13/06/2026
🔴 මේ දවස්වල ලංකාව පුරාම හොඳටම වහින නිසා හැමෝම හිතන්නේ ඉදිරියේදී එනවා කියන එල් නිනෝ (El Niño) දේශගුණික තත්ත්වය බොරුවක් කියලා. හැබැයි මේ ඇදහැලෙන වැස්ස පිටුපස තියෙන්නේ ඉදිරියේදී එන මහා දරුණු නියඟයක පෙරනිමිති විතරයි.
🔴 මෝසම් වැස්ස තාම තියනවා නෙහ් ??
දැනට අපේ රටට ලැබෙන්නේ සාමාන්ය නිරිතදිග මෝසම් වැස්ස නිසා මේ වෙලාවේ එල් නිනෝ එකේ වියළි ගතිය අපිට දැනෙන්නේ නැහැ. මිනිස්සු වැස්ස දිහා බලලා රවටුනත්, ලෝක කාලගුණ විද්යා සංවිධානය (WMO) ඇතුළු ජාත්යන්තර ආයතන ආසියානු කලාපය ගැන ලොකු අනතුරු ඇඟවීමක් කරලයි තියෙන්නේ.
🔴 ලෝක සංවිධානවල අනතුරු ඇඟවීම:
WMO ආයතනයේ අලුත්ම නිල දත්ත වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ පැසිෆික් සාගරයේ ජල උෂ්ණත්වය වේගයෙන් ඉහළ යමින් පවතින බවයි. මේ නිසා ඉදිරි මාස කිහිපය ඇතුළත ප්රබල මට්ටමේ එල් නිනෝ තත්ත්වයක් සක්රීය වීමේ සම්භාවිතාව 90% ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා.
🔴 නියඟය පැමිණෙන කාලසීමාව:
මේ වසරේ අගෝස්තු සහ සැප්තැම්බර් මාසවලින් පස්සේ ලංකාවට මේකේ සැබෑ බලපෑම දැනෙන්න ගන්නවා. විශේෂයෙන්ම 2026 වසරේ අග භාගයේ සිට 2027 මැද භාගය දක්වා කාලය ඇතුළත ශ්රී ලංකාව ඉතිහාසයේ දරුණුතම උණුසුම් සහ නියං සමයකට මුහුණ දීමේ අවදානමක් තියෙනවා.
🔴 වර්ෂාපතනය සීමා වීම:
එල් නිනෝ තත්ත්වය උපරිමයට පැමිණි පසු අපිට ඊළඟට ලැබෙන්න තියෙන දෙවන අන්තර් මෝසම් වැස්ස සහ ඊසානදිග මෝසම් වැස්ස සාමාන්ය මට්ටමට වඩා ගොඩක් අඩු වෙනවා. වැසි රටාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම අවුල් වී ගොස් රට පුරා වියළි දේශගුණයක් නිර්මාණය වෙනවා.
🔴 දැඩි උණුසුම:
මේ නියං සමයත් එක්කම ලංකාවේ දෛනික උෂ්ණත්වය සාමාන්ය අගයට වඩා සෑහෙන්න ඉහළ යනවා. දහවල් කාලයේ පවතින දැඩි හිරු රශ්මිය සහ අසහනකාරී උණුසුම නිසා මිනිස්සුන්ට වගේම සතුන්ටත් එළිමහනේ සාමාන්ය වැඩකටයුතු කරගන්න පවා අපහසු තත්ත්වයක් ඇතිවෙනවා.
🔴 කෘෂිකර්මාන්තයට පහරක්:
වතුර හිඟකම සහ දැඩි උණුසුම නිසා අපේ රටේ කෘෂිකර්මාන්තයට මෙයින් ලොකුම බලපෑම එල්ල වෙනවා. කුඹුරු පාලු වීම, එළවළු සහ අනෙකුත් බෝග වගාවන් විනාශ වීම නිසා ඉදිරියේදී රට තුළ ලොකු ආහාර හිඟයක් සහ මිල ගණන් ඉහළ යාමක් සිදුවෙන්න පුළුවන්.
🔴 ජල හිඟය:
පවතින ජල උල්පත් සිඳී යාම සහ ප්රධාන ජලාශවල ජල මට්ටම වේගයෙන් පහත වැටීම නිසා බොන වතුර හිඟයක් ඇතිවෙනවා. නගර බද ප්රදේශවලට වගේම ගම්මාන රැසකටම බීමට සහ එදිනෙදා ප්රයෝජනයට පිරිසිදු ජලය සපයා ගැනීම විශාල අභියෝගයක් බවට පත්වෙනවා.
🔴 විදුලි අර්බුදය:
ලංකාවේ විදුලි උත්පාදනයෙන් විශාල ප්රමාණයක් රඳා පවතින්නේ ජල විදුලිය මතයි. සමනලවැව, රන්ටැඹේ වැනි ප්රධාන ජලාශ වේලි වේලී යනකොට ජල විදුලි නිෂ්පාදනය අඩාල වෙනවා. මෙහි ප්රතිඵලයක් විදිහට ඉදිරියේදී නැවතත් දීර්ඝ විදුලි කප්පාදුවලට මුහුණ දෙන්න සිදුවිය හැකියි.
🔴 සෞඛ්ය ගැටලු:
අධික උණුසුම නිසා සිරුර විජලනය වීම, සමේ රෝග, වකුගඩු ආශ්රිත ආබාධ සහ තාප කේන්තිය වැනි සෞඛ්ය ගැටලු රැසක් සමාජය තුළ ඉහළ යනවා. විශේෂයෙන්ම කුඩා ළමුන් සහ වැඩිහිටියන් මේ දරුණු කාලගුණය නිසා පහසුවෙන්ම රෝගාතුර වීමේ ප්රවණතාවක් පවතිනවා.
🔴 ආර්ථිකයට බලපෑම:
කෘෂිකර්මාන්තය කඩාවැටීම සහ විදුලි අර්බුදය නිසා රටේ සමස්ත ආර්ථිකයටම මෙයින් දැඩි පාඩුවක් සිදුවෙනවා. එළවළු, සහල් මිල ඉහළ යන අතරම, ව්යාපාර පවත්වාගෙන යාමේ පිරිවැය ඉහළ යාම නිසා සාමාන්ය ජනතාවගේ ජීවන බර තවත් දරුණු ලෙස වැඩිවෙනවා.
🔴 ඊළඟට එන ලං නිනා:
හැබැයි මේ එල් නිනෝ නියං සමය අවසන් වූ සැණින්ම, ඊට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ප්රතිවිරුද්ධ දේශගුණික තත්ත්වයක් වන "ලං නිනා" (La Niña) තත්ත්වය ලංකාවට කඩා වදිනවා. එය නියඟයෙන් පීඩා විඳි රටට එකපාරටම මහා වර්ෂාවක් රැගෙන එනවා.
🔴 අධික වැසි සහ ගංවතුර:
ලං නිනා තත්ත්වය සක්රීය වීමත් සමඟ, වියළී ගිය පොළොවට දරාගත නොහැකි තරම් මහා පරිමාණයේ තද වැසි ඇද හැලෙන්න ගන්නවා. මෙහි ප්රතිඵලයක් විදිහට දිවයිනේ ප්රධාන ගංගා පිටාර ගලා මහා ගංවතුර තත්ත්වයන් සහ නායයෑම් බහුලව සිදුවෙනවා.
🔴 දේශගුණික විපර්යාස:
එක පැත්තකින් දරුණු නියඟයකුත්, ඊට පස්සේ එකපාරටම එන මහා ගංවතුරකුත් කියන්නේ දේශගුණික විපර්යාසවල දරුණුතම මුහුණුවරයි. මේ අන්තගාමී කාලගුණික වෙනස්වීම් නිසා අපේ රටේ භෞතික සම්පත් මෙන්ම වටිනා මිනිස් ජීවිත පවා අනතුරේ වැටීමේ අවදානමක් තියෙනවා.
🔴 අවසාන නිගමනය:
ඒ නිසා දැනට වහින වැස්ස දිහා බලලා රවටෙන්න එපා. ඉදිරියේදී එන මේ මහා දේශගුණික පෙරළියට මුහුණ දෙන්න රටක් විදිහටත්, පුද්ගලයන් විදිහටත් අපි දැන් ඉඳලම වතුර සහ ආහාර අරපිරිමැස්මෙන් පාවිච්චි කරලා සූදානම් වෙන්න ඕනේ.
Dinindu Deemantha Weerasinghe
මූලාශ්ර: ලෝක කාලගුණ විද්යා සංවිධානය (WMO), ඇමරිකානු ජාතික සාගර සහ වායුගෝලීය පරිපාලනය (NOAA), ඕස්ට්රේලියානු කාලගුණ විද්යා කාර්යාංශය (BOM), ශ්රී ලංකා කාලගුණවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව.
