nỗi cô đơn không tự nó sinh ra nhỉ?
Tuần vừa rồi tôi xem xong bộ phim dài tập Hạ cánh nơi anh (Crash Landing on You). Lâu lắm rồi tôi mới tìm được một bộ phim đáng yêu và có chiều sâu như vậy. Một bộ phim tình cảm hài hước nhưng lại không ngại nói về sự cô đơn, chứng trầm cảm, về cảm giác muốn “thoát khỏi đây”. Thông qua câu chuyện của chị nữ chính tên Seri, tôi thấy được việc lớn lên trong một gia đình rời rạc, thiếu hơi ấm khiến bên trong chị ấy luôn có một lỗ hổng lớn. Seri tìm cách để lấp đầy chiếc hố đó - bằng công việc, bằng các buổi hẹn hò chóng vánh. Chị ấy cố tìm một nơi để trở về, nhưng không thể tìm ra. Và câu chuyện may mắn (hay là cười ra nước mắt) sau đó ra sao, thì bạn hãy thử xem phim.
Tôi thích thông điệp của bộ phim ghê gớm. Đó là dù có cô đơn tới đâu lúc này, bạn đừng bỏ cuộc nhé. Biết đâu nếu cứ bước thêm một chút nữa thôi, một ngày nào đó bạn sẽ tìm được nơi nào đó, hoặc người nào đó, cho bạn cảm giác về nhà.
Bởi vậy năm mới này, tôi chỉ muốn chúc bạn sẽ gặp được nhiều người bạn tốt, sẽ có được gia đình ấm êm, sẽ tìm ra người sẵn sàng đồng hành trên quãng đường tiếp theo, và, sẽ luôn được trở về nhà - dù bạn có đang cách xa bao nhiêu chăng nữa.
Cảm giác về nhà đó nếu có thể tới từ bên trong chính mình thì thật tốt, nhưng cũng đừng quên hãy can đảm tìm kiếm nó trong những người xung quanh. Hãy tìm những người thật sự yêu thương bạn. Họ ở đó, ngoài kia.
Đừng bỏ cuộc nhé.
P.s: Bức ảnh này được chụp trên căn phòng gác mái tôi thuê ở Paris, vào đúng lúc hoàng hôn. Cảm giác có thể an yên nhìn thấy vẻ đẹp của cuộc sống là một may mắn, vì nó chứng tỏ mình vẫn cảm nhận được tình yêu.
