12/08/2026
Ngô Viết Thụ (1926 – 2000) là một trong những kiến trúc sư Việt Nam tiêu biểu của thế kỷ XX. Ông được biết đến qua nhiều công trình kiến trúc hiện đại, nổi bật như Dinh Độc Lập, Nhà thờ chính tòa Phủ Cam, Chợ Đà Lạt, Viện Đại học Huế, Viện Nguyên tử Đà Lạt và Trường Đại học Nông nghiệp Thủ Đức.
Ông sinh tại làng Lang Xá, xã Thủy Thanh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, trong một gia đình có truyền thống học vấn. Từ sớm, Ngô Viết Thụ đã bộc lộ năng khiếu về nghệ thuật và kiến trúc.
Năm 1950, ông sang Pháp học kiến trúc. Sau nhiều năm học tập và nghiên cứu, năm 1955, ông giành Giải thưởng Lớn La Mã (Prix de Rome) về kiến trúc – một trong những giải thưởng danh giá nhất dành cho các kiến trúc sư thời bấy giờ. Từ năm 1955 đến 1958, ông sống và nghiên cứu tại Villa Medici ở Roma, nơi dành cho các nghệ sĩ và học giả đoạt Giải thưởng La Mã.
Năm 1960, Ngô Viết Thụ trở về Việt Nam và bắt đầu một giai đoạn sáng tác kiến trúc đầy sôi động. Ông tham gia thiết kế, quy hoạch nhiều công trình lớn ở miền Nam Việt Nam. Đặc biệt, từ năm 1961, ông đảm nhiệm thiết kế Dinh Độc Lập tại Sài Gòn. Công trình hoàn thành năm 1966, kết hợp giữa tư duy kiến trúc hiện đại phương Tây với những yếu tố hình học, mỹ thuật và tư tưởng truyền thống phương Đông.
Bên cạnh Dinh Độc Lập, ông còn để lại dấu ấn tại nhiều công trình như Nhà thờ chính tòa Phủ Cam ở Huế, Chợ Đà Lạt, Viện Đại học Huế, Viện Nguyên tử Đà Lạt, Đại học Nông nghiệp Thủ Đức, Khách sạn Hương Giang và nhiều dự án quy hoạch đô thị.
Không chỉ nổi bật trong kiến trúc, Ngô Viết Thụ còn là một nghệ sĩ đa tài. Ông vẽ tranh, sáng tác thơ, điêu khắc và am hiểu nhiều nhạc cụ truyền thống Việt Nam như đàn nguyệt, đàn tranh, đàn kìm và sáo. Bộ tranh “Sơn hà cẩm tú”, gồm bảy bức lớn, từng được trưng bày tại Dinh Độc Lập, thể hiện tình yêu của ông đối với thiên nhiên và văn hóa dân tộc.
Năm 1962, Ngô Viết Thụ trở thành người châu Á đầu tiên được bầu làm Viện sĩ Danh dự của Viện Kiến trúc Hoa Kỳ (AIA). Đây là một sự ghi nhận quan trọng đối với tài năng và vị thế của ông trong giới kiến trúc quốc tế.
Sau năm 1975, ông tiếp tục ở lại Việt Nam và tham gia nhiều dự án kiến trúc, xây dựng và quy hoạch. Ông cũng tham gia tư vấn cho các dự án quy hoạch lớn tại Hà Nội, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 9 tháng 3 năm 2000, Ngô Viết Thụ qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 73 tuổi.
Di sản của ông không chỉ nằm ở những công trình kiến trúc nổi tiếng, mà còn ở một quan niệm sáng tác độc đáo: kết hợp tinh thần hiện đại với bản sắc văn hóa Việt Nam. Qua những công trình còn tồn tại đến hôm nay, Ngô Viết Thụ vẫn được nhớ đến như một trong những kiến trúc sư có ảnh hưởng quan trọng đối với diện mạo kiến trúc Việt Nam hiện đại.
Các công trình kiến trúc và đồ án quy hoạch tiêu biểu:
1. Dinh Độc Lập (Sài Gòn - 1961–1966):
Công trình nổi tiếng nhất của ông, kết hợp hài hòa giữa phong cách kiến trúc hiện đại phương Tây và triết lý, nét đẹp truyền thống Á Đông.
2. Các công trình giáo dục & nghiên cứu:
Viện Đại học Huế (1961–1963)
Viện Nguyên tử Đà Lạt (1962–1965)
Trường Đại học Y khoa Sài Gòn (đồng tác giả)
Trường Đại học Nông nghiệp Thủ Đức (1975)
3. Các công trình tôn giáo & tâm linh:
Nhà thờ Chính tòa Phủ Cam (Huế, 1963)
Quần thể Việt Nam Quốc Tự (Sài Gòn)
Quy hoạch Kiến trúc Khu Thánh địa La Vang
Phác thảo Chùa Trúc Lâm Đà Lạt
4. Các công trình thương mại, hạ tầng & thương xá:
Chợ Đà Lạt (chỉnh sửa mặt tiện, bổ sung cầu nổi, khách sạn, công viên và quy hoạch tổng thể, 1958–1962)
Khách sạn Hương Giang 1 (Huế, 1962) & Khách sạn Century Huế (1990)
Mở rộng Khu Hội nghị Quốc tế Khách sạn Majestic
Thương xá Tam Đa (Crystal Palace)
Bệnh viện Sông Bé 500 giường (1985)
Tòa Đại sứ Việt Nam tại Anh (1959)
5. Đồ án Quy hoạch đô thị:
Quy hoạch Làng Đại học Thủ Đức (1962)
Quy hoạch cảnh quan Công trường Mê Linh (1961)
Quy hoạch khoảng 30 đô thị và tỉnh lỵ mới ở miền Nam trước năm 1975.
Tham gia Quy hoạch Tổng Mặt bằng Hà Nội (đến năm 2000), Quy hoạch Hải Phòng và làm giám khảo quốc tế cuộc thi Quy hoạch Nam Sài Gòn (1993).
P/s: ảnh KTS Ngô Viết Thụ vào khoảng năm 1966, sau khi khánh thành Dinh Độc Lập.
