25/09/2026
Zaledwie 10 km od centrum Kalisza, wśród wsi, pól i nielicznych lasów, pomiędzy dogami krajowymi nr 11 i 12, znajduje się Kotowiecko, które przed 100 laty było sercem kwitnacego majątku rodziny von Lekov. Wieś, znana już od 1409 r. (wówczas jako Kotojedzko - wolimy nie wnikać w etymologię tej nazwy), była przez wieki w rękach polskiej małej szlachty.
Morawscy zasiedli na Kotowiecku w 1812 r. i gospodarzyli z początku całkiem niemałym majątkiem o powierzchni ponad 300 hektarów, którego zdecydowaną większość stanowiły grunty orne. Najlepsze czasy przyszły pod zarządem Józefa Dzierżykraja-Morawskiego. To on wybudował w 1842 r. dwór i powiększył z czasem włości do 732 hektarów. W 1885 r. na terenie majątku wykopano niewielki skarb rzymskich monet, wśród których znalazł się złoty aureus wybity na cześć cesarza Germanika. Niestety po śmierci Józefa w 1902 r. zadłużone gospodarstwo trafiło w ręce niesławnej pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, z rąk której kupił je Ferdynand von Lekov.
Choć zasadniczy kształt pałacu nadał mu Morawski, to w 1913 r. Ferdynand von Lekov zdecydował się na przebudowę, w efekcie której przybrał on zachowaną do dziś formę. Dwór składa się z dwóch głównych brył.
Smuklejsza, leżącą w osi wschód-zachód, nosi wyraźne cechy neogotyckie - niewielkie ostrołukowe okna, lizeny (płaskie "kolumny" dzielące elewację) zwieńczone sterczynami (smukłymi ozdobnymi wieżyczkami więczącymi szczyty), ośmioboczna wieża służąca za klatkę schodową. Nieliczne archiwalne zdjęcia świadczą o tym, że pierwotnie pałac był nietynkowany, a fasada zdobna o gzymsy, fryzy i dekoracyjne ramy okienne. Niewątpliwie miał on wówczas zdecydowanie więcej romantyzmu, który napędzał popularność architektury neogotyckiej w XIX w. i bliżej mu było do najlepszych wielkopolskich przykładów tego stylu, takich jak zamek w Kórniku.
Koniec romantycznej, angielskiej rezydencji położył PRL. Rodzina Lekow rządziła Kotowieckiem (i okolicznymi wsiami) aż do 1945 r. Wówczas majątek znacjonalizowano, częściowo rozparcelowano, a z części stworzono państwową Stację Hodowli Roślin (z siedzibą w pięknym pałacu w nieodległej Sobótce). W pałacyku urządzono przyzakładowe przedszkole, ceglane ściany wpierw pozbawiono detalu, a następnie otynkowano na gładko odzierając obiekt z romantyzmu; otwory okienne przemurowano, a same okna wymieniono.
Zdjęcie wewnątrz dzięki uprzejmości