06/06/2026
ऊ बोल्दैन… त्यसैले सबैले उसलाई बिर्सिन्छन्।
ऊ बोल्न सक्दैन। आफ्ना पीडा शब्दमा भन्न सक्दैन। अन्याय भयो भनेर उजुरी दिन सक्दैन। कसैले कुट्यो, तर्सायो, भोकै राख्यो वा असहज अवस्थामा कोचेर लग्यो भने पनि ऊ अदालत जाँदैन, प्रहरी बोलाउँदैन, सडकमा नाराबाजी गर्दैन। ऊ चुपचाप सहिरहन्छ।
तस्बिरमा देखिएको त्यो मौन प्राणीलाई हेरौँ। उसको शरीर थकानले लत्रिएको छ, आँखा केही खोजेजस्तो देखिन्छन्, तर उसको आवाज कसैले सुन्दैन। उसले आफ्नो पक्ष राख्न सक्दैन। उसलाई केवल सामानझैँ एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ पुर्याइन्छ। उसको डर, उसको पीडा, उसको असहजता र उसको जीवनको मूल्यबारे धेरै कम मानिस सोच्ने गर्छन्।
ऊ कुनै मतदाता होइन। चुनावमा भोट हाल्दैन। कुनै नेताको सभामा ताली बजाउँदैन। कसैलाई जिताउँदैन, कसैलाई हराउँदैन। त्यसैले उसको पक्षमा भाषण गर्नेहरू कम छन्। उसको लागि न त राजनीतिक दलहरू बोल्छन्, न त शक्तिशाली समूहहरू। ऊ केवल एउटा मौन जीव हो, जसको अस्तित्वले हाम्रो समाजलाई धेरै दिएको छ, तर बदलामा धेरै कम पाएको छ।
उसको नागरिक समाज छैन। उसको मिडिया छैन। उसको संगठन छैन। उसको आवाज उठाइदिने प्रवक्ता छैन। जब ऊ दुख्छ, त्यो पीडा उसको आफ्नै शरीरभित्र सीमित रहन्छ। जब ऊ डराउँछ, त्यो डर उसका आँखामा मात्र देखिन्छ। जब ऊ थाक्छ, उसले आराम माग्न सक्दैन। जब ऊ मर्न चाहँदैन, तब पनि आफ्नो जीवनको याचना गर्न सक्दैन।
हामी मानिसहरू आफूलाई चेतनशील, सभ्य र दयालु भन्छौँ। तर हाम्रो सभ्यता केवल मानिसप्रतिको व्यवहारले मात्र मापन हुँदैन। बोल्न नसक्ने, प्रतिकार गर्न नसक्ने, आफ्नो अधिकार माग्न नसक्ने जीवहरूप्रति हामी कति संवेदनशील छौँ, त्यसले पनि हाम्रो मानवताको स्तर देखाउँछ।
कहिलेकाहीँ हामीले सम्झनुपर्छ—शक्ति भनेको कमजोरलाई दबाउनु होइन, उसको रक्षा गर्नु हो। अधिकार भनेको केवल आफ्ना लागि माग्नु होइन, अरूको पीडालाई पनि महसुस गर्नु हो। करुणा भनेको भाषणमा बोलिने शब्द होइन, व्यवहारमा देखिने गुण हो।
यो संसार केवल मानिसहरूको मात्र होइन। यी जनावरहरू पनि यही पृथ्वीका बासिन्दा हुन्। उनीहरूलाई पनि पीडा हुन्छ, डर लाग्छ, भोक लाग्छ, आराम चाहिन्छ। उनीहरूको मौनतालाई कमजोरी नठानौँ। उनीहरूले बोल्न नसक्नु हाम्रो जिम्मेवारी झन् बढ्नु हो।
आज तस्बिरको त्यो मौन आँखातिर एकपटक ध्यान दिएर हेरौँ। सायद उसले केही बोलेको छैन, तर उसको मौनताले एउटा प्रश्न भने गरिरहेको छ—