13/08/2026
“TỰ SOI, TỰ SỬA”, MỘT TRIẾT LÝ NHÂN VĂN
Bác Hồ - Lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam - Người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta - Anh hùng giải phóng dân tộc - Danh nhân văn hóa kiệt xuất - Người cha thân yêu của các lực lượng vũ trang nhân dân - Người chiến sĩ lỗi lạc của phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới.
Đối với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta, Bác Hồ không chỉ là một nhân vật lịch sử nổi tiếng, đặc sắc, văn - võ song toàn, mà còn là biểu tượng thiêng liêng về độc lập dân tộc, lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, bao dung và sự hy sinh vô bờ bến vì Tổ quốc, vì nhân dân. Vì vậy, ai đó đã và đang có hành vi xúc phạm Bác Hồ, thì việc làm đó không chỉ đơn thuần là lời nói “cho sướng miệng” nhằm hướng vào một cá nhân đã khuất với thái độ thiếu tôn trọng ký ức lịch sử và tình cảm cộng đồng, đã chà đạp thô bạo lên tình người, mà còn tác động trực tiếp đến những giá trị văn hóa - lịch sử được nhiều người trân trọng, thì tất yếu bị “tòa án lương tâm xét xử” và “sự nguyền rủa của nhân dân”.
Cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta biết rõ: Trong bất kỳ nền văn hóa, văn minh nào, dù ở phương Đông hay phương Tây, những nhân vật lịch sử có công lao to lớn đối với quốc gia - dân tộc thường được gìn giữ như một phần của di sản văn hóa của quốc gia - dân tộc.
Đối với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta, thân thế, cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến vĩ đại của Bác Hồ gắn liền với lịch sử Đảng, lịch sử cách mạng Việt Nam và lịch sử Quân đội ta, xuyên suốt quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, mọi hành vi xúc phạm Bác Hồ, đương nhiên đều bị lên án, không thể chấp nhận những hành vi sai trái, vô ơn, vô đạo đối với những hy sinh to lớn của các thế hệ tiền nhân, làm hoen ố truyền thống yêu nước và những giá trị lịch sử mà chúng ta giữ gìn. Sự xuyên tạc lịch sử chính là nguyên nhân khiến nhiều người phát ngôn gây “sốc” và làn sóng dư luận xã hội phản ứng mạnh mẽ đối với những kẻ xấu, vô ơn, vô đạo.
Hiện nay, mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, những nội dung xúc phạm Bác Hồ và các bậc tiền bối như: cắt dán, lắp ghép hình ảnh, hoặc xuyên tạc sự thật về các sự kiện lịch sử dễ lan truyền nhanh, kích động cảm xúc tiêu cực, làm gia tăng sự đối đầu giữa các nhóm người có quan điểm khác nhau. Thay vì tuyên truyền, góp phần nâng cao nhận thức về các giá trị văn hóa, lịch sử, kẻ xấu tung tin giả, làm suy giảm niềm tin của nhân dân về Bác Hồ và lãnh tụ của Đảng, của dân tộc, gây tranh cãi kéo dài trong cộng đồng và cản trở môi trường sinh hoạt học thuật lành mạnh ở nước ta.
Hệ lụy tiêu cực của nó còn thể hiện ở phương diện pháp lý. Tùy theo nội dung, mục đích và hậu quả, hành vi bịa đặt, vu khống, xúc phạm đến phẩm chất, danh dự của người khác hoặc phát tán thông tin sai sự thật về họ, là vi phạm các quy định của pháp luật về an ninh mạng, dân sự hoặc hình sự và tất nhiên, khi có đủ chứng cứ, kẻ xấu sẽ bị pháp luật xử phạt nghiêm minh, đúng người, đúng tội. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khi sử dụng mạng xã hội cần nhận thức đúng quyền tự do ngôn luận phải luôn đi cùng trách nhiệm và giới hạn pháp luật, không được vượt “lằn ranh đỏ”, “nói cho sướng miệng”, “làm cho sướng tay” dẫn đến vi phạm pháp luật.
Từ những phân tích trên có thể thấy, hành vi xúc phạm Bác Hồ của một số người (đã và đang bị pháp luật xử lý) không chỉ là vấn đề ngôn từ, mà còn liên quan đến “cái tâm, cái tầm, cái tuệ” và đạo đức ứng xử, văn hóa tranh luận, trách nhiệm xã hội cũng như ý thức thượng tôn pháp luật, tôn trọng con người. Hiện nay, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta đang dồn tâm sức triển khai, thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, quyết tâm xây dựng nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước vào năm 2045.
Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng luôn khuyến khích cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta đẩy mạnh nghiên cứu và trao đổi học thuật trên cơ sở khoa học, có chứng cứ thuyết phục; đồng thời, kiên quyết đấu tranh phê phán những hành vi xúc phạm con người, bịa đặt và kích động thù hằn, bởi những hành vi đó không giúp làm sáng tỏ lịch sử mà chỉ gây chia rẽ, mất đoàn kết, làm tổn hại đến môi trường văn hóa và lợi ích chung của quốc gia - dân tộc; gây ô nhiễm nhiều cái đầu, rối loạn trái tim tuổi trẻ.
Nhận diện những điểm sai trái của những người có thái độ hoặc hành vi xúc phạm Bác Hồ dưới góc độ đạo đức, lịch sử, văn hóa và pháp luật để có biện pháp phòng tránh là rất cần thiết, qua các điểm sau đây: Thứ nhất, phát hiện và nhận diện đúng những người đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức về sự tôn trọng con người, văn hóa và lịch sử. Thứ hai, cố tình phủ nhận hoặc xem nhẹ những đóng góp lịch sử và những cống hiến xuất sắc của các bậc tiền bối đã được cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta ghi nhận, tôn vinh, đánh giá cao. Thứ ba, những người gây mất đoàn kết, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta. Thứ tư, thấy rõ mọi hành vi xúc phạm lãnh tụ và các bậc tiền bối - những người có công với nước đều dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta đều đã rõ: Trong cuộc sống, không ai tránh khỏi có lúc, có việc nhận thức chưa đầy đủ, chưa sâu sắc hoặc có những lời nói, hành động bộc phát “miệng nhanh hơn não”. Nhưng điều đáng quý, đáng trân trọng là biết dũng cảm nhìn lại mình, biết mình đã sai và kiên quyết sửa sai; hướng về điều đúng đắn, hướng thiện, sửa mình để sống tốt hơn.
Nếu ai đó đã từng có thái độ hoặc hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm Bác Hồ và các lãnh tụ của Đảng, các bậc tiền bối của dân tộc, thiết nghĩ hãy bình tĩnh suy ngẫm, quyết chí sửa sai; hãy tôn trọng phẩm giá con người của chính mình, sự thật lịch sử và văn hóa ứng xử cũng như những giá trị cần được gìn giữ để hành đạo, đúng nghĩa là một con người.
Hãy dành thời gian tìm hiểu các nguồn tư liệu chính thống, nghiên cứu lịch sử một cách khách quan, toàn diện, cụ thể, thực tiễn, theo quan điểm phát triển trước khi đưa ra nhận định, đánh giá, kết luận. Việc tiếp cận thông tin đa chiều, nhưng rất cần kiểm chứng sẽ giúp người nghiên cứu tránh sự ngộ nhận hoặc những phát ngôn thiếu căn cứ, gây tổn thương cho nhiều người và làm gia tăng sự chia rẽ, mất đoàn kết trong xã hội.
Nếu đã lỡ có lời nói hoặc hành động thiếu chuẩn mực, việc thẳng thắn nhìn nhận sai sót, gỡ bỏ những nội dung không phù hợp, đính chính hoặc xin lỗi khi cần thiết không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, mà là dấu hiệu của lòng tự trọng, bản lĩnh và trách nhiệm đối với cộng đồng, là trở lại với phẩm giá lương thiện của chính mình; là thái độ “tự soi, tự sửa” đúng đắn, đáng khích lệ.
Tinh thần nhân văn luôn mở ra con đường để mỗi người sửa chữa sai lầm nếu đã mắc phải. Khi người ta nhận ra thiếu sót của mình, chân thành sửa sai và hướng tới những giá trị chân - thiện - mỹ, họ xứng đáng được ghi nhận và tạo điều kiện để hòa nhập với cộng đồng.
Cán bộ, chiến sĩ và nhân dân ta tin rằng, sự thật lịch sử sống mãi, lòng yêu nước, thương dân, sự tử tế và văn hóa ứng xử nhân văn, nhân đạo sẽ luôn có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn những lời xúc phạm hay cực đoan. Hy vọng rằng, ai đó đã từng có nhận thức hoặc hành vi chưa đúng sẽ lựa chọn con đường mới với sự tôn trọng, đối thoại văn minh và trách nhiệm công dân, cùng góp sức - đức - tài để xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, giàu đẹp, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc với sự tôn vinh tinh thần đoàn kết, nhân ái, thượng tôn pháp luật và biết trân trọng những giá trị lịch sử của dân tộc Việt Nam./.
Nhân Văn Hà Nội
