Narodowe Archiwum Cyfrowe

15/07/2026

📚 15 lipca 1989 roku w Kazimierzu Dolnym zmarła Maria Kuncewiczowa - wybitna polska pisarka, tłumaczka, a także śpiewaczka i działaczka społeczna.

Autorka słynnej „Cudzoziemki”, jednej z najważniejszych powieści psychologicznych polskiej literatury XX wieku, przez całe życie łączyła pasję do literatury i muzyki. Studiowała w Krakowie, Warszawie i Nancy, pracowała jako tłumaczka w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a także występowała jako śpiewaczka.

W latach 1927–1939 mieszkała wraz z rodziną w Kazimierzu Dolnym, z którym pozostała związana mimo wojennej emigracji do Francji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Po latach wróciła nad Wisłę na stałe.

Po śmierci została pochowana na cmentarzu parafialnym św. Jana w Kazimierzu Dolnym. Jej dom Dom Kuncewiczów - oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym jest dziś oddziałem Muzeum Nadwiślańskiego i miejscem pamięci o jednej z najwybitniejszych polskich pisarek.

📸 Dziś w naszej galerii prezentujemy fotografie Marii Kuncewiczowej z okresu II Rzeczypospolitej pochodzące z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego. Zapraszamy do oglądania!

13/07/2026

13 lipca 1996 r. zmarła Loda Halama - jedna z największych gwiazd polskiej sceny międzywojennej. 🎭

Leokadia „Loda” Halama była tancerką, aktorką filmową, choreografką oraz primabaleriną Teatru Wielkiego w Warszawie. Karierę rozpoczęła już jako dziecko, występując wraz z matką i siostrami w teatrach objazdowych. Popularność przyniosły jej występy w warszawskich teatrach rewiowych, zwłaszcza w legendarnym Perskim Oku. Od lat 30. XX wieku należała do grona największych gwiazd polskiej estrady i filmu. Wystąpiła m.in. w filmach „Prokurator Alicja Horn”, „Kocha, lubi, szanuje” oraz „Manewry miłosne”. Jej talent podziwiano nie tylko w Polsce - występowała również za granicą, m.in. w Stanach Zjednoczonych i Japonii. 🎬💃🎤

W czasie II wojny światowej angażowała się w działalność charytatywną i pomoc rannym żołnierzom. Po wojnie pozostała na emigracji. Na scenie pojawiała się już rzadko, głównie podczas występów okolicznościowych. W latach 1959-1960, na zaproszenie Kazimierza Krukowskiego, występowała w warszawskim Teatrze Syrena w rewii „Żebyśmy tylko zdrowi byli” (na scenie Buffo), do której wspólnie z Natalią Lerską opracowała układ choreograficzny. Od tego czasu regularnie odwiedzała Polskę, dzieląc życie między Londyn i Warszawę. Jej życie prywatne było równie barwne jak kariera artystyczna - pięciokrotnie wychodziła za mąż.

Zmarła w Warszawie i została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim.

W dzisiejszej galerii prezentujemy fotografie z zasobu NAC, przypominające sylwetkę
tej niezwykłej artystki. 📸

09/07/2026

9 lipca 1937 r. zakończono budowę Kopca Piłsudskiego w Krakowie. ⛰

Idea usypania kopca poświęconego Józefowi Piłsudskiemu i bohaterom walk o niepodległość Polski narodziła się jeszcze w latach 20. XX wieku. Budowę rozpoczęto 6 sierpnia 1934 r., w 20. rocznicę wymarszu I Kompanii Kadrowej, na wzgórzu Sowiniec w Lesie Wolskim w Krakowie. 🪏

Po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego w maju 1935 r. prace nabrały tempa. W trakcie usypywania kopca przywieziono ziemię z około 4,5 tys. miejsc związanych z polskimi walkami o niepodległość z lat 1794–1920. W budowę zaangażowali się żołnierze, członkowie organizacji społecznych, urzędnicy, parlamentarzyści, przedstawiciele różnych zawodów, a także ochotnicy z kraju i zagranicy.

9 lipca 1937 r. budowa została ukończona. Na szczycie kopca umieszczono maszt oraz granitową płytę z Krzyżem Legionowym.

Na fotografiach ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego można zobaczyć kolejne etapy powstawania Kopca Piłsudskiego oraz setki osób, które społecznie zaangażowały się w jego budowę. Zapraszamy do obejrzenia wybranych fotografii w naszej dzisiejszej galerii. Więcej materiałów znajdziecie w serwisie Szukaj w Archiwach!📸

07/07/2026

📅 7 lipca 1874 roku urodził się Władysław Grabski - ekonomista, polityk, dwukrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej, minister skarbu oraz autor jednej z najważniejszych reform gospodarczych w historii naszego kraju. 🇵🇱

Urodził się w ziemiańskiej rodzinie w Borowie koło Łowicza. Już od młodości łączył zainteresowania ekonomią, polityką i sprawami społecznymi. Studiował nauki polityczne, historię i ekonomię w Paryżu, a po powrocie do kraju zaangażował się w działalność publiczną i niepodległościową.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości aktywnie uczestniczył w budowie struktur odrodzonego państwa. Najtrwalej zapisał się jednak w historii jako twórca reformy walutowej z 1924 roku. 💵 W obliczu kryzysu finansowego i galopującej inflacji przeprowadził ambitny program naprawy finansów publicznych. Jego zwieńczeniem było wprowadzenie do obiegu nowej waluty - złotego, oraz utworzenie Banku Polskiego, który przejął wyłączne prawo emisji pieniądza. Reforma ta ustabilizowała polską gospodarkę i stworzyła solidne fundamenty dla dalszego rozwoju II Rzeczypospolitej. 📈

Rząd Władysława Grabskiego przeprowadził również szereg innych ważnych reform, w tym reformę rolną oraz utworzenie Korpusu Ochrony Pogranicza, który skutecznie wzmacniał bezpieczeństwo granic państwa. 🛡

Po zakończeniu działalności politycznej poświęcił się pracy naukowej i dydaktycznej w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, której był rektorem. Pozostawił po sobie imponujący dorobek naukowy obejmujący ekonomię, bankowość, historię, socjologię wsi i politykę społeczną. 📖🏫

Dziś w naszej galerii z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego przypominamy postać człowieka, który odegrał kluczową rolę w stabilizacji gospodarczej odrodzonej Polski i na trwałe zapisał się w historii II Rzeczypospolitej. 📸

04/07/2026

03/07/2026

🚨 Rekrutujemy - Specjalista/specjalistka do spraw systemów IT Oddział II 🚨

Aplikuj i dołącz do nas! 💻

👉 Zapoznaj się ze szczegółami ogłoszenia i sprawdź, czy to właśnie na Ciebie czekamy: https://ssdip.bip.gov.pl/joboffers/view/43193

03/07/2026

📅 3 lipca 1947 r. Sejm uchwalił ustawę o odbudowie stolicy. Był to kluczowy moment w historii powojennej Warszawy. Powołano Naczelną Radę Odbudowy Warszawy, nadając całemu procesowi rangę ogólnokrajowego przedsięwzięcia.

🏚️ Po wojnie miasto było niemal całkowicie zniszczone - ponad 70% budynków mieszkalnych i aż 90% zabytków legło w gruzach. Mimo to rozpoczęto ogromne dzieło odbudowy. W odgruzowywaniu Warszawy, obok wojska i oddziałów Służby Polsce, uczestniczyli liczni ochotnicy - zarówno Warszawiacy, jak i osoby przybyłe z całej Polski, a nawet z zagranicy.

🏗️ W Biurze Odbudowy Stolicy ścierały się dwie wizje: wiernej rekonstrukcji zabytków i budowy zupełnie nowego miasta.

🏛️ Powojenna odbudowa Warszawy zrealizowana ogromnym wysiłkiem społecznym i organizacyjnym, zadecydowała o jej dzisiejszym kształcie. W 1980 r. warszawska Starówka została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO - po raz pierwszy w historii uhonorowano w ten sposób w pełni zrekonstruowany zespół urbanistyczny.

👉 Zapraszamy do obejrzenia fotografii z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego dokumentujących ten czas, gdy podnoszono stolicę z ruin 📸

01/07/2026

No to ruszamy! 🚆☀️

Wakacje wystartowały pełną parą w prawdziwie letniej aurze – nie zwalniamy więc ani chwili! Wsiadamy do pociągu i pędzimy ku przygodzie na letnie obozy i kolonie 🎒⛺

Koniecznie zajrzyjcie do naszej dzisiejszej galerii i poczujcie ten wakacyjny klimat razem z nami!

Miłego oglądania! 😎

29/06/2026

Archiwalny Fotoplastikon w Piwnicznej-Zdroju oficjalnie otwarty! 🎉

Wszystkich miłośników historii i archiwalnej fotografii zapraszamy do odwiedzenia fotoplastikonu w Parku Zdrojowym 📍

W środku czekają na Was:
☑️ archiwalne fotografie miasta i regionu z lat 20.–60. XX wieku 🕰️
☑️ wyjątkowa prezentacja poświęcona Danucie Szaflarskiej – wybitnej aktorce filmowej i teatralnej, której dzieciństwo związane było z Piwniczną-Zdrojem 🎭
☑️ malownicze krajobrazy Sądecczyzny nad Popradem uchwycone na dawnych fotografiach 🌄

Serdecznie dziękujemy Partnerom wystawy ⤵️

Archiwum Narodowe w Krakowie Oddział w Nowym Sączu
Miasto i Gmina Piwniczna-Zdrój
Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Piwnicznej-Zdroju

Fotoplastikon zapewnia Fundacja Koncept Kultura ✨