اعلام گروب الون كرافي, ديالي, ديالي (2026)

17/05/2021

فەرمانگەی تێلگرافی خانەقین و چەند مێژووییەکی پەیوەست بە دامەزراندنی .

خەبات / سەربەست برزۆ

لە ساڵی 1864 هێڵی تێلگراف لە شاری بەغدا دامەزرا و دوای ماوەیەکی کورت هێڵەکە کەیاندرایە موسڵ و ، ساڵی 1865 هێڵی تێلگراف گەیاندرایە شاری خانەقین لە لایەن عوسمانییەکانەوە و ، خانویەکی بچوک لەنزیک ئەڵوەن کرایە فەرمانگەی یەکەم تێلگراف لە مێژووی شاری خانەقین و ، دواتر ئەو گەڕەکە بەخۆڕسک ناونرا تێلخانە بەحوکمی ئەوەی فەرمانگەی تێلگراف لەو گەڕەکەدا بوو هەتاوەکو ئەمڕۆش هەر بە تێلخانە ناوبانگە .
ساڵی 1865 مولیدەیەکی بچوکی بۆ دانرا کە بە شێوازی DC کارەبای دەدا کە دوای ماوەیەکی زۆر میری گۆڕی بۆ 110 واط ، ئەو مولیدەیە لەسەر ئەڵوەن بوو خاوەنی مولیدەکە ناوی شاوول دبی ( جولەکە ) بوو بریکارەکەشی ناوی سەلمان خدوری ( جولەکە ) بوو دوای ماوەیەک کردیانە چەند مولیدەیەک و کارەبایان دابەشی سەر چەند گەڕەکێک کرد و ، شوێنی مولیدەکان هەتا ماوەکی زۆر لەسەر ئەڵوەن بوو لە شوێنی ئێستای یەکێتی مامۆستایانی کوردستان .
فەرمانگەی تێگرافی خانەقین بەسترابوو بە هێڵی تێلگرافی ناوخۆی عێراق و دەرەوەی عێراق و یەکەم بەڕێوبەری ناوی قاسم حەقی بووە و خەڵکی هەولێر بووە . هەڵبەتە ئەو فەرمانگەیە تەنها میری سودی بینیوە بەڵام کارەباکە بەشێکی هاوڵاتیانی گەڕەکە نزیکەکان سودیان لێی بینیوە .
لە ساڵی 1919 و لەدوای تەواوبوونی حوکمی عوسمانی و سەرەتای سەردەمی ئینگلیز ، فەرمانگەی بەریدی خانەقین جگە لە تێل حەواڵەی پارەشیان دەکرد بۆ ناوخۆ و دەرەوەی وڵات .
ساڵی 1932 ئامێری تەلەفۆن بۆ هاوڵاتیان هەبو کە بەکاری بهێنن وقسەی پێ بکەن و ، یەکەم مەئموری بەدالە لەو کاتە ناوی ( فەرەج محەمەد غەریب - ابو فرهاد ) بووە .
ساڵی 1933 رەشید اسماعیل فالح باجەڵان وەک یەکەم پۆستەچی لە بەریدی خانەقین دامەزرا . جگە لەوەی رەشید پۆستەچی پۆستە و نامەکانی دەگەیاندە شوێنی مەبەست بەڵام هەندێک و بەتایبەت ئەوانەی دەرەوەی وڵات کە زۆریان قوتابی بوون و بۆ خوێندن چوبوونە دەرەوەی وڵات بەشێوازێکی دیکە نامەکانیان دەناردەوە بۆ کەسوکاریان و ئەویش زۆری لە رێگەی رەشید پۆستەچی بووە ، بەڵام وەک دەگێڕنەوە کە خاڵۆ مەوزەڕ رەحمەتی دوکانەکەی ئەوەندە ناوبانگ بوو لە شەقامی پاتە ، مەوزەڕ یەکێک بووە لە کادرە دیارەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەنجاکان و شەستەکانی سەدەی رابردوو ، ئەگەر لە درەوەی وڵات نامەیەکیان بناردایەتەوە بۆ کەسوکاریان لەسەری دەنوسرا ( العراق - دیالة - خانقين - موزر ) و ، دواتر کەسوکاریان ئەچوون نامەکانیان لەلای خاڵۆ مەوزەڕ دەبرد .

12/05/2021

یادێک بۆ لافاوەکەی ساڵی 1954 شاری خانەقین و ، بیرۆکەی دروستکردنی بەنداوی ئەڵوەن.

سەربەست برزۆ
وەک دەگێڕنەوەساڵی ساڵی 1954 لافاوێکی زۆر بەهێز رووی ڵە شاری خانەقین کردووە لە ئێرانەوە و لە رێگەی روباری ئەڵوەنەوە . شارەزایان دەڵێن لە مانگی 3 ی ساڵی 1954 نەک تەنها خانەقین بەڵکو لە زۆرێک لە شارەکانی ناوەڕاست و باشوری عێراق لافاو هەستاوە تێایدا ، ئەو ساڵە بەهۆی بارینی زۆری باران لە ناوچەکە وایکردووە کە لافاوێکی زۆر بەهێز روولە شاری خانەقین بکات و وێرانکاری بەدوای خۆیدا هێناوە ، زۆرێک لە ماڵەکانی تووشی رووخان و زەرەر و زیانێکی زۆری بەدوای خۆیدا بەجێهێشتووە .
ئەوە یەکەم حاڵەتی لافاو نەبووە لە شارەکەدا بگرە لافاوی تریش روویداوە و ، ئەسڵی بیرۆکەی دروستکردنی پردی ئەڵوەنیش 1860 - 1863 لەلایەن شا عەباسی سەفەوی و لە رێگەی ئافرەتێکی نزیک لەوەوە بەو ئامانجە دروستکراوە کە لە کاتی چوونیان بۆ زیاترەتکردنی مەزارگەکانی کەربەلا و نەجەف لە زستاناندا لافاو رێگری دروستکردووە بۆیان ، بۆیە هەوڵی دروستکردنی پردی ئەڵوەنیان داوە .
دیارە لە چلەکانی سەدەی رابردوو لافاو رووی لەشاری خانەقین کردووە بۆیە مامۆستا رەفیق حیلمی سەرۆکی حزبی هیوا و مامۆستا عەزیز پشتیوان داخوازییەک ئاڕاستەی حکومەتی عێراقی دەکەن و باس لە زەروورەتی دروستکردنی بەنداوێک دەکەن لەسەر روباری ئەڵوەن ڵە شاری خانەقین . نووسەر و رۆژنامەنووسی گەورەی شاری خانەقین مامۆستای بەڕێز ئیبراهیم باجەڵان ساڵی 1974 بۆ هەمان مەبەست داوایەک ئاڕاستەی حکومەتی عێراقی دەکان .
راستە لافاوەکەی ساڵی 1954 کاولکاری بەدوای خویدا هێناوە بەڵام ئەوە نە یەکەم لافاو بووە و نە کۆتا لافاو بووە کە روی لە شاری خانەقین کردووە .
1974 دیسان لافاوێکی بەهێز رووی لە خانەقین کردووە لە رێگای رووباری ئەڵوەنەوە وزەرە و زیانێکی زۆر بەر گەڕەکەکانی نزیک رووبارەکە کەوتووە لەوانە گەڕەکەکانی مەزرەعە و عەبدوڵا بەگ ...هتد
ساڵی 1975 دیسان لافاو رووی لەخانەقین کردووە بەڵام وەک ئەوەی ساڵی 1974 بەهێز نەبووە .
لە ساڵانی 2013 - 2015 لافاوی بێ زیان رووی لە خانەقین کرد چونکە ئاواتەکەی رەفیق حیلمی و عەزیز پشتیوان و برایم باجەڵانیش هاتۆتەدی و بانداوێکی شایستە لەسەر روباری ئەڵوەن ئەڵوەن دروستکراوە ..... هتد
زانیاری زیاتر لەو راپۆرتەدا هەیە

11/05/2021

خان خورماکەی خانەقین و ، گەڕانێک بەدوای جوانییەکانی شاردا .
سەربەست برزۆ
شاری خانەقین بەحوکمی ئەوەی کە چەندین باخی دار خورمای تێدا بووە و ساڵانە بەروبوومێکی زۆری هەبووە و رەوانەی شارەکانی عێراق و ئێران کراوە ، ئەمە وایکردووە کە ببێتە مەڵبەندێکی بازرگانی گرنگ لە نێوان ئەو دوو وڵاتەدا ، لێرەدا وا دخوازێ کە چەند خانێک دروست بکرێت ، لەوانە خان خورما دەست بەدروستکردنی کرا لە ساڵی 1880 لە لایەن کۆمەڵە بازرگانێکی جوڵەکەی نیشتەجێی خانەقین لەوانە ( فێس داوود ، موشی حای ، هارون حسقێل و ...هتد ) بەسەرپەرشتی هەندێک لە وەستا دەست رەنگینە ئێرانییەکانی ئەو سەردمە ، خان خورما لە ساڵی 1885 تەواوکرا و کرایەوە وەکو خانێکی عەمبارکردنی گەورەی خورما ، خانەکە دوو نهۆم بووە و بڕیتی بووە لە 32 تاق ( دوکان ) ، ئەو تاقانە گومەزی بوونە . بەگشتی خانەکە لە قەڵایەکی زەبەلاح چووە و روپێوی بیناکە 500 مەتر دوجار بووەم و دوو دەرگای هەبووە . بۆیە ناونراوە خان خورما چونکە ساڵانە بڕێکی زۆر ( خورما )ی تێدا کۆدەکرایەوە .
لەساڵی 1925 جولەکەکان خان خورما دەفرۆشنە دوو هاوڵاتی شاری خانەقین ، کە وەک نوسەر و رۆژنامەنووس عەلی موراد مایخان دەڵێ : ساڵی 1925 جولەکەکان کە خاوەنی رەسەنی خان خورما بوون فرۆشتیانە حوسێن عەزیز چەرمەوەندی و عەبدوڵا بەگی بەڕێوبەری فەرمانگەی نفوسی خانەقین و لە سەردەمی ئەوانیشدا خانەکە گەشەی کرد و...هتد ، لە ناوەڕاستی پەنجاکان بووبە موڵکی حەبیب شبیب و شوکر موختار . هەتاوەکو ساڵی 1962 خان خورما بەو شێوەیە مایەوە و لەبەر کۆنبونی بیناکەی تێکدرا و کرایە ریزە دوکانێک کە لە ئێستادا دەکەوێتە ناوەندی شار .
( من زانم شوین خان خورما لەکاملا بی ، ئەی تو زانید ..)

08/05/2021

شینێک بۆ بەڕەبەلە ، دیاردە سروشتییە جوانەکەی شاری خانەقین
سەربەست برزۆ
خانەقین شارێکە پڕبووە لە شوێنەواری سروشتی و؟دروستکراو کە هەندێکیان بوونەتە بەشێکی گرنگی ناسنامەی شار نمونەی بەڕەبەلە و کونا قەل و کویچەباخەکان وپردی ئەڵوەن و ...هتد . هەودێک لەو شوێنەوارانە لە ئێستادا نەماوەن نمونەی بەڕەبەلە کە ( شاخ)ێک بوو سروشت دروستی کردبوو بەهۆی باوباران و لافاوەوە و دەکەوتە نێوان سەنتەری شار و خاڵی سنووری مەنزەرییە . خەڵکی شار لە بەهاران و پاییزاندا دەچونە ئەوێ ووەک شوێنێکی گەشتیاری لێ هاتبوو هەندێک هاونیشتمانی لە ناوەڕاستی سەدی رابردوو جگە لەوەی بوبووە شوێنێکی گەشتیاری ، ئەچوونە ئەوێ لاسایی هونەرمەندەکانیان دەکردەوە کە لە فیلمە بیاننییەکان ئەیانبینی نمونەی فیلمی تەڕەزان .
یەکەم نەخۆشخانە لە مێژووی شاری خانەقیندا لە سەروبەندی جەنگی دووەمی جیهان ئینگلیزەکان رێک لەپاڵ بەرەبەلە نەخۆشخانەیەکی سەربازییان دروست کرد و خەڵکی شاریش سودیان لەو نەخۆشخانەیە دەبینی هەرچەندە دور بووە لە سەنتەری شاریشەوە .
چەندین چاڵاکی و نمایشی هونەری وەرزشی لە سەر بەڕەبەلە ئەنجام دراون و ، بۆ نمونە ئافرەتێک بۆی گێڕامەوە کە لە ناوەڕاستی سەدەی رابردوو لای هەندلۆ لە کچانی شار وا باو بووە کە هەندێک لە کچانی شار بۆ ئەوەی بیانزاییایە کە خۆشەویسەکەیان راستگۆیە لەگەڵیان پێیان دەوت : ئەگەر منت خۆش دەوێ بەڕاستی بڕۆ سەر بەڕەبەلە و لاسایی تەڕەزان بکەرەوە و خۆت هەڵدە خوارەوە ، ئەو داماوانەش داڕۆشتنە سەر بەڕەبەلە و خۆیان هەڵدەدا و بەدەست و قاچ شکاوی دەگەڕانەوا .
لە ناوەڕاستی هەشتاکان وا بڵاوکرایەوە کە بەڕەبەلە کەوتووە خوارەوە چونکە لە بەشی خوارەوەی زۆر باریک بوو بەڵام ئەوەی راستی بێت رژێمی عێراقی روخاندوویەتی بەبیانوی ئەوەی کە زۆر نزیکی سنوورە لەگەڵ ئێراندا و ئەوکات شەڕی ( عێراق - ئێران ) بۆیە بەو بیانووە روخاندویانە ، بەڵام رەنگە ئەمەش هەوڵێک بێت بۆ لەناوبردنی هەموو جوانییەکانی شاری خانەقین چونکە دوژمن هەرگیز چاوی بەجوانی بەرانبەرەکەی هەڵنایەت .
لەو راپۆرتەی سەرەوە وردەکاری تەواو هەیە و تۆش وەکو هاوڵاتییەکی خانەقینی دڵسۆز چی لەسەر بەڕەبەلە دەزانی بینوسە .

07/05/2021

گریانێک بۆ کۆمپانیای نەوتی خانەقین و ، پاڵاوتگەی ئەڵوەن .
سەربەست برزۆ
کارکردن لە دەرهێنانی نەوت لە سنوری خانەقین دەگەڕێتەۆە بۆ ساڵی 1902 کە ئینگلیزەکان یەکەم بیری نەوتیان لە گوندی چیاسروخ لێدا ، ئەندازیار وسەرپەرشتیاری هەڵکەندنی بیرە نەوەتەکانی چیاسروخ ناوی ئەندازیار ولیام دارسی بووە و بۆ ماوەی ساڵێک کاریان کرد و وەستان .
ساڵی 1919 کۆمپانیای ئینگلۆ - ئێرانی کاریان لە دۆزینەوەی نەوت کرد لە سنوری خانەقین و؟بەردەوام بوون هەتاوەکو 25ی ئابی 1925 کە حکومەتی عێراقی لیژنەیەکی بۆ دیراسەتکردنی نەوتی خانەقین دروستکرد بە سەرۆکایەتی ناجی السویدی وەزیری داد ی عێراق ی ئەوکات و صبیح نەشئەت بریکاری وزارەتی گەیاندن و ئەشغاڵ ، لێژنەکە راپۆرتی خۆی دایە حکومەت و ئەوەبوو لە 30 ی ئابی 1925 حکومەتی عێراقی رێککەوتنێکیان لەگەڵ کۆمپانیای ئینگلۆ - ئێرانی مۆرکرد کە صبیح نەشئەت وەکو نوێنەری عێراق و گرینۆد وەکو نوێنەری کۆمپانیای ئینگلۆ ئێرانی واژووی رێککەوتننامەکەیان بۆ ماوەی حەفتا و پێنج ساڵ کە ئینگلۆ ئێرانی کار لە دەرهێنانی نەوتی خانەقین بکات . لەدوای تێپەڕبوونی ساڵێک بەسەر رێککەوتنەکەدا دوبارە رێککەوتنامەکە چاوی پێدا خشێنرایەوە لەلایەن هەردوو لایەنی واژوکەر و ئەوەبوو بەشی عێراق چوار شلن زێڕ بۆهەر تۆنێک نەوت دیاری کرا و ، لەو بەروارە بەدواوە کۆمپانیای ئینگلۆ - ئێرانی ، کۆمپانیای نەوتی خانەقینی دامەزراند ، تایبەت بۆ دەرهێنانی نەوت لە سنوری خانەقین و دواتر لەساڵی 1927 پاڵاوتگەی نەوتی ( ئەڵوەن )یان دامەزراند کە رۆژانە 12 هەزار بەرمیل نەوتی دەپاڵاوت .
بارودۆخەکە بەو شێوەیە مایەوە هەتاوەکو ساڵی 1958 کە دەسەڵاتی بەریتانیا کەمی کرد و عێراق زیاتر دەسەڵاتدار بوو ئەوە بوو عەبدولکەریم قاسم نەوتی خانەقیی خۆماڵی کرد و بڕیاری ژمارە 80 ی دەرکرد کە لە سەدا پەنجا سەروەتی عێراق زیادی کرد و هەوڵی زیاتر درابۆ گەڕانەوەی ئەو زەوییانەی کە لە دەستی کۆمپانیا بەرهەم هێنەرەکاندا بوون ، بەم شێوەیە زۆربەی زۆری ئەو زەوییە نەوتییەکان سەروەری گەڕایەوە بۆ عێراق ، ئەمەوێ ئەوە بڵێم کە نەوتی کوردستان لە داگیرکەرێکەوە کەوتە دەست داگیرکەرێکی دیکە .
نەوتی نەفتخانە بەبۆری گوازرایەوە بۆ مصفی الدورة و پاڵاوتگەی ئەڵوەنیش لە هەشتاکان گوازرایەوە بۆ مصفی بيجي بەبیانوی ئەوەی لەسەر سنورە و ئەگەری بۆردمان کردنی هەیە لەلایەن ئێرانەوە .
یەکەم بیرە نەوت لە نەفتخانە ساڵی 1925 لێدراوە و لە نێوان کۆتایی ساڵی 1926 و سەرەتای ساڵی 1927کۆمپانیای نەوتی خانەقین دروستکراوە و لە 1926 - 1927 پاڵاوتگەی نەوتی ئەڵوەنیان دامەزراند و دواتر (k u d کێودی)شیان دامەزراند کە بۆ عەمباری بەرهەمە نەوتییەکان بەکاریان دەهێنا .
جگە لەوەی سەدان لە خەڵکی خانەقین چ وەکو فەمانبەر و چ وەکو کرێکار کەوتنە کار لە کۆمپانیای نەوتی خانەقین و پاڵاوتگەی ئەڵوەن ، ئینگلیزەکان سینەما و کتێبخانەی و گۆڕەپانی یاری گۆڵف و کارگەی سەهۆڵ یان دامەزراند
ژمایەی کرێگار و ( فني ) هونەرییانەی کە لە کۆمپانیای نەوتی خانەقین و پاڵاوتگەی ئەڵوەن و( kud کێودی) کاریان دەکرد نزیکەی 2500 کەس دەبوون و ، بەعس دەستی کردە گواستنەوەیان بۆ شارەکانی دیکەی عێراق .
٭ تۆش وەکو وەکو هاوڵاتییەکی خانەقینی دڵسۆز چی لەسەر کۆمپانیای نەوتی خانەقین وپاڵاوتگەی ئەڵوەن و (kudکێودی ) لە کۆمێنت بنوسە .

06/05/2021

عارەبانە و عارەبانچییەکانی خانەقین و ، گەڕانێک بەنێو لاپەڕە ونەکانی شاردا .

لە سەردەمانی زۆر کۆندا چەند عارەبانەیەک هەبووە بۆ گواستنەوەی دانیشتوانی شار ، بەم شێوەیە بەردەوام بووە هەتا تەواوکردنی هێڵی شەمەندەفەری پەروێزخان - قۆرەتو - سامەڕا - بەغدا کە لە لایەن عوسمانییەکانەوە دروستکرابوو لە 1918 - 1919 و بە نزیک گوندی باوەپڵاوی و نزیک مەزارگەی باوە مەحموددارۆشتووە ، ئەم هێڵە وایکردووە کە چەند ئەسپ و عارەبانەیەک زیادبکرێت لە شاردا بۆ گواستنەوەی هاوڵاتیان بۆناو هێڵی شەمەندەفەرەکە چونکە باوە مەحمود باوەپڵاوی نزیکی 10 کێلۆمەتر لە سەنتەری شاری خانەقینەوە دورە . ژمارەی ئەسپ و عارەبانەکان بەو شێوەیە بەردەوام بووە هەتا دروستکردنی هێڵی شەمەندەفەری خانەقین کە لە ساڵی 1922 دەست کرا بەکارکردن تێایدا و لە ساڵی 1927 کەوتە کار ، ئەمە وایکرد کە دەیان ئەسپ و عارەبانە زیاد بکرێت لە شاردا هەم بۆ گواستنەوەی خەڵکەکە بۆ نێو هێڵی شەمەندەفەر و هەمیش بۆ ناوشار کە رێژەی دانیشتوانی سەنتەری شار لە زیادبوندا بوو ئەویش بەهۆی هەلی کارەوە چ لە کۆمپانیای نەوتی خانەقین و چ لە پاڵاوتگەی ئەڵوەن و هەروەها دروستبوونی کەسابەت و هەلی کاری پیشەگەری زیاتر .
دەفتەری یادەوەرییەکانی شار پێمان دەڵێت جگە لەو هۆگارانەی کە باسمانکرد کە بۆ گواستنەوەی خەڵکی ئەو ئەسپ و عارەبانانە بەکار دەهێنران ، هەروەها لە رۆژانی جەژن و بۆنە تایبەتییەکاندا خەڵکی شار و بەتایبەت منداڵان چێژیان لێ دەبینی ، هاژەی ئەڵوەن و دەنگی قامچی عارەبانچییەکان جوانترین سەمفۆنیا بووە لەلای منداڵانی شار .
دەگێڕنەوە لەو سەردەمانە لەبەر سادەیی ژیان و نەبوونی ئامرازی یاریکردن بۆ منداڵان ، بۆ ساتێک دڵخۆشی منداڵان ( چلب )یان دەکردە عارەبانەکانەوە و بەتایبەت ئەسپ و عارەبانەکەی جەوهەر عارەبانچی ، جەوهەر عارەبانچی بۆ ئەوەی لەم کارە رزگاری بێت و ئیتر منداڵان ئیزعاجی نەکەن ئەفسانەیەکی دروستکرد ووتویەتی : شەوێک لە عالیاوە هاتوومەتەوە و کاتێک گەشتوومەتە نزیک عەلمدار دەبینم عارەبانەکەم قورس بووەتەو و ئەسپەکەم نەفەسی لێ بڕاوە و ، کاتێک ئاوڕم داوەتەوە دەبینم کەسێک لە پشتەوە سوار بووە ، کە دیقەتم داوە دەبینم جنوکەیە ، ئەم ئەفسانەیەی دروستکردووە بۆ ئەوەی ئیتر منداڵەکان بترسن و (‌ چلب ) نەکەن .
ئەسپ وعارەبانەکان سیمایەکی جوانیان بەخشیبووە شار ، لەسەردەمانی کۆندا کرێی گواستنەوە بەو ئەسپ و عارەبانانە بە روپێ و عانە بووە و لەدوای ساڵی 1921 بووە بە درهەم وفلس و ، بۆ نمونە کرێی یەک کەس لە لەناو شار و گەڕەکەکانی نزیک سەنتەری شار بۆ ویستگەی هێڵی شەمەندەفەری خانەقین بە 50 فلس بووە وهەر عارەبانەیەک 5 بۆ 7 حەوت کەسی گرتووە و ، لەوسەریشەوە لە ویستگەی هێڵی شەمەندفەری خانەقینەوە خەڵکی گوندەکانیان دەهێنایە شارەوە بە هێلکە و ماست و پەنیر و شتە کوردەوارییەکانیان دەهێنا و؟دەیانفرۆشت .
هەوەها کرێی ئەسپ وعارەبانە بۆ باوە مەحمود بە 300 فلس بووە و بۆ گوندەکانی چواردەوری عالیاوە و سورەمێری بە 200 فلس بووە وبۆ کارێز و ئەرکەوازی و جەبراوە بە 150 فلس بووە و بۆ گووندەکانی نزیک تۆڵەفرۆش بە 200 فلس بووە و ، ئەوەشمان لەبیر نەچێت لە چەژنەکاندا منداڵان نۆرەیان لەسەر ئەسپ و عارەبانە دەگرد و لەناو شار دەسوڕانەوە وکرێی هەر منداڵێک بە 10 فلس بووە .
هەندێک لە عارەبانچییەکانی خانەقین ئەمانەی لای خوارەوە بوونە : جەوهەر کاکەیی + زوڵفی + محەمەد کوردە + سەید قادر + نەجم عارەب + مسی عاەبانچی + غازی جەوهەر + غازی عبداللە + مهدی کشکش + سەید خاڵۆ + سابیر جەمشید + ئەکرەم عبداللە + رۆستەم عارەبانچی و ....هتد .
لە شاری خانەقیندا خانی تایبەت بە عارەبانچییەکان هەبووە و لە رێگای هێڵی شەمەندەفەری خانەقی بووە و ، ئەویش خانی حەقی رەسوڵ بووە کە بە خانی عارەبانچی ناسراو بووە و شەوان عارەبانە و ئەسپەکانیان تێایدا دەهێشتەوە و هەریەک لە خاوەنی ئەو ئەسپ و عارەبانانە دینارێکیان وەکو کرێی مانگێک دەدایە خاوەن خانەکە .
تۆش وەکو خانەقینییەکی دڵسۆز چی لەسەر ئەسپ و عارەبانەکان دەزانی لە کۆمێنت بنوسە هەتاوەکو لاپەڕە ونەکانی شار جوانتر هەڵدەینەوە .

05/05/2021

یادێک بۆ راپەڕینە پرشنگدارەکەی ساڵی 1948 ی شاری خانەقین .

لە بەرواری 5 / 4 / 1948 راپەڕینێکی گەورەی جەماوەری رودەدات لە شاری خانەقین بەهۆی ئەو گرانییەی کە رووی لە تەواوی عێراقدا کردبوو خەڵکەکەی تەواو توشی برسێتی کردبوو ، خەڵکی شار هەواڵی ئەوە دەبیستن کە موشی حای گەورە بازرگانی یەهودی شاری خانەقین گەنم و جۆ و برنجێکی زۆری لەنێو هێڵی شەمەندەفەری خانەقین عەمبار کردووە بەمەبەستی گواستنەوەیان بۆ بەغدا بۆ ئەوەی بیبات بۆ شەفیق عدس گەورە بازرگانی یەهودی بەغدا . خەڵکەکە ئەم هەواڵەیان دەگاتێ بۆیە دەچنە پێش ماڵی مامۆستای کوردایەتی شاری خانەقین مامۆستا عەزیز پشتیوان و داوای سەرکردایەتی خۆپیشاندانی لێ دەکەن چونکە برسێتی تەواو تەنگی لێ هەڵچنیبون و ئەوەبوو خەڵکەکە بە سەرۆکایەتی مامۆستا عەزیز پشتیوان و محەمەد ئەمین دەزبەند فەقرە و مەلا عارف عەتار و ...هتد لە کەسایەتی شار دەچنە سەر قایمقامییەتی شاری خانەقین و قایمقامی ئەوکات کە ناوی توفیق المختار بووە بەناچاری خۆی دەکاتە ماڵێکدا و دیسان خەڵکەکە دەچنە سەری لەو ماڵەدا و ئەویش دەچێتەسەربانی ماڵەکە ودەڵێت چیتان دەوێت ، خەڵکەکە دەڵێن گەنم و برنج و قایمقامیش دەڵێت خۆ ئەو گەنم و برنجە لە گیرفانمدا نییە و لە محتەی قیتار عەمبار کراوە . خەڵکەکە بەلێشاو رودەکەنە محتەی قیتار و سەرجەم گەنم و جۆ و برنجی عەمبارکراوی موشی حای تاڵان دەکەن کە بریتی بووە لە 555 فەردەی گەورەی گەنم و 500 فەردەی گەورەی جۆ و 50 فەردەی گەورەی برنج و ، نزیکی نیوەڕۆ راپەڕینەکە تەواو دەبێت . خۆی لە بنەڕەتدا خۆپشاندانێک بووە و بەڵام وەک ئەوەی باس دەکرێت و ئامانجەکەش کە لەپێناو برسێتی بووە و سەرجەم چین توێژەکانی تێدا بەشدار بووە بۆیە ئەتوانین بڵێین راپەڕینێک بووە بەمانای وشە .
کاتژمێر چواری عەسری هەمان رۆژ مامۆستا عەزیز پشتیوان و محەمە ئەمین دەربەند فەقرە و مەلا عارف و دەیان کەسایەتی دیکەی شاری خانەقین بەناوی رێکخەرانی خۆپیشاندانەکە دەستگیر دەکرێن لە لایەن پۆلیسەوە و رەوانەی شاری بعقوبە دەکرێن ، بەهەوڵی مامۆستا رەفیق حلمی سەرۆکی پێشتری حزبی هیوا کە ئەوکات سەرپەرشتیاری پەروەردەیی بووە لە بعقوبە و هەوڵوێستە جوامێرانەکەی موشی حای کە وتویەتی سکاڵاکەم دەکشێنمەوە چونکە ئەو خەڵکە هاوشاری و کەسوکاری منن وئەکەر برسییان نەبوایە وایان ندەکرد .
بۆیە حکومەت دەست بەجێ هەرهەمویان ئازاد دەکات . لەو سەردەمە تاریکییەدا ئافرەتانی خانەقین سەلماندویانە کە ئازا و ئازادیخوازن چونکە بەشێکی زۆری خۆپیشاندانەکە ئافرەت بوونە ، ئەمە لە کاتێکدا لە تەواوی عێراقدا ئافرەت نیمچە کۆیلەیەک بووە لەو سەردەمەدا . ئەو ئافرەتانەی سەرکردایەتی ئەو راپەڕینەیان دەکرد ئەمانەن : باجی خەیریە و باجی وەردە و میم قەمەرناز و گوڵدەران خانی دایکی خێزانی فوئاد مەعسوم و لە هەموی زیاتر رۆڵی هەبووە کە بە هوتاف لێدان پێشی هەمویان کەوتووە بەدریە عەرەب دایکی هەردوو ناودار جعفر حسن ی کۆچکردوو و ناصر حسن ی گەورە دەرهێنەری کورد .

04/05/2021

بەشێک لە مێژووی وێنەگڕەکانی خانەقین .

هەر ڵاپەڕەیەک لە لاپەڕەکانی مێژووی خانەقین هەڵدەدەیتەوە دونیایەک زانیاری پرشنگدار و پڕ شانازی دەبینیت ، بۆ باسکردن لە مێژووی پڕ شانازی وێنەگرانی خانەقین زیاتر لە دە ساڵە لێکۆڵینەوە دەکەم و گەشتمە ئەم ئەنجامە : پێشتر لەسەرەتای سەدەی نۆزدە چەند کەسێک لە ناوخۆ ودەرەوەی وڵات ئامێری وێنەگرتنیان هێناوەتە خانەقین بۆ وێنەگرتنی هاوڵاتیان بەڵام
یەکەم وێنەگر لە مێژووی خانەقیندا کە ستۆدێۆی کردووەتەوە لە مێژووی شاردا ناوی ( یەعقوب ) بووە و جولەکە بووە و لە شوێنی دوکانی رەجەب توتنچی لە گەڕەکی حەمیدیە و لەسەر جادەی گشتی و لە سەرەتای چلەکانی سەدەی رابردوو بووە و ، ئەوکات سەید تۆفیق کاکەیی لەلای کاری دەکرد ، کە یەعقوب کۆچی کرد و رۆشت سەید تۆفیق شوێنی گرتەوە و ماوەیەک لەوێ مایەوە و دواتر ستۆدێۆکەی گواستەوە بۆ ناو بازاڕی خانەقین و ، سەید قوطب ی کوڕی هەرچەندە تەمەنی کەم بوو بەڵام لەسەر ستۆدێۆکە داینا و سەید تۆفیق خۆی کامێرایەکی شەمسی دەبرد و دەڕۆشتە جەلەولا و لە نزیک چایخانەی شەوکەت وێنەی بۆ هاوڵاتیان دەگرت و دەمەو ئێواران دەهاتەوە سەر ستۆدێۆکەی لە ناو بازاڕی خانەقین . هەتا ماوەیەک لەدوای کوچی جۆلەکەکە جگە لە سەید تۆفیق و سەید قطب وێنەگری دیکە نەبووە لە شاری خانەقین و دوای ماوەیەک کابرایەکی فەڵەستینی هاتووەتە خانەقین و ستۆدێۆی کردووەتەوە لە نزیک قوتابخانەی نعمان و چەندین جۆر یاری منداڵانی هێنابوو منداڵەکان سواری دەبوون و ئەمیش وێنەیانی دەگرد ، ئەم فەڵەستینیێە ماوەیەک مایەوە و دواتر رۆشتووە و دیسان سەید قطب وەک تاکە وێنەگری شار مایەوە هەتا ساڵی 1955 حاجی صالح باجەڵان ستۆدێۆیەکی کردەوە سەرەتا لە ماڵەکەی خۆیدا و دواتر بردیە بازاڕ تاریکە و دواتر لە ساڵی 1957 ستۆدێۆکەی گوێزایەوە بۆ نزیک سەرای کۆن و ناوی ستۆدێۆکەی وێنەگری سەرکەوتن بووە و . دوای ماوەیک کەماڵ مصور کە خەڵکی سڵێمانییە لە ئەسڵدا بەوتەی رەحمەتی صالح باجەڵان ، ستۆدێۆیەکی کردووەتەوە و ئیتر نەڕۆشتووەتەوە سلێمانی . لەدوای کەماڵ مصور بەهجەت مصور و یوسف مصوریش ستۆدێۆیان کردووەتەوە و من زانیاریم لەسەڕ ئەوان نییە ، هەرکەس هاوکاریم بکات سوپاسی دەکەم و دوای ئەوانیش کێ زانیاری لەسەر باقی وێنەگرەکانی دیکە دەزانێ .
لەو سەدەمانە وبە تایبەت لە ناوەڕاستی پەنجاکان نرخی وێنەیەک 50 پەنجا فلس بووە وئەو کامێرایانەش کە وێنەیان پێ دەگرد نمونەی کامێرای زایزی ئەڵمانی و بۆکسی ئینگلیزی و ...هتد

02/05/2021

شینێک بۆ ویستگەی شەمەندەفەری خانەقین
ساڵی 1917 - 1918 عوسمانییە هێڵێکی شەمەندەفەریان دروست کردبوو کە لە سامەڕا و بەغدادەوە دەهاتە نزیک جەلەولا و لەوێوە بۆ نزیک مەزارگەی باوە مەحمود و لەوێشەوە دەچووە گوندی پەروێزخان ، ئەم هێڵە خەڵکی خانەقین هیچ سودیان لێ نەبینیوە چونکە باوە مەحمود نزیکەی 10 کێلۆمەتر لە سەنتەری شاری خانەقینەوە دوورە و ئەوکاتیش ئۆتۆمبیل و ئامرازی دیکەی گەیاندن نەبووە و هەرکەس بیویستایە لەوێوە سەفەر بکات ئەبوایە بە ئەسپ و عارەبانە بچوایەتە گوندی باوەپڵاوی - مەزارگەی باوە مەحمود و لەوێوە سەفەری بکردایە ، بۆیە ئەم هێڵە هیچ سودی نەبووە بۆ خانەقین .
لەدوای ساڵی 1925 بەدواوە ئیتر خانەقین گەشەی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی چونکە سوپای داگیرکەری بەریتانیا گەشەی تەواویان بە شارەکەدا نمونەش خەریکی دامەزراندنی کۆمپانیای نەوتی خانەقین و پاڵاوتگەی نەوتی ئەڵوەن بوون و بیریان لە دامەمزراندنی هێڵی شەمەندەفەرێک کردەوە بۆ خانەقین و بۆ ئاسانکاری گواستنەوەی نەوت زیاتر و ، ئەوەبوو دەست کرا بە دروستکردنی هێڵی شەمەندەفەری خانەقین لە ساڵی 1922 و لە ساڵی 1927 بەتەواوی هێڵی شەمەندەفەری خانەقین کەوتەکار . لەگەڵ کەوتنەکاری هێڵی شەمەنەفەری خانەقین ، دەیان فەرمانبەر و کرێکار و هونەریش تێایدا کەوتەکار و جگە لە گواستنەوەی نەوت خەڵکی شارەکەش سودیان لێ بینی و نرخی پلیت ئەوکات 30 فلس بوو بۆ منداڵی خوار شەش ساڵیش بێبەرانبەر بوو ، ئەمەو تێایدا دەیان خانوو گۆڕەپان و باخچەو ...هتد دروستکرا بۆ بەڕێوبەر و فەرمانبەر و کرێکارەکانی هێڵەکە بەشێوازی بەریتانی .
وردە وردە ئیتر هێڵی شەمەندەفەری خانەقین ناوبانگی دەرکرد و گواستنەوەی هاوڵاتیان بۆ شارەکانی دیکەی عێراق ئاسان بوو ئەو شانازییانەی کە خانەقین شانازی پێوە دەکات لە روی مێژووییەوە کە لە نێو هێڵەکەدا تۆمار کراوە ئەمانەن : 22ی مایسی 1932 ( تاگور )ی شاعری بەناوبانگی هیندستان کە بانگهێشتی فیسیڤاڵی فیردۆسی دەکرێت دێتە خانەقین و لە نێو هێڵی شەمەندەفەری خانەقین گەورەترین پێشوازی فەرمی لێ دەکرێت و خەڵکی شاریش پێشوازی گەرمی لێ دەکەن و لەوێوە رەوانەی سەر سنوری ئێرانی دەکەن بۆئەوەی بچێتە فیستیڤاڵی فیردۆسی .
لە 5 / 4 / 1948 راپەڕینێکی گەورەی جەماوەری رودەدات لە شاری خانەقین بەهۆی ئەو گرانییەی کە رووی لە تەواوی عێراقدا دەکات ، خەڵکی شار هەواڵی ئەوە دەبیستن کە موشی حای گەورە بازرگانی یەهودی شاری خانەقین گەنم و جۆ و برنجێکی زۆری لەنێو هێڵی شەمەندەفەری خانەقین عەمبار کردووە بەمەبەستی گواستنەوەیان بۆ بەغدا بۆ ئەوەی بیبات بۆ شەفیق عدس گەورە بازرگانی یەهودی بەغدا . خەڵکەکە ئەم هەواڵەیان دەگاتێ دەچنە پێش ماڵی مامۆستای کوردایەتی شاری خانەقین مامۆستا عەزیز پشتیوان و داوای سەرکردایەتی خۆپیشاندانی لێ دەکەن و ئەوەبوو خەڵکەکە بە سەرۆکایەتی عەزیز پشتیوان و محەمەد ئەمین دەزبەند فەقرە و مەلا عارف عەتار و ...هتد لە کەسایەتی شار دەچنە سەر قایمقامییەت و قایمقامی ئەوکات کە ناوی توفیق المختار بووە بەناچاری خۆی دەکاتە ماڵێکدا و دیسان خەڵکەکە دەچنە سەری و ئەویش دەڵێت چیتان دەوێت ، خەڵکەکە دەڵێن گەنم و برنج و قایمقامیش دەڵێت خۆ ئەو گەنم و برنجە لە گیرفانمدا نییە و لە محتەی قیتارە ، خەڵکەکە بەلێشاو رودەکەنە محتەی قیتار و سەرجەم گەنم و جۆ و برنجی عەمبارکراوی موشی حای تاڵان دەکەن کە بریتی بووە لە 555 فەردەی گەورەی گەنم و 500 فەردەی گەورەی جۆ و 500 فەردەی گەورەی برنج .
کاتژمێر چواری عەسری هەمان رۆژ عەزیز پشتیوان و محەمە ئەمین دەربەند فەقرە و مەلا عارف و دەیان کەسایەتی دیکەی شاری خانەقین بەناوی رێکخەرانی خۆپیشاندانەکە دەستگیر دەکرێن لە لایەن حکومەتەوە و رەوانەی بعقوبە دەکرێن ، بەهەوڵی مامۆستا رەفیق حلمی سەرۆکی پێشتری حزبی هیوا کە ئەوکات سەرپەرشتیاری پەروەردەیی بووە لە بعقوبە و هەوڵوێستە جوامێرانەکەی موشی حای کە وتویەتی سکاڵاکەم دەکشێنمەوە چونکە ئەو خەڵکە هاوشاری و کەسوکاری منن ، بۆیە حکومەت دوای دووسێ رۆژ هەرهەمویان ئازاد دەکات . لەو سەردەمە تاریکییەدا ئافرەتانی خانەقین سەلماندیان کە ئازا و ئازادیخوازن چونکە بەشێکی زۆری خۆپیشاندانەکە ئافرەت بوونە ، ئە لە کاتێکدا لە تەواوی عێراقدا ئافرەت نیمچە کۆیلەیەک بووە ، ئەو ئافرەتانەی سەرکردایەتی ئەو راپەڕینەیان دەکرد کە بەڕای من راپەڕینی لە پێناوبرسێتی بووە ئەمانەن : باجی خەیریە و باجی وەردە و میم قەمەرناز و گوڵدەران خانی دایکی خێزانی فوئاد مەعسوم و لە هەموی زیاتر رۆڵی هەبووە کە بە هوتاف لێدان پێشی هەمویان کەوتووە بەدریە عەرەب دایکی هەردوو ناودار جعفر حسن ی کۆچکردوو و ناصر حسن ی گەورە دەرهێنەری کورد .
شانازییەکی دیکە کە ڵە هێڵی شەمەندەفەری خانەقیندا تۆمار کراوە ئەوەیە کە لە دوای تێکچونی بارودۆخ لە ساڵی 1974- 1975 روکردنە شاخی زۆربەی زۆری خەڵکی خانەقین بۆ پێشمەرگایەتی وپشتیوانی شۆڕش ، چەند ئەندامێکی پارتی هەوڵی تەقاندنەوەی هێڵی شەمەندەفەری خانەقین دەدەن لەرێگەی دایک و کوڕێکەوە کە ئەوانیش قادی و دایک قادی مریەم بوون و ، لە کاتی دانانی بۆمبێک لەسەرهێڵی شەمەندەفەری خانەقین دەگیرێن و گولەباران دەکرێن .
بەهەرحاڵ لەو کاتانەدا نرخی بلیت کرایە 20 فلس و لە 12ی شەو شەمەندەفەرەکە لە خانەقین دەکەوتە رێ و بەهۆی ئەوەی کە زۆر خێرا نەبووە دەمەو بەیان دەگەشتە بەغدا .
روداوێکی دیکەش خۆش ئەوەیە کە ئەوکات لە زۆربەی ماڵەکان کاتژمێر نەبووە بۆیە کە رێک لە 12شەو کە شووتەی محتەی قطار لێیدەدا دەیانزانی کاتژمێر دوازدەی شەوە و بەیانیانیش لە 7ی بەیانی کە دیسان شوتەکە لێدەدرایەوە دایانزانی حەوتی بەیانییەو شەمەندەفەر بەڕێدەکەوێت ، هێڵەکان دەچونە جەلەولا و ڵەوێوە بۆ ئاسکی کفری کە بۆ کەرکوک دەڕۆشت و لەمڵاشەوە بۆ بەغدا . هێڵی شەمەندەفەری خانەقین هەتاوەکو کۆتایی حەفتاکان کاری دەکرد و دواتر لەکار کەوت ئیتر رژێم هیچ بایەخێکی نەک بە نۆژەنکردنەوەی هێڵی شەمەندەفەری خانەقین نەدا و هۆکارەکەشی دیاربوو .

01/05/2021

مێژووی سینەما لە شاری خانەقین
خانەقین بە دووەم شاری عێراق تۆمار کراوە کە سینەمای تێدا دروستکراوە لەدوای شاری بەغداد .

دەگێڕنەوە لە کۆتایی سەدەی هەژدە چەند هیندییەک سینمای بێدەنگیان هێناوەتە شارەکەوە و ئەویش بریتی بووە لە ئامێرێکی بێدەنگی نمایشکردنی فیلم کە ئەوەندە بچوک بووە دەیانکردە کۆڵیان و هەر جارە و لە گەڕەکێک پارچە قوماشێکی سپییان لەو گەڕەکانە هەڵدەواسی و فیلمە بیدەنگەکانیان نمایش دەکرد ، ئەمەش هەمو کات نەبووە ووەک عەرەبەکە دەڵێت ( في السنة حسنة )هاتونەتە شارەکە ، ئەمە و هەتا ساڵانی 1926_ 1927 کە ئینگلیزەکان بۆ یەکەمینجار سینەمایەکیان لە مێژووی خانەقیندا دروستکرد ، ئەویش لە گوندی نەفتخانە و لەناو کۆمپانیای نەوتی خانەقین و ، تەنها خێزانی فەرمانبەر و کرێکارەکانی کۆمپانیاکە سودیان لێی دەبینی و ، لەدوای ماوەیەکی کورت لەدوای ئەو بەروارە هەمان کۆمپانیا لە ( مصفی الوند ) پاڵاوتگەی ئەڵوەن لە نزیک گوندی بانمیل دیسان سینەمایەکی دیکەیان دروستکرد بۆ خێزانی ئەو فەرمانبەر و کرێکارانەی کە لەپاڵاوتگەکەدا دەژیان و چەند گوندێکی نزیکیش سودیان لە سینەماکە دەبینی ، ئەو دوو سینەمایە کاریگەری ئەوتۆیان دروست نەکرد لەسەر خانەقین بۆیە ئینگلیزەکان بیریان لە دروستکردنی سینەمایەک کردەوە لەناو سەنتەری شار و ئەوەبوو لە سەروبەندی جەنگی دووەمی جیهان ئینگلیزەکان لە گەڕەکی پاشاکۆپری سینەمایەکی هاوینەیان دروستکرد ، سینەما هاوینەیەکەی گەڕەکی پاشاکۆپری بەشەوان کاری دەکرد لە هاویناندا و سەرجەم ئەوانەی کە تێایدا کاریان دەکرد هیندی بوون بۆیە سینەماکە لەناو خەڵکدا بە سینەما هیندی ناوی دەرکرد .
دوای ئەو بەروارە بە ماوەیەک فەرمانگەی دەستەی ریکلام و راگەیاندنی بەریتانی لە عێراقدا - نوسینگەی خانەقین سینەمایەکی دیکەی هاوینەیان دروستکرد لە شاری خانەقین ، ئەویش لە گۆڕەپانێکی نزیک سەرای حکومەت ( سەرای کۆن ) ، ئەم سینەمایە بەشەوان نمایشی تێدا دەکرا و بەبێ بەرانبەر خەڵکی سەیری فیلمەکانیان دەکرد بۆیە بە سینەما بەلاش ناوی دەرکرد ، سینماکە بریتی بوو لە ئامێرێکی سینەما کە لەسەر ئۆتۆمبیل داییان دەنا و پارچەیەکی سپی گەورەیان لە گۆڕەپانەکە هەڵدەواسی و نمایشی فیلمەکانیان دەرکرد .
ئەمە مێژووی سینەمایە هەتا ساڵی 1946 .
ساڵی 1946 بازرگانێکی خانەقین بەناوی حەبیب شبیب بەهاوبەشی لەگەڵ جولەکەیەکی دانیشتووی شارەکە ، لەناوجەرگەی شار سینەمایەکی مۆدێرنان دروستکرد و سەرەتا ناویان نا سینەما حەمڕا و دوای ماوەیەک ناوەکەی گۆڕدرا بۆ سینەما مەلیک غازی و ، لەدوای کۆچی یەهودییەکان حەبیب شبیب ناوی سینەماکەی کۆڕی بە سینەما فیصل و لەدوای 14ی تەموزی 1958 ناوی سینەماکە گۆڕدرا بە سینەما نصر و بەو ناوە مایەوە هەتا ساڵی 2012 روخاندیان و کردیانە گەراجی ئۆتۆمبیل ، سینەماکە شوێنی زستانە و هاوینەی هەبوو .
ساڵی 1948 هوڵاتییەکی شاری خانەقین بەناوی کامل خەماسە سینەمایەکی دیکەی درووستکرد لە سەنتەری شار و ناوی نا سینەما ( خضرا ) ئەم سینەمایەش دیسان شوێنی هاوینە و زستانەی هەبوو .
سینەم خضرا و سینەما نصر رۆڵی بەرچاویان بینیوە لەبەرەو پێشچونی رۆشنبیری و هونەر و ....هتد ، کارگەشتە ئەوەی ئەوەندە کاریگەرییان دروستکرد هەندێک لە هاوڵاتییەکانی شارەکە لاسایی هونەرمەندەکانی ناو فیلمەکەیان دەکردەوە و بەتایبەت هونەرمەندە هیندییەکانی ناو فیلمەکان .
لە هەردوو سینەما نصر و خضرا شوێنی دانیشتن و پارەی تکتەکان بەم شێوەیە بووە ، نمرەیی یەکەم شوێنی خێزانی و تایبەت بووە و خەڵکە دەوڵەمەندەکان زیاتر خێزانە دەوڵەمەندەکان دەچونکە ئەو نمرەیە وپارەی تکتەکەی بە 300 فلس بووە و نمرەی دووەم بۆ خەڵکی مام ناوەند و پارەی تکتەکەی 60 فلس بووە و نمرەی سێیەم بۆ خەڵکی هەژار و پارەی تکتەکەی 30فلس بووە و لە هەردوو سینەما رۆژانی جومعە تایبەت بووە بۆ ئافرەت .
لە ناوەڕاستی چلەکان و هەتا پەنجاکان هەندێک لە رێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراقی بۆ ئەوەی جێگای کۆبونەوەکانیان کەشف نەبێت و بگیرێن بەشێوەی بازنە بازنە ( حلقات ) دەچوونە ناو سینەما و لە کاتی نمایشکردنی فیلمەکان بە نهێنی کۆبونەوەکانیان دەکرد .
لە سەرەتای حەفتاکان محمد امین سعداوی پاڵەوانی پایسکلسواری عێراقی ئەو کاتە سینەمایەکی گەڕۆکی کردەوە لە خانەقین و لەناو گەڕەکەکان نمایشی فلمە بیانییەکانی دەکرد ، ئەم سینەمایەی سەعداوی کاریگەری ئەوتۆی نەبووە .
ئەوەشمان لەبیر نەچێت کە ، لە دوای دروستکردنی سینەما نصر و خضرا ئیتر سینما هیندی و سینەما بەڵاش رۆڵیان نامێنێ و لادەبرێن .
لە ناوەڕاستی هەشتاکان و هاتنی ڤیدیۆ و زیادبوونی تەلەفزیۆن لە ماڵەکاندا ئیتر سینەما ئەو رۆڵەی نەما و ، لە ناوەڕاستی هەشتاگان و لە جەنگی عێراق - ئێران سینما نصر بۆردومان کرا لەلایەن فڕۆکە ئێرانییەکانەوە وچۆڵبوونی خانەقین بۆ لە ترسی بۆردومانی بەردەوامی فڕۆکە ئێرانییەکان و چەندین هۆکاری دیکە وایکرد ئیتر سینەما ئەو رۆڵەی نەمێنی .
لە ئێستادا سینەما نصر روخاوە و تاکە سینەما کە ماوە وەکو بینا سینەما ( خضرا) یە و دەیان ساڵەداخراوە و هیچ سینەمایەک لە خانەقیندا نییە .

30/04/2021

ئاسەواری سوپای پۆڵۆنیا لە خانەقین
ٱثار الجيش البولوني في خانقين .
ساڵی 1942 لە جەنگی دووەمی جیهان سێ هێز شاری خانەقین داگیر دەکەن ، هێزێکی سوپای بەریتانیا و ، هێزێکی مورتەزەقەی هیندی لەناو سوپای بەریتانیا و هێزێکی گەورەی سوپای پۆڵۆنیا .
سەرەتا لەناو گەراجی کرندی جێگیر دەبن و دواتر دێنە سەر کەڵات . سەربازێکی سوپای پۆڵۆنیا پەیکەرتاش دەبێت و ئەو داڵەی ناو ئاڵای پۆڵۆنیا لەسەر گردۆڵەیەکی پشت کەڵات هەڵدەکۆڵێ لەگەڵ کورتەیەک لەسەر وڵاتەکەی .
سربست برزو

04/01/2021

صور من العاصمة بـغـداد وتحديدا مدينة الكاظمية المقدسة.

بعدسة : ليـث مـؤيـد

اعلام گروب الون كرافي

17/05/2021

12/05/2021

11/05/2021

08/05/2021

07/05/2021

06/05/2021

05/05/2021

04/05/2021

02/05/2021

01/05/2021

30/04/2021

04/01/2021

Address

Telephone

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category