https://kawiarz.com/lp/smaki_podrozy?fbclid=IwAR3e6je7kyjnba1aem3tbBXaW3h3gSN9WGmrcgp2iG8euKsQF0Y2wxXWzBU

Odkrywając podróż, Belgrade (2026)

14/02/2026

"A czy znasz ty, bracie młody,

Te pokrewne twoje rody?

Tych Górali i Litwinów,

I Żmudź świętą, i Rusinów?

A czy znasz ty, bracie młody,

Twoje ziemie, twoje wody?

Z czego słyną, kędy giną,

W jakim kraju i dunaju?

A czy znasz ty, bracie młody,

Twojej ziemi bujne płody?

Twe kurhany i mogiły,

I twe dzieje, co się śćmiły?

A czy wiesz ty, co w nich leży?

O, nie zawsze, o, nie wszędzie,

Młody orle, tak ci będzie,

Jako dzisiaj przy macierzy!

Trzeba będzie ważyć, służyć,

Milczeć, cierpieć i wojować!

I niejedno miłe zburzyć,

A inaczej odbudować...

Kto tam zgadnie, gdzie osiędziesz,

Jaką wodą w świat popłyniesz,

W której stronie walczyć będziesz

I od czyjej broni zginiesz?...

Wyleć ptakiem z tego gniazda,

Miłać będzie taka jazda,

Spojrzyć z góry na twe ziemie

I rodzime twoje plemie...."

Wincenty Pol "Pieśń o ziemi naszek"
Zdjęcia: Tatry

02/02/2026

Bałkany - zaginiony kontynent, epizod: Serbia 🇷🇸

Serbia, a właściwie całe Bałkany, to zaginiony kontynent, który wciążciąż czeka na odkrycie. W świecie masowej turystyki i komunikacji satelitarnej kraje stają się coraz bardziej jednorodne i przewidywalne. Coraz mniej w nich miejsca na spontaniczną, niezaplanowaną przygodę.

Bałkany kuszą przede wszystkim dlatego, że ich topografia nigdy nie została w pełni zbadana. Wciąż kryją historie, których wam nie opowiedziałem, i zdjęcia, których wam nie pokazałem. Wędrując po pasmach górskich Serbii, spotykałem niebezpieczne żmije nosorożce (jedne z najbardziej jadowitych w Europie) i przemierzałem tereny, które nadal kryją niewypały z II wojny światowej.

To właśnie góry Serbii dają niesamowite poczucie wolności i dzikości. To tutaj można zapomnieć o tym, co nazywamy cywilizacją. Wspomnienia z najbardziej zacofanego regionu kraju pozostają żywe: miejsca, gdzie nadal wypala się drewno na węgiel w dużych ilościach, handel odbywa się barterowo, a rakija jest wyjątkowo mocna. To świat, który w Polsce wyginął zanim przyszedłem na świat.

Serbowie, czyli nasi bracia ze słowiańskiego pnia mają dziś już inną kulturę. W ich świecie broń jest naturalnym elementem codzienności, a rozmowy z nimi pozostają w pamięci na długo. Jest w nich coś surowego, szczerego i nieoswojonego, jak te góry i doliny, które przemierzałem.

Podróżując po Serbii, odkryłem, że Bałkany wciąż mają do opowiedzenia historie, których nie znajdziesz w przewodnikach. To kontynent przygody, surowy i autentyczny, chyba jeden z ostatnich zakątków Europy, w którym można poczuć prawdziwą wolność i kontakt z naturą.

31/01/2026

Twierdza Golubiec 🇷🇸

Spędziłem noc w opuszczonym kamieniołomie niedaleko twierdzy Golubiec. Z tego miejsca warownia wygląda jak na dłoni, a Dunaj oplata ją wstęgą, podkreślając jej strategiczne położenie. Noc była dziwna czułem, jakby ktoś ze mną rozmawiał, jakbym nie spał, lecz prowadził konwersację z cieniem przeszłości.

Twierdza Golubiec to miejsce, w którym historia i legenda splatają się ze sobą. Nazwa twierdzy budzi wyobraźnię mówi się, że pochodzi od ptaka-golubia, symbolu pokoju, który miał chronić strażników zamku, choć inni twierdzą, że jej imię wiąże się z dawną nieszczęśliwą miłością.

W murach Golubca rozegrały się losy jednego z najsłynniejszych rycerzy średniowiecza, Zawiszy Czarnego z Grabowca. To właśnie tu, rycerz spędził ostatnie dni życia, zanim zginął w słynnych walkach, broniąc chrześcijańskiej Europy. W zamku znajduje się tablica pamiątkowa oraz wystawa poświęcona jego życiu i bohaterstwu. Chodząc między murami, niemal czuje się jego obecność jakby duch Zawiszy obserwował każdy krok, a mury opowiadały historie dawnych bitew i honoru.

Po twierdzy można chodzić niemal wszędzie, choć tylko po podpisaniu oświadczenia, że eksploracja odbywa się na własną odpowiedzialność. Trasy są trudne, pełne stromych zejść i nierównych kamieni, ale nagradzają niezwykłymi widokami na Dunaj i okoliczne wzgórza. Idąc nimi, trudno oprzeć się wrażeniu, że nocą rycerze wracają do życia, a historia miesza się z legendą.

Spędzony czas w Golubcu był dla mnie czymś więcej niż tylko zwiedzaniem to doświadczenie, w którym natura, historia i duch przeszłości spotykają się w jednym miejscu. Wieczorem w kamieniołomie widziałem twierdzę jak na dłoni, nocą rozmawiałem z cieniem rycerza, a w dzień spacerowałem między murami, próbując wyczuć rytm minionych wieków.

29/01/2026

Żelazne Wrota 🇷🇸

Żelazne Wrota, czyli Iron Gates, to jeden z najbardziej spektakularnych odcinków Dunaju. Rzeka, wcinając się w wapienne klify, tworzy kanion o długości kilkudziesięciu kilometrów, którego strome ściany wznoszą się nawet na 300 metrów. To najwęższy i najpłytszy moment Dunaju, przez co w przeszłości idealnie nadawał się do kontrolowania całego przepływu rzeki.

Dla starożytnych plemion Dunaju, a później Imperium Rzymskiego, Żelazne Wrota były strategicznym punktem obronnym. Kanion ograniczał swobodny przepływ wojsk i handlu, stanowiąc naturalną barierę między terenami Dacji a Rzymem. Do dziś widać tu ślady dawnej kontroli i fortyfikacji miejsca, które w przeszłości decydowały o politycznej równowadze regionu.

Na rumuńskiej stronie kanionu, wykuty w skale pomnik Decebala przypomina o ostatnim królu Dacji. Postać w naturalnych wymiarach wyrzeźbiona w skałach patrzy na Dunaj z potężnym majestatem, jakby strzegła granicy. To symbol oporu przeciwko Rzymowi i pamięć o czasach, gdy te ziemie były areną strategicznych starć. Pomnik nie jest tylko dziełem artystycznym to geopolityczny znak przeszłości, który łączy historię Dacji, Imperium Rzymskiego i współczesną Rumunię.

Żelazne Wrota miały znaczenie również dla średniowiecznego świata. Kontrola nad Dunajem oznaczała wpływy handlowe i militarne. Niedaleko stąd wznosi się twierdza Golubiec, której ruiny przypominają o czasach, gdy władcy regionu strzegli przeprawy i pilnowali strategicznych punktów. Dla kupców, wojsk i podróżników średniowiecza Żelazne Wrota były miejscem, którego nie można było ignorować.

Dziś Żelazne Wrota fascynują zarówno podróżników, jak i historyków. Płynąc Dunajem lub spacerując wzdłuż kanionu, trudno nie poczuć ciężaru wieków: tu spotyka się natura i historia, a granice wyznaczone przez rzekę wciąż wywierają wrażenie. Monumentalny Decebal i ruiny Golubca przypominają, że to miejsce od zawsze miało znaczenie strategiczne dla wojsk, idei i losów całego regionu.

27/01/2026

Kanion Uvac 🇷🇸

Przyjechałem późno. Słońce chyliło się ku zachodowi, a ja stałem między górami i pastwiskami, szukając miejsca na nocleg. Trzeba było rozbić obozowisko w pośpiechu, z dala od cywilizacji. Powoli zapadała ciemna, głucha noc, a w moim tymczasowym schronieniu pojawił się przygodny pies. Dzieliłem się z nim każdym kęsem, choć sam miałem niewiele. Jego wdzięczna twarz i czarna sierść skąpana w blasku księżyca na długo pozostaną w mojej pamięci.

Z czasem pies przyzwyczaił się do mojej obecności. W nocy rozszalała się ulewa budziłem się kilka razy, słysząc szalejący deszcz. Psi opiekun spał niedaleko, jakby czuwał, żeby nic mi się nie stało.

Rano wstałem o świcie, z nadzieją na wschód słońca nad kanionem. Niestety, pogoda nie sprzyjała znów padało, wiatr wiał prosto w twarz. Idąc po omacku w stronę platformy widokowej, zdałem sobie sprawę, że nie ma żadnej wyraźnej ścieżki. Trzeba tu dotrzeć intuicyjnie, wyczuwając teren pod stopami i szukając innych kadrów w przerazliwie wilgotnym deszczu, z silnym wiatrem na skroniach.

Po powrocie usiadłem przy ognisku, jedząc w towarzystwie psa. Nadal dzieliłem się każdym kęsem, a ja do dziś żałuje, że nie zabrałem go ze sobą. Jego ufna mordka, czarna jak noc sierść i obecność w tej dzikiej, surowej scenerii na zawsze pozostaną w mojej pamięci.

Jeszcze Kanion Uvac jest jednym z najbardziej spektakularnych miejsc w Serbii. Rzeka wijąca się w długie, niemal idealne meandry przecina wapienne urwiska, tworząc głębokie i strome kaniony. Ściany skalne miejscami wznoszą się kilkadziesiąt metrów nad wodą, a liczne zakręty sprawiają wrażenie labiryntu z kamienia i wody. To miejsce surowe, dzikie i niemal nieprzystępne idealne dla tych, którzy szukają prawdziwego kontaktu z naturą.

25/01/2026

Kamień, cisza i przetrwanie. Monastyry Serbii 🇷🇸

W Serbii cisza nie jest pusta. Jest gęsta, pełna znaczeń, jakby niosła w sobie pamięć tego, co było, i ostrzeżenie przed tym, co może wrócić. Właśnie taką ciszę spotkałem się w monastyrach nie jako brak dźwięku, lecz jako stan skupienia świata na jednym punkcie. Jakby czas, zmęczony biegiem, na chwilę przystawał.

Pierwszy był monastyr św. Jerzego w Topoli. Wyrasta z krajobrazu jak fragment skały, który ktoś przez nieuwagę wyrzeźbił w kształt świątyni. Nie epatuje monumentalnością raczej uporem. Jego mury zdają się mówić: byliśmy tu przed wami i będziemy po was. Światło wpadające przez wąskie okna osiada na ikonach jak kurz historii. To nie jest muzeum. To miejsce, które przetrwało.

Na Bałkanach Kościół prawosławny przywykł do prześladowań. Za osmańskiej okupacji opanował sztukę przetrwania jak rzemiosło. Nauczył się, jak postępować z władcami traktując ich jak kolejny nieokiełznany żywioł natury, podobny do gradu czy suszy. Czegoś, czego nie da się pokonać, ale co można przeczekać. Negocjować. Ominąć. Przetrwać, nie tracąc tego, co najważniejsze.

Odkryty przypadkiem monastyr Blagovestenje najbardziej to uzmysławia. Położony niemal jak pustelnia, zawieszony między niebem a rzeką. Droga do niego przypomina pielgrzymkę wąska, kręta, zmuszająca do zwolnienia. Tutaj prawosławie staje się niemal animistyczne: wiatr w liściach, zapach wilgotnego kamienia, szmer wody wszystko zdaje się modlić. W środku ściany cerkwi sczerniałe od dymu, który był niczym ciepły oddech wiernych. W nozdrzach woń pszczelego wosku, przed oczami niesamowite freski. To miejsce pozostanie już tylko moje bo nie wolno z środka wynieść ani jednego zdjęcia. Serbskie monastyry nie są tylko zabytkami. Są archiwami przetrwania. Każda pęknięta ściana, każda nadgryziona wilgocią ikona, każdy odnowiony fresk to akt oporu wobec niepamięci.

Na tym pograniczu kultur, imperiów i religii Kościół prawosławny nauczył się bronić inaczej. Nie mieczem, lecz czymś, co można by nazwać magią sympatyczną: powtarzalnością rytuału, zakorzenieniem w miejscu, ciągłością. Jakby mówiąc światu: dopóki zapalamy świece, istniejemy. Dopóki ktoś śpiewa, dopóki ktoś pamięta, dopóki ktoś wraca.

Ten instynkt przetrwania widać w Studenicy. Monastyr leży w dolinie, otoczony górami, jakby ktoś chciał go schować przed światem. To jedno z najważniejszych miejsc serbskiej duchowości fundacja dynastii Nemaniciów, która u schyłku XII wieku stworzyła zręby niezależnego państwa serbskiego, wolnego od zwierzchnictwa Konstantynopola. Serbia od samego początku była częścią cywilizowanej Europy, nie jej peryferium. Studenica jest tak bardzo zaczerpnięta z wzorca europy zachodnio chzrreścijańskiej, że aż jest to nierealne. W freskach nie ma teatralności. Jest spokój. Chrystus patrzy nie jak sędzia, ale jak ktoś, kto widział już wszystko. Mnisi poruszają się wolno.

I może dlatego w tych miejscach tak wyraźnie czuje się, że historia nie jest czymś, co się wydarzyło. Jest czymś, co nadal trwa.

23/01/2026

Szczergaska Ósemka 🇷🇸

Dzień był jasny, niemal bezwstydnie piękny. Słońce nie miało w sobie nic z metafizyki – było konkretne, obecne, ciepłe. W Mokrej Wodzie nie było nic mokrego. Nazwa myliła. Na peronie stała ta kolejka "Szczergaska Ósemka" wąskotorowa linia z czasów austro-węgierskich, która kiedyś łączyła Bukareszt z Belgradem, a dziś łączy jedynie przeszłość z teraźniejszością.

Wsiadam do wagonu dawnej trzeciej klasy. Drewno jest wypolerowane przez czas, nie przez ludzi. Każda rysa to ślad czyjegoś kolana, walizki, może czyjegoś losu. Siedzenia są twarde, bezlitosne dla kręgosłupa jakby miały przypominać, że podróż nie jest komfortem, lecz doświadczeniem czasem też koniecznością.

Pociąg rusza z westchnieniem starego zwierzęcia. Nie szarpie, nie przyspiesza gwałtownie. On nie zna pośpiechu, dzisiejszych czasów

Za oknem przesuwają się drzewa, wszystko jest zamglone, rozmazane, jakby świat nie chciał być dziś widziany wyraźnie. Patrzę na rozciągające się doliny, które wyglądają jakby ktoś je rozłożył na stole, żeby można było im się przyjrzeć. Góry stoją w oddali nie jak przeszkoda, lecz jak rama obrazu. Zieleń ma tu wiele odcieni: młoda, stara, zmęczona, dumna.

Co jakiś czas pociąg przystaje. Na dawnych stacjach kolejowych tego widoku nie wolno przegapić. Wysiadamy. Robimy zdjęcia. Patrzymy. Milczymy.

Myślę o tych, którzy jechali tędy sto lat temu. Żołnierze, kupcy, kobiety z dziećmi, ludzie uciekający i ludzie wracający. Dla nich ta kolejka nie była atrakcją. Była koniecznością. Łączyła imperia, a imperia nie pytają o cenę.

Trzecia klasa to znaczy: blisko ziemi, blisko prawdy, blisko zwykłych ludzi. Tu nie było luksusu, tylko ruch. Wagon bez podziałów, bez prywatności, bez iluzji. Każdy widział każdego. Każdy słyszał każdy kaszel, każdy szept, każdą modlitwę. Ten wagon jest pełen nieobecnych.

Kolejka skręca, zawraca, zatacza swoje charakterystyczne ósemki. Nie idzie prosto, bo historia nigdy nie idzie prosto. Ona kluczy, wraca, zapętla się, popełnia te same błędy innymi słowami.

Patrzę na mokre zbocza, na przesiąknięte wodą skały, na domy przyczajone w dolinach. Myślę, że ta kolejka nie wozi ludzi. Ona wozi czas.

W trzeciej klasie zawsze jedzie się najbliżej sensu istnienia.

21/01/2026

Parku Narodowego Tara

Na wjeździe do Parku Narodowego Tara stoi strażnik w zielonym mundurze. Podjeżdżam do wrót, a on pyta spokojnym głosem:
- Na ile dni pan wjeżdża?
- Trzy
Zeszyt, długopis, kilka zapisanych słów. Kiwa głową, pobiera opłatę i puszcza dalej. I to właściwie wszystko, jeśli chodzi o formalności. Przez kolejne dni nikt już niczego nie sprawdza, nawet przekroczonych dni. Park jest duży, w nim wioski, pastwiska, kilka samotnych domów. Nikt nie pilnuje, nikt nie goni.

Góry Tary nie są wysokie. Ich łagodne zbocza przypominają troszkę nasze rodzime Beskidy. Las, w którym się wędruje, jest gęsty, ale nie duszny. Szlaki jak na Bałkany są dobrze oznaczone, do tego tabliczki. Najlepiej się ich trzymać i to nie dla porządku, ale też dla własnego bezpieczeństwa. W lesie są węże. Nie atakują, nie ścigają. Po prostu wygrzewają się na kamieniach i powalonych pniach, czasem wchodzą na drzewa.

Najważniejszym elementem parku jest punktu widokowy Banjska Stena, zniego kanion rzeki Drina rozpościera się jak pęknięcie w ziemi. Woda wije się na dnie, światło gra na ścianach skalnych inaczej niż gdzie indziej. Niesamowita przestrzeń.

Przez park przejeżdża się wioskami, park Tara jest żywa, pełna codziennego rytmu. Jednocześnie nie narzuca się turystom. Nie ma parkingów, straganów, tłumów. Jest przestrzeń. Jeśli chcesz rozbić namiot, można znaleźć samemu miejsce w lesie lub na łące. Najlepiej jednak wcześniej spytać miejscowych, czy nikomu nie będzie przeszkadzać. Taki drobny gest zyskuje ich przychylność i pozwala poczuć się częścią tego krajobrazu, a nie intruzem.

Po kilku dniach spędzonych w Tary wyjeżdżam z parku. Kilka kilometrów dalej, w spokojnej okolicy, znajduje się monastyr Cerkiew św. Jana Chrzciciela. Nie wita gwarem ani przewodnikami. Jest skromny, niemal ukryty. Kamienne mury pachną chłodem i kadzidłem. Światło wpada przez małe okna i rozlewa się powoli, jakby czas tu płynął inaczej. Niby nic specjalnego, a jednak wszystko.

Park nie jest spektakularny, ale pozwala zgubić się w lesie, w wioskach, w sobie.

19/01/2026

Drina River House

Zawsze myślałem, że pamiętam go ze snu tak ten domek na skale pośrodku rzeki. Jako dziecko, gdy komputer rodzinny startował z odgłosem wiatraka, na wielkim monitorze pojawiała się, ta fotografia drewniany dom, samotny jak wyspa, otoczony zielono‑szmaragdową wodą. Przez lata nigdy nie wiedziałem skąd jest ten obraz, aż w końcu odkryłem, że to nie fantazja grafika, lecz rzeczywiste miejsce: Drina River House, nad rzeką Driną, niedaleko Bajina Bašta w zachodniej Serbii.

To nie jest luksusowa willa ani scenografia z filmu to drewniana chatka postawiona na wielkim kamieniu w nurcie rzeki. Historia zaczęła się w 1968 roku, gdy grupa młodych pływaków postanowiła zbudować schronienie po kąpielach w chłodnej wodzie Driny. Użyli drewnianych desek i własnej pomysłowości, tworząc coś, co wygląda jak miniaturka ludzkiej obecności wyrastająca z natury.

Drina jest rzeką o silnym nurcie i kapryśnym charakterze domek był siedmiokrotnie niszczony przez wezbrane wody, ale za każdym razem lokalna społeczność go odbudowywała, tak jakby ten mały obiekt miał w sobie jakąś symboliczną odporność. Obecna wersja stoi od 2011 roku, wzmocniona, ale ciągle tak samo surrealistyczna.

Fajne jest mieć to zdjęcie w swoim albumie :)

17/01/2026

Spomienik Palim Borcima” Lješanske nahije

Droga urywa się nagle. Dalej już tylko las, wzgórza i betonowa forma Spomenika „Palim Borcima” Lješanske nahije czyli pomnika poległych bojowników. Nie ma miasta, nie ma placu, nie ma osi widokowej znanej z europejskich stolic. To miejsce nie zostało wybrane przypadkiem. W Jugosławii pamięć lokalizowano tam, gdzie wydarzyła się walka, a nie tam, gdzie było wygodnie ją oglądać.

Spomeniki były czymś więcej niż pomnikami. Stanowiły narzędzie budowania wspólnej narracji państwowej w kraju złożonym z wielu narodów, języków i traum. Upamiętniały partyzancką walkę z faszyzmem, ale cel prawdziwym celem było: stworzyć mit założycielski, który zastąpi sprzeczne historie narodowe jedną, wspólną opowieścią. Dlatego są rozsiane po całym terytorium byłej Jugosławii w miejscach często w niedostępnych takich jak: góry i lasy. Właśnie tam rodziła się legenda oporu.

Ten konkretny spomenik Palim Borcima” Lješanske nahije, poświęcony jest poległym mieszkańcom Lješanskiej nahiji w Wojnach Bałkańskich, I wojnie światowej i II wojnie światowej. Składa się z trzech okrągłych wnęk prowadzących ku centralnej przestrzeni z 12-metrową strukturą betonowych słupów, które mają przypominać unoszące się ramiona lub płonącą pochodnię, czyli symbol walki i poświęcenia. Monumentalna forma i otwarta przestrzeń miały angażować odwiedzającego w fizyczną podróż pamięci, zmuszając do refleksji nad ciężarem historii.

Forma Palim Borcima jest surowa, ciężka, pozbawiona figuratywności. Brutalizm nie był tu tylko stylem architektonicznym lecz był językiem ideologicznym. Dla Tito brutalizm był wyrazem samorządnego socjalizmu. Beton, monumentalność i surowe linie miały symbolizować Jugosławię samodzielną, nowoczesną, brutalną, ale wolną. To był projekt państwa, które odcinało się od klasycyzmu Wschodu i kapitalistycznego blichtru Zachodu, szukając własnej drogi zarówno politycznej, jak i estetycznej.

Brutalizm stał się więc architektonicznym odpowiednikiem ruchu państw niezaangażowanych: pomiędzy blokami, poza schematami, bez dekoracji. Monumenty miały być uniwersalne, abstrakcyjne, czytelne dla każdego obywatela niezależnie od narodowości. Ich zadaniem nie było opłakiwanie jednostek, lecz budowanie poczucia uczestnictwa w większym, państwowym projekcie.

Stojąc przy Spomeniku Palim Borcima Lješanske nahije, nie odczuwam większych emocji związanych z ideologią, która go stworzyła. Pozostała jedynie ciekawość wobec samego stylu architektonicznego: surowego, brutalnego, ale jednocześnie niezwykle przemyślanego. Beton i przestrzeń wciąż imponują, a sposób, w jaki forma wciąga w fizyczną podróż po terenie, pozostaje fascynującym doświadczeniem. Monument stał się dla mnie przede wszystkim świadectwem architektonicznej wizji.

15/01/2026

Spomenik „Iskra Swobody”

Betonowa forma wyrasta z krajobrazu jak kadr z filmu science fiction. Spomenik „Iskra Swobody”nie jest pomnikiem pamięci. Jest pomnikiem projektu politycznego. Powstał w Jugosławii, która próbowała wyrzeźbić nowego obywatela i nową państwowość nie tylko ustawami, ale też betonem, skalą i emocją. Architektura miała tu mówić więcej niż słowa: o jedności, sile i nieodwracalności raz obranej drogi.

Forma monumentu jest radykalnie nowoczesna. Brak narodowych symboli nie był przypadkiem lecz była decyzją. Jugosłowiański modernizm odcinał się od historii, bo przeszłość była zbyt podzielona. Zamiast tego oferował wizję przyszłości: abstrakcyjną, monumentalną, wspólną. Iskra miała symbolizować moment zerwania z historią i narodziny nowego porządku.

Stojąc pod „Iskrą Swobody”, trudno nie odnieść wrażenia, że to estetyka dobrze znana z Gwiezdnych Wojen. Tak jak filmowe imperia budują swoją legitymację przez obraz i skalę, tak Jugosławia budowała ją m.in. przez spomeniki jako narzędzia propagandy, ale też szczerej wiary w możliwość stworzenia nowego społeczeństwa.

Dziś „Iskra Swobody” stoi w innym kontekście politycznym niż ten, w którym powstała. Państwa już nie ma, ideologia się rozpadła, a betonowy symbol pozostał. I właśnie dlatego robi tak silne wrażenie: jest materialnym śladem momentu, gdy architektura miała moc kreowania rzeczywistości, a nie tylko jej upamiętniania. Pomniki takie jak ten nie opowiadają o wolności lecz one pokazują, jak władza próbowała ją zdefiniować i zagarnąć

13/01/2026

Belgrad 🇷🇸
Wyspa na bałkańskim morzu folkloru

Belgrad przez lata uchodził za jedno z najbardziej „porządnych” miast dla ambitnych reporterów w tej części Europy. Nie dlatego, że był łatwy, ale dlatego, że był ciekawy. Fakty były widoczne, polityka obecna w przestrzeni publicznej, a codzienne życie nie chowało się za dekoracją. Tu wszystko działo się otwarcie konflikty, nadzieje, zwykłe rozmowy przy kawie.

Jest też i dziś codzienny Belgrad, ten bez wielkich słów. Miasto pełne budek z popcornem które stoją na rogach ulic, przy placach, obok kin. Ktoś co chwilę kupuje porcję, jakby był to lokalny rytuał, coś pomiędzy przekąską a gestem normalności. Zaskakuje też ilość księgarni, a obok nich stragany-busy sprzedające książki z drugiej ręki. Stoją przy ulicach, na placach, pod drzewami. Papierowe książki są wszędzie ludzie czytający: na ławkach, na przystankach, w kawiarniach. Widok piękny i coraz rzadszy do zaobserwowania w Polsce. Dla mnie symbolem codzienności Belgradu są książka i popcorn.

Wszystko to dzieje się w eleganckim mieście pełnym ambicji i gęstości kultury. To wszystko podpowiada mi, że właśnie Belgrad zasługuje na miano drugiego Paryża.

Nie można też zapomnieć o Nikoli Tesli, jednym z największych umysłów nowoczesności, który pochodził z Serbii. Jego biografia pasuje do Belgradu: wizjonerska, niespokojna, zawsze o krok przed czasem. W mieście, które nieustannie balansuje między przeszłością a przyszłością, myśl Tesli brzmi jak cichy manifest: "postęp rodzi się często na peryferiach".

W oczach osiemnasto- i dziewiętnastowiecznych podróżników Belgrad, nazywany Białym Miastem, był cyplem między dwoma rzekami. Oznaczał dosłowną granicę między Zachodem a Wschodem. To położenie, widoczne jeszcze dziś, wciąż definiuje charakter miasta.

Dla mnie Belgrad jest wyspą europejskości otoczoną bałkańskim morzem folkloru. Miastem, w którym cerkiewne kopuły sąsiadują z brutalistyczną architekturą, a tradycyjna muzyka miesza się z elektronicznym beatem dochodzącym z klubów nad rzeką. Miastem jedynym i niepowtarzalnym, skrywającym wiele światów.

́że
̇

Odkrywając podróż

14/02/2026

02/02/2026

31/01/2026

29/01/2026

27/01/2026

25/01/2026

23/01/2026

21/01/2026

19/01/2026

17/01/2026

15/01/2026

13/01/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category