08/05/2025
ජනමාධ්ය ඡායාරූප ශිල්පයෙකු ලෙස රාජ්ය නායකයන්ගේ ඡායාරූපගැනීමේ දී වෘත්තීය ආචාරධර්ම පිළිපැදීමේ වැදගත්කමපිළිබදව -
හැඳින්වීම
ජනමාධ්ය ඡායාරූප ශිල්පය (Photojournalism) යනු තොරතුරු මත පදනම්ව සත්යය නිරූපණය කිරීමේ ක්රමවේදයකි. එහිදී ජනතාවට ව්යාපාරික, දේශපාලනික, හා සමාජීය සත්යයන් ගෙන එනු ලබයි. එවැනි වෘත්තියක රාජකාරී කරනවිට, විශේෂයෙන් රාජ්ය නායකයින් හෝ වෙනත් සුවිශේෂ විෂයයන් පිළිබඳව ඡායාරූප ගැනීමේදී වෘත්තීය ආචාරධර්ම (ethical principles) පිළිපැදීම විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
වෘත්තීය ආචාරධර්ම සහ නීතිමය පදනම
1. සත්යය හා නිරපේක්ෂතාවය (Truth and Objectivity)
ඡායාරූප ශිල්පියා සත්යය නිවැරදිව නිරූපණය කළ යුතුය. පින්තූර වල අර්ථ වීකුර්ති කිරීම හෝ විෂයීය පදනම වෙනස් කිරීම වගකිවයුතු නොවන ක්රියාවකි.
"Visual journalists operate as trustees of the public. Their primary role is to report visually in an accurate, fair and unbiased manner."
- National Press Photographers Association (NPPA) Code of Ethics -
2. මානුෂීය ගෞරවය (Human Dignity)
පින්තූරයක විෂය වශයෙන් පෙනෙන පුද්ගලයාගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කළ යුතුය. එය ඔහුගේ සමාජ ආරක්ෂාව, පෞද්ගලිකත්වය සහ වෘත්තීය ගෞරවය සඳහා අවශ්යය.
"Treat all subjects with respect and dignity. Give special consideration to vulnerable subjects and compassion to victims of crime or tragedy."
-NPPA Code of Ethics-
3. මහජනතාව සහ පුද්ගලිකත්වය අතර සමතුලනය (Public Interest vs Privacy)
ඡායාරූපය මහජනතාව සඳහා වැදගත් විය හැකි නමුත් එය පුද්ගලයකුගේ පෞශත්වයට හානි කරනවා නම්, එය ප්රචාරය කිරීම සඳහා දැඩිව සැලකිලිමත් විය යුතුය.
"Respect the privacy of individuals and their families unless it is in the public interest to do otherwise."
— Sri Lanka Press Institute (SLPI) Code of Ethics
විශේෂ අවස්ථා සහ උදාහරණ
• AFP Photojournalist – Pierre Nkurunziza Case (2008)
බුරුන්ඩි ( Burundi ) ජනාධිපතිවරයාගේ අතාත්වික මොහොතක පින්තූරයක් AFP විසින් පළ කළ අතර එය ලෝකය පුරා විකාශනය විය. එය "unpresidential" ලෙස විවේචනයට ලක්විය.
• Kevin Carter's Pulitzer-winning photo (1993)
සීරියාවෙහි දරුවෙකුගේ ඡායාරූපය පදනම් කර සම්මානයක් ලැබුණු නමුත් ඒ පිළිබඳව එම දරුවාගේ ගෞරවය සහ Carterගේ වෘත්තීය ආචාරධර්ම කෙරෙහි ගැටලු ඇතිවිය.
UNESCO ආචාරධර්ම මාර්ගෝපදේශය (2021)
"Ethical photojournalism demands weighing the public interest against potential harm and avoiding actions that could dehumanize or demean the subjects of photographs."
නිගමනය
මාධ්ය ඡායාරූප ශිල්පියෙකු වශයෙන් රාජ්ය නායකයන්ගේ පෞෂත්වයට හානි කරන පින්තූර ගන්නා විට, එය ජනහිතයට වඩා වැඩි අගයක් දරන්නේද යන්න සාමූහිකව සලකා බැලිය යුතුය. වෘත්තීය ආචාරධර්ම පිළිපැදීම මඟින් මාධ්යයේ විශ්වාසනීයතාවය සහ විෂයයන්ගේ ගෞරවය අරක්ෂා කළ හැක.
මුලාශ්ර
National Press Photographers Association (NPPA) Code of Ethics -www.nppa.org-
UNESCO. (2021). Journalism, Fake News and Disinformation: A Handbook for Journalism Education and Training.
Sri Lanka Press Institute. Code of Ethics for Journalists in Sri Lanka.
Newton, J. H. (2001). The burden of visual truth: The role of photojournalism in mediating reality.
Kobre, K. (2008). Photojournalism: The Professionals' Approach.
Deva@2025 May 8
